<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="es">
	<id>https://muysca.cubun.org/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Diegomez</id>
	<title>Muysc cubun - Lengua Muisca - Contribuciones del usuario [es]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://muysca.cubun.org/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Diegomez"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/Especial:Contribuciones/Diegomez"/>
	<updated>2026-05-12T19:37:59Z</updated>
	<subtitle>Contribuciones del usuario</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.35.14</generator>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=sucunsuca&amp;diff=102599</id>
		<title>sucunsuca</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=sucunsuca&amp;diff=102599"/>
		<updated>2026-05-08T18:32:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = sukunsuka&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         =&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = [[sucune|sucu]] [[-n(2)]] [[-suca]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| frecuent. intr. | Morar, residir&lt;br /&gt;
|def =  Estar frecuentemente en algún lugar&lt;br /&gt;
|gra = Indica singularidad&lt;br /&gt;
|sema =Morar&lt;br /&gt;
|sema1 =Estar en lugar&lt;br /&gt;
|sema2 =Estativos con suca&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Estar uno frequentemente o de ordinario. ''Isucunsuca'' [o] ''izonsuca''.|75r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=M%C3%B3dulo:Conjugador&amp;diff=102598</id>
		<title>Módulo:Conjugador</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=M%C3%B3dulo:Conjugador&amp;diff=102598"/>
		<updated>2026-05-08T18:31:20Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;-- ============================================================&lt;br /&gt;
-- Diego F. Gómez -- 2024-2026&lt;br /&gt;
-- Módulo de conjugación para verbos muysca en lua para mediawiki&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
local p = {}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
-- DICCIONARIO DE TEXTOS &lt;br /&gt;
-- ============================&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
local TEXTS = {&lt;br /&gt;
    ui = {&lt;br /&gt;
        expand = &amp;quot;Conjugar&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        collapse = &amp;quot;Ocultar&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        error_root = &amp;quot; No se pudo extraer la raíz de &amp;quot;,&lt;br /&gt;
        main_title = &amp;quot;Paradigma verbal: &amp;quot;,&lt;br /&gt;
        col_person = &amp;quot;Persona&amp;quot;&lt;br /&gt;
    },&lt;br /&gt;
    series = {&lt;br /&gt;
        s1 = {&lt;br /&gt;
            title = &amp;quot;Serie de Flexión Verbal&amp;quot;,&lt;br /&gt;
            headers = {&amp;quot;Perfectivo&amp;quot;, &amp;quot;Imperfectivo&amp;quot;, &amp;quot;Irrealis&amp;quot;, &amp;quot;Destinativo&amp;quot;}&lt;br /&gt;
        },&lt;br /&gt;
        s2 = {&lt;br /&gt;
            title = &amp;quot;Serie de Nominalización&amp;quot;,&lt;br /&gt;
            headers = {&amp;quot;Resultativa&amp;quot;, &amp;quot;Factual&amp;quot;, &amp;quot;Irrealis&amp;quot;, &amp;quot;Prospectiva&amp;quot;}&lt;br /&gt;
        },&lt;br /&gt;
        s3 = {&lt;br /&gt;
            title = &amp;quot;Modo Imperativo&amp;quot;,&lt;br /&gt;
            headers = {&amp;quot;Forma Única&amp;quot;}&lt;br /&gt;
        }&lt;br /&gt;
    },&lt;br /&gt;
    persons = {&lt;br /&gt;
        sg1 = &amp;quot;1.ª sg.&amp;quot;, sg2 = &amp;quot;2.ª sg.&amp;quot;, sg3 = &amp;quot;3.ª&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        pl1 = &amp;quot;1.ª pl.&amp;quot;, pl2 = &amp;quot;2.ª pl.&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        imp_sg = &amp;quot;2.ª sg. (Imp.)&amp;quot;, &lt;br /&gt;
        imp_pl = &amp;quot;2.ª pl. (Imp.)&amp;quot;&lt;br /&gt;
    }&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
-- LÓGICA PRIVADA&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
local function cleanPageName(pageName)&lt;br /&gt;
    if not mw then return pageName:gsub(&amp;quot;%s*%b()&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;):gsub(&amp;quot;%d+&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;):gsub(&amp;quot;^%s*(.-)%s*$&amp;quot;, &amp;quot;%1&amp;quot;) end&lt;br /&gt;
    pageName = mw.text.trim(pageName or &amp;quot;&amp;quot;)&lt;br /&gt;
    pageName = mw.ustring.gsub(pageName, &amp;quot;%s*%b()&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;)&lt;br /&gt;
    pageName = mw.ustring.gsub(pageName, &amp;quot;%d+&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;)&lt;br /&gt;
    return mw.text.trim(pageName)&lt;br /&gt;
end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
local function getRoot(pageName, clase, manualRoot)&lt;br /&gt;
    if manualRoot and manualRoot ~= &amp;quot;&amp;quot; then return manualRoot end&lt;br /&gt;
    local fullVerb = cleanPageName(pageName)&lt;br /&gt;
    local root = fullVerb&lt;br /&gt;
    if clase == &amp;quot;sq.&amp;quot; then root = fullVerb:gsub(&amp;quot;squa$&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;)&lt;br /&gt;
    elseif clase == &amp;quot;su.&amp;quot; then root = fullVerb:gsub(&amp;quot;suca$&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;) end&lt;br /&gt;
    if root == fullVerb then root = fullVerb:gsub(&amp;quot;s[uq]ua$&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;) end&lt;br /&gt;
    return root&lt;br /&gt;
end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
-- NUEVA LÓGICA DE CLASE (Parsing)&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
local function parseVerbClass(raw)&lt;br /&gt;
    raw = (raw or &amp;quot;&amp;quot;):lower()&lt;br /&gt;
    local info = {&lt;br /&gt;
        type = &amp;quot;&amp;quot;,             -- &amp;quot;sq.&amp;quot; o &amp;quot;su.&amp;quot;&lt;br /&gt;
        isTransitive = false,&lt;br /&gt;
        isIntransitive = false,&lt;br /&gt;
        isQuy = false,         -- Para iquy.&lt;br /&gt;
        isQuySimple = false,   -- Para quy. (ua-squa)&lt;br /&gt;
        hasRootI = false,      -- Para raíces en i. (hui-a)&lt;br /&gt;
        isNasalizing = false,  -- Para verbos con vocales nasalizantes (vn.). Ej: istysuca, ucasuca&lt;br /&gt;
        raw = raw&lt;br /&gt;
    }&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot;sq&amp;quot;) then info.type = &amp;quot;sq.&amp;quot; end&lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot;su&amp;quot;) then info.type = &amp;quot;su.&amp;quot; end&lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot;tr%.&amp;quot;) then info.isTransitive = true end&lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot;intr%.&amp;quot;) then info.isIntransitive = true end&lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot;vn%.&amp;quot;) then info.isNasalizing = true end&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    -- Detectamos raíces históricas&lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot;iquy&amp;quot;) then &lt;br /&gt;
        info.isQuy = true &lt;br /&gt;
    elseif raw:find(&amp;quot;quy%.&amp;quot;) then&lt;br /&gt;
        info.isQuySimple = true&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot; i%.&amp;quot;) or raw:find(&amp;quot; i &amp;quot;) or raw:sub(-2) == &amp;quot; i&amp;quot; then&lt;br /&gt;
        info.hasRootI = true&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    return info&lt;br /&gt;
end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
-- EL CEREBRO: Lógica Pura&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
function p.getConjugations(pageName, claseRaw, manualRoot)&lt;br /&gt;
    local classInfo = parseVerbClass(claseRaw)&lt;br /&gt;
    local root = getRoot(pageName, classInfo.type, manualRoot)&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    local results = { root = root, classInfo = classInfo, series = {} }&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- Configuración de Series&lt;br /&gt;
    local config = {&lt;br /&gt;
        {&lt;br /&gt;
            id = &amp;quot;S1&amp;quot;, -- Flexión Verbal&lt;br /&gt;
            title = TEXTS.series.s1.title, &lt;br /&gt;
            headers = TEXTS.series.s1.headers,&lt;br /&gt;
            persons = {{TEXTS.persons.sg1, &amp;quot;z-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.sg2, &amp;quot;m-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.sg3, &amp;quot;a-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.pl1, &amp;quot;chi-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.pl2, &amp;quot;mi-&amp;quot;}},&lt;br /&gt;
            suffixes = {&lt;br /&gt;
                perf = &amp;quot;&amp;quot;, &lt;br /&gt;
                imperf = (classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and &amp;quot;-suca&amp;quot; or &amp;quot;-squa&amp;quot;),&lt;br /&gt;
                irreal = (classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and &amp;quot;-nynga&amp;quot; or &amp;quot;-nga&amp;quot;),&lt;br /&gt;
                destinativo = &amp;quot;-iua&amp;quot;&lt;br /&gt;
            },&lt;br /&gt;
            applyRule = true,&lt;br /&gt;
            allowInfix = true,&lt;br /&gt;
            hasNegation = true -- Habilita filas negativas&lt;br /&gt;
        },&lt;br /&gt;
        {&lt;br /&gt;
            id = &amp;quot;S2&amp;quot;, -- Nominalización&lt;br /&gt;
            title = TEXTS.series.s2.title, &lt;br /&gt;
            headers = TEXTS.series.s2.headers,&lt;br /&gt;
            persons = {{TEXTS.persons.sg1, &amp;quot;cha-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.sg2, &amp;quot;ma-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.sg3, &amp;quot;&amp;quot;}, {TEXTS.persons.pl1, &amp;quot;chi-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.pl2, &amp;quot;mi-&amp;quot;}},&lt;br /&gt;
            suffixes = {&lt;br /&gt;
                perf = (classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and &amp;quot;-ua&amp;quot; or &amp;quot;-ia&amp;quot;), &lt;br /&gt;
                imperf = (classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and &amp;quot;-suca&amp;quot; or &amp;quot;-sca&amp;quot;),&lt;br /&gt;
                irreal = (classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and &amp;quot;-nynga&amp;quot; or &amp;quot;-nga&amp;quot;),&lt;br /&gt;
                prospectivo = (classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and &amp;quot;-nynguepqua&amp;quot; or &amp;quot;-nguepqua&amp;quot;)&lt;br /&gt;
            },&lt;br /&gt;
            applyRule = false,&lt;br /&gt;
            allowInfix = false&lt;br /&gt;
        },&lt;br /&gt;
        {&lt;br /&gt;
            id = &amp;quot;S3&amp;quot;, -- Imperativos&lt;br /&gt;
            title = TEXTS.series.s3.title, &lt;br /&gt;
            headers = TEXTS.series.s3.headers,&lt;br /&gt;
            persons = {&lt;br /&gt;
                {TEXTS.persons.imp_sg, &amp;quot;&amp;quot;, &amp;quot;-u&amp;quot;}, &lt;br /&gt;
                {TEXTS.persons.imp_pl, &amp;quot;&amp;quot;, &amp;quot;-ua&amp;quot;}&lt;br /&gt;
            },&lt;br /&gt;
            applyRule = false,&lt;br /&gt;
            allowInfix = false&lt;br /&gt;
        }&lt;br /&gt;
    }&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    local firstChar = root:sub(1,1):lower()&lt;br /&gt;
    local firstTwo = root:sub(1,2):lower()&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    for _, s in ipairs(config) do&lt;br /&gt;
        local serieData = { id = s.id, title = s.title, headers = s.headers, rows = {} }&lt;br /&gt;
        &lt;br /&gt;
        for _, pData in ipairs(s.persons) do&lt;br /&gt;
            local label, prefix, personalSuffix = pData[1], pData[2], pData[3]&lt;br /&gt;
            &lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
            -- 1. LÓGICA DE PREFIJOS (Sujeto y Desambiguación)&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 1.1 Regla Especial de Prefijo (z- -&amp;gt; i-)&lt;br /&gt;
            -- Solo para Serie 1, solo si la raíz comienza con n, s, z, t o ch, &lt;br /&gt;
            -- y sólo para verbos intransitivos, pues los transitivos poseen el infijo -b- , -g-, etc. que nunca será coronal.&lt;br /&gt;
            if s.applyRule and label == TEXTS.persons.sg1 then&lt;br /&gt;
                if (firstChar == &amp;quot;n&amp;quot; or firstChar == &amp;quot;s&amp;quot; or firstChar == &amp;quot;z&amp;quot; or firstChar == &amp;quot;t&amp;quot; or firstTwo == &amp;quot;ch&amp;quot;) and classInfo.isIntransitive then&lt;br /&gt;
                    prefix = &amp;quot;i-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                end&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 1.2 LÓGICA DE LA A- INTRANSITIVA (Desambiguación)&lt;br /&gt;
            local intransitivePrefix = &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            -- Si es intransitivo y estamos en Serie 2 (3.ª persona) o Serie 3 (Imperativos)&lt;br /&gt;
            -- Se añade 'a-' para marcar la intransitividad/neutralidad&lt;br /&gt;
            if classInfo.isIntransitive then&lt;br /&gt;
                if (s.id == &amp;quot;S2&amp;quot; and label == TEXTS.persons.sg3) or s.id == &amp;quot;S3&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    intransitivePrefix = &amp;quot;a-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                end&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
            -- 2. LÓGICA DE RAÍZ E INFIJOS&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            local currentInfix = &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            local currentRoot = root &lt;br /&gt;
            &lt;br /&gt;
            -- 2.1 LÓGICA DEL INFIJO -b- Y CAMBIOS EN LA RAÍZ&lt;br /&gt;
            -- Solo se aplica infijo si es transitivo Y NO es intransitivo&lt;br /&gt;
            if s.allowInfix and classInfo.isTransitive and not classInfo.isIntransitive then&lt;br /&gt;
                if prefix ~= &amp;quot;&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    local r1 = firstChar&lt;br /&gt;
                    &lt;br /&gt;
                    -- Prioridad 1: Verbos con vocal nasalizante (vn.)&lt;br /&gt;
                    if classInfo.isNasalizing then&lt;br /&gt;
                        currentInfix = &amp;quot;m-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                        &lt;br /&gt;
                    -- Prioridad 2: Reglas por inicial de raíz (si NO es vn.)&lt;br /&gt;
                    elseif r1 == &amp;quot;u&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                        currentInfix = &amp;quot;g-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    elseif r1 == &amp;quot;n&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                        currentInfix = &amp;quot;m-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    elseif r1 == &amp;quot;h&amp;quot; and classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                        local vocal = root:sub(2,2)&lt;br /&gt;
                        currentInfix = &amp;quot;m&amp;quot; .. vocal .. &amp;quot;-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                        currentRoot = &amp;quot;h&amp;quot; .. root:sub(3)&lt;br /&gt;
                    elseif r1 == &amp;quot;b&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                        currentInfix = &amp;quot;m-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                        currentRoot = &amp;quot;m&amp;quot; .. root:sub(2)&lt;br /&gt;
                    else&lt;br /&gt;
                        currentInfix = (prefix == &amp;quot;m-&amp;quot; and &amp;quot;m-&amp;quot; or &amp;quot;b-&amp;quot;)&lt;br /&gt;
                    end&lt;br /&gt;
                end&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
            -- 3. LÓGICA DE SUFIJOS Y REGLAS ESPECIALES&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 3.1 Inicialización de sufijos base&lt;br /&gt;
            local perfSuffix = personalSuffix or (s.suffixes and s.suffixes.perf) or &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            local imperfSuffix = (s.suffixes and s.suffixes.imperf) or &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            local irrealSuffix = (s.suffixes and s.suffixes.irreal) or &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            local prospectivoSuffix = (s.suffixes and s.suffixes.prospectivo) or &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            local destinativoSuffix = (s.suffixes and s.suffixes.destinativo) or &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            &lt;br /&gt;
            -- 3.2 Inicialización de raíces por tiempo&lt;br /&gt;
            local rootPerf = currentRoot&lt;br /&gt;
            local rootImperf = currentRoot&lt;br /&gt;
            local rootIrreal = currentRoot&lt;br /&gt;
            local rootProspectivo = currentRoot&lt;br /&gt;
            local rootDestinativo = currentRoot&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 3.3 REGLA ESPECÍFICA PARA CLASE &amp;quot;su.&amp;quot; (ej. nypquasuca &amp;gt; nypqua-o)&lt;br /&gt;
            -- En la Serie 1, el perfectivo añade una -o si la raíz termina en -a&lt;br /&gt;
            if classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and s.id == &amp;quot;S1&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                if root:sub(-1):lower() == &amp;quot;a&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    perfSuffix = &amp;quot;-o&amp;quot;&lt;br /&gt;
                end&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 3.4 LÓGICA DE RAÍCES EN -I (Serie 2)&lt;br /&gt;
            if classInfo.hasRootI and s.id == &amp;quot;S2&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                rootPerf = currentRoot .. &amp;quot;i&amp;quot;&lt;br /&gt;
                rootImperf = currentRoot .. &amp;quot;i&amp;quot;&lt;br /&gt;
                rootIrreal = currentRoot .. &amp;quot;i&amp;quot;&lt;br /&gt;
                rootProspectivo = currentRoot .. &amp;quot;i&amp;quot;&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 3.5 LÓGICA DE VERBOS CON RAÍZ HISTÓRICA EN IQUY (z/i)&lt;br /&gt;
            if classInfo.isQuy then&lt;br /&gt;
                if s.id == &amp;quot;S1&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    perfSuffix = &amp;quot;quy&amp;quot;&lt;br /&gt;
                elseif s.id == &amp;quot;S2&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    rootPerf = currentRoot .. &amp;quot;z&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    perfSuffix = &amp;quot;-a&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    rootImperf = currentRoot .. &amp;quot;i&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    rootIrreal = currentRoot .. &amp;quot;i&amp;quot;&lt;br /&gt;
                elseif s.id == &amp;quot;S3&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    rootPerf = currentRoot .. &amp;quot;z&amp;quot;&lt;br /&gt;
                end&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 3.6 LÓGICA DE VERBOS CON RAÍZ HISTÓRICA EN -QUY SIMPLE (ej: ua-squa)&lt;br /&gt;
            if classInfo.isQuySimple then&lt;br /&gt;
                if s.id == &amp;quot;S1&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    perfSuffix = &amp;quot;quy&amp;quot;&lt;br /&gt;
                elseif s.id == &amp;quot;S2&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    rootPerf = currentRoot .. &amp;quot;c&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    perfSuffix = &amp;quot;-a&amp;quot;&lt;br /&gt;
                elseif s.id == &amp;quot;S3&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    rootPerf = currentRoot .. &amp;quot;c&amp;quot;&lt;br /&gt;
                end&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
            &lt;br /&gt;
            rootProspectivo = rootIrreal&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
            -- 4. ENSAMBLAJE FINAL Y NEGACIÓN&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 4.1 CONSTRUCCIÓN DE FILA AFIRMATIVA&lt;br /&gt;
            table.insert(serieData.rows, {&lt;br /&gt;
                label = label,&lt;br /&gt;
                status = &amp;quot;pos&amp;quot;, -- Marca para estilo visual&lt;br /&gt;
                perf = prefix .. currentInfix .. intransitivePrefix .. rootPerf .. perfSuffix,&lt;br /&gt;
                imperf = prefix .. currentInfix .. intransitivePrefix .. rootImperf .. imperfSuffix,&lt;br /&gt;
                irreal = prefix .. currentInfix .. intransitivePrefix .. rootIrreal .. irrealSuffix,&lt;br /&gt;
                prospectivo = prefix .. currentInfix .. intransitivePrefix .. rootProspectivo .. prospectivoSuffix,&lt;br /&gt;
                destinativo = prefix .. currentInfix .. intransitivePrefix .. rootDestinativo .. destinativoSuffix&lt;br /&gt;
            })&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 4.2 LÓGICA DE NEGACIÓN (Solo para Serie 1)&lt;br /&gt;
            if s.hasNegation then&lt;br /&gt;
                -- REGLA DE RAÍZ PURA: La negación ignora extensiones históricas en S1&lt;br /&gt;
                local negRoot = currentRoot&lt;br /&gt;
                &lt;br /&gt;
                table.insert(serieData.rows, {&lt;br /&gt;
                    label = &amp;quot;&amp;quot;, -- Se puede dejar vacío para usar rowspan o marcar con (-)&lt;br /&gt;
                    status = &amp;quot;neg&amp;quot;,&lt;br /&gt;
                    perf = prefix .. currentInfix .. negRoot .. &amp;quot;-za&amp;quot;,&lt;br /&gt;
                    imperf = prefix .. currentInfix .. negRoot .. imperfSuffix .. &amp;quot;-za&amp;quot;,&lt;br /&gt;
                    irreal = prefix .. currentInfix .. negRoot .. &amp;quot;-zi-nga&amp;quot;,&lt;br /&gt;
                    destinativo = prefix .. currentInfix .. negRoot .. &amp;quot;-za-n iua&amp;quot;&lt;br /&gt;
                })&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
        end&lt;br /&gt;
        table.insert(results.series, serieData)&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
    return results&lt;br /&gt;
end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
-- LA VISTA: Usado por la Wiki&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
local function drawTable(serie)&lt;br /&gt;
    local wrapper = mw.html.create(&amp;quot;div&amp;quot;):css(&amp;quot;margin-bottom&amp;quot;, &amp;quot;1.5em&amp;quot;):css(&amp;quot;font-size&amp;quot;, &amp;quot;14px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
    wrapper:tag(&amp;quot;div&amp;quot;):css(&amp;quot;font-weight&amp;quot;, &amp;quot;bold&amp;quot;):css(&amp;quot;font-size&amp;quot;, &amp;quot;1.1em&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;margin-bottom&amp;quot;, &amp;quot;0.4em&amp;quot;):css(&amp;quot;color&amp;quot;, &amp;quot;#202122&amp;quot;):wikitext(serie.title)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    local tableHtml = wrapper:tag(&amp;quot;table&amp;quot;):addClass(&amp;quot;wikitable&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;width&amp;quot;, &amp;quot;100%&amp;quot;):css(&amp;quot;max-width&amp;quot;, &amp;quot;700px&amp;quot;):css(&amp;quot;margin&amp;quot;, &amp;quot;0&amp;quot;)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    local headerRow = tableHtml:tag(&amp;quot;tr&amp;quot;)&lt;br /&gt;
    headerRow:tag(&amp;quot;th&amp;quot;):wikitext(TEXTS.ui.col_person)&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    if serie.id == &amp;quot;S3&amp;quot; then&lt;br /&gt;
        headerRow:tag(&amp;quot;th&amp;quot;):wikitext(serie.headers[1])&lt;br /&gt;
    else&lt;br /&gt;
        for _, hName in ipairs(serie.headers) do&lt;br /&gt;
            headerRow:tag(&amp;quot;th&amp;quot;):wikitext(hName)&lt;br /&gt;
        end&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    for i, row in ipairs(serie.rows) do&lt;br /&gt;
        local tr = tableHtml:tag(&amp;quot;tr&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        &lt;br /&gt;
        -- Estética para negación&lt;br /&gt;
        if row.status == &amp;quot;neg&amp;quot; then&lt;br /&gt;
            tr:css(&amp;quot;background-color&amp;quot;, &amp;quot;#f8f9fa&amp;quot;):css(&amp;quot;color&amp;quot;, &amp;quot;#54595d&amp;quot;)&lt;br /&gt;
            local tdLabel = tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):css(&amp;quot;text-align&amp;quot;, &amp;quot;right&amp;quot;):css(&amp;quot;font-size&amp;quot;, &amp;quot;0.9em&amp;quot;)&lt;br /&gt;
                :css(&amp;quot;font-style&amp;quot;, &amp;quot;italic&amp;quot;):wikitext(&amp;quot;neg.&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        else&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):css(&amp;quot;font-weight&amp;quot;, &amp;quot;bold&amp;quot;):wikitext(row.label)&lt;br /&gt;
        end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
        tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.perf)&lt;br /&gt;
        &lt;br /&gt;
        if serie.id == &amp;quot;S1&amp;quot; then&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.imperf)&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.irreal)&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.destinativo)&lt;br /&gt;
        elseif serie.id == &amp;quot;S2&amp;quot; then&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.imperf)&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.irreal)&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.prospectivo)&lt;br /&gt;
        end&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
    return wrapper&lt;br /&gt;
end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
function p.render(frame)&lt;br /&gt;
    local args = frame:getParent().args&lt;br /&gt;
    local pageName = mw.title.getCurrentTitle().text&lt;br /&gt;
    local claseInput = args.clase or args.tipo or args.cat or args[1] or &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    -- ============================================================&lt;br /&gt;
    -- Solo mostrar el conjugador si  es tr. o intr.&lt;br /&gt;
    -- Solo mostrar el conugador si la clase indica que es transitivo o intransitivo. &lt;br /&gt;
    -- Esto evita mostrar resultados para entradas que no son verbos o que no cumplen con las categorías esperadas.    &lt;br /&gt;
    -- ============================================================&lt;br /&gt;
    local lowerClase = claseInput:lower()&lt;br /&gt;
    if not (lowerClase:find(&amp;quot;tr%.&amp;quot;) or lowerClase:find(&amp;quot;intr%.&amp;quot;)) then&lt;br /&gt;
        return &amp;quot;&amp;quot; -- Si no cumple, no devuelve nada&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
    -- ============================================================&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    local data = p.getConjugations(pageName, claseInput, args.raiz)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    if data.root == &amp;quot;&amp;quot; or data.root == pageName then&lt;br /&gt;
        return &amp;quot;&amp;lt;span style='color:red;'&amp;gt;&amp;lt;!--&amp;quot; .. TEXTS.ui.error_root .. pageName .. &amp;quot;.--&amp;gt;&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;quot;&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- Genera un ID único para el toggle, usamos la raíz y la clase (limpia de caracteres no alfabéticos)&lt;br /&gt;
    local safeClase = lowerClase:gsub(&amp;quot;[^%a]&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;) -- quita puntos y espacios&lt;br /&gt;
    local uniqueID = &amp;quot;paradigma_&amp;quot; .. data.root .. &amp;quot;_&amp;quot; .. safeClase&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- Contenedor de la línea del botón&lt;br /&gt;
    local buttonWrapper = mw.html.create(&amp;quot;div&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;display&amp;quot;, &amp;quot;flex&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;justify-content&amp;quot;, &amp;quot;flex-end&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;margin-bottom&amp;quot;, &amp;quot;10px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- El Botón Azul (mw-customtoggle)&lt;br /&gt;
    buttonWrapper:tag(&amp;quot;div&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :addClass(&amp;quot;mw-customtoggle-&amp;quot; .. uniqueID) -- Clase única para este botón&lt;br /&gt;
        :addClass(&amp;quot;mw-customtoggle-muyscaParadigma&amp;quot;) -- ID vinculado al contenido&lt;br /&gt;
        :addClass(&amp;quot;mw-ui-button mw-ui-progressive&amp;quot;)   -- Estilo azul de MediaWiki&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;border-radius&amp;quot;, &amp;quot;20px&amp;quot;)                -- Bordes bien redondeados&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;padding&amp;quot;, &amp;quot;4px 15px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;font-weight&amp;quot;, &amp;quot;bold&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;cursor&amp;quot;, &amp;quot;pointer&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :wikitext(TEXTS.ui.expand)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- Contenedor del Paradigma (el que se oculta/muestra)&lt;br /&gt;
    local contentDiv = mw.html.create(&amp;quot;div&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :addClass(&amp;quot;mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :attr(&amp;quot;id&amp;quot;, &amp;quot;mw-customcollapsible-&amp;quot; .. uniqueID) -- ID único para este contenido&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;border&amp;quot;, &amp;quot;1px solid #c8ccd1&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;border-radius&amp;quot;, &amp;quot;8px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;padding&amp;quot;, &amp;quot;20px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;background-color&amp;quot;, &amp;quot;#fcfcfc&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;margin-top&amp;quot;, &amp;quot;10px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- El Título (ahora dentro del contenido desplegable)&lt;br /&gt;
    contentDiv:tag(&amp;quot;div&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;font-weight&amp;quot;, &amp;quot;bold&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;border-bottom&amp;quot;, &amp;quot;2px solid #3366cc&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;margin-bottom&amp;quot;, &amp;quot;20px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;padding-bottom&amp;quot;, &amp;quot;5px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;font-size&amp;quot;, &amp;quot;1.2em&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :wikitext(TEXTS.ui.main_title .. data.root .. &amp;quot; (&amp;quot; .. data.classInfo.raw .. &amp;quot;)&amp;quot;)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- Dibujar las tablas de las series&lt;br /&gt;
    for _, serie in ipairs(data.series) do&lt;br /&gt;
        contentDiv:node(drawTable(serie))&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    return tostring(buttonWrapper) .. tostring(contentDiv)&lt;br /&gt;
end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
return p&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=M%C3%B3dulo:Conjugador&amp;diff=102597</id>
		<title>Módulo:Conjugador</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=M%C3%B3dulo:Conjugador&amp;diff=102597"/>
		<updated>2026-05-08T18:27:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;-- ============================================================&lt;br /&gt;
-- Diego F. Gómez -- 2024-2026&lt;br /&gt;
-- Módulo de conjugación para verbos muysca en lua para mediawiki&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
local p = {}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
-- DICCIONARIO DE TEXTOS &lt;br /&gt;
-- ============================&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
local TEXTS = {&lt;br /&gt;
    ui = {&lt;br /&gt;
        expand = &amp;quot;Conjugar&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        collapse = &amp;quot;Ocultar&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        error_root = &amp;quot; &amp;quot;,&lt;br /&gt;
        main_title = &amp;quot;Paradigma verbal: &amp;quot;,&lt;br /&gt;
        col_person = &amp;quot;Persona&amp;quot;&lt;br /&gt;
    },&lt;br /&gt;
    series = {&lt;br /&gt;
        s1 = {&lt;br /&gt;
            title = &amp;quot;Serie de Flexión Verbal&amp;quot;,&lt;br /&gt;
            headers = {&amp;quot;Perfectivo&amp;quot;, &amp;quot;Imperfectivo&amp;quot;, &amp;quot;Irrealis&amp;quot;, &amp;quot;Destinativo&amp;quot;}&lt;br /&gt;
        },&lt;br /&gt;
        s2 = {&lt;br /&gt;
            title = &amp;quot;Serie de Nominalización&amp;quot;,&lt;br /&gt;
            headers = {&amp;quot;Resultativa&amp;quot;, &amp;quot;Factual&amp;quot;, &amp;quot;Irrealis&amp;quot;, &amp;quot;Prospectiva&amp;quot;}&lt;br /&gt;
        },&lt;br /&gt;
        s3 = {&lt;br /&gt;
            title = &amp;quot;Modo Imperativo&amp;quot;,&lt;br /&gt;
            headers = {&amp;quot;Forma Única&amp;quot;}&lt;br /&gt;
        }&lt;br /&gt;
    },&lt;br /&gt;
    persons = {&lt;br /&gt;
        sg1 = &amp;quot;1.ª sg.&amp;quot;, sg2 = &amp;quot;2.ª sg.&amp;quot;, sg3 = &amp;quot;3.ª&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        pl1 = &amp;quot;1.ª pl.&amp;quot;, pl2 = &amp;quot;2.ª pl.&amp;quot;,&lt;br /&gt;
        imp_sg = &amp;quot;2.ª sg. (Imp.)&amp;quot;, &lt;br /&gt;
        imp_pl = &amp;quot;2.ª pl. (Imp.)&amp;quot;&lt;br /&gt;
    }&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
-- LÓGICA PRIVADA&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
local function cleanPageName(pageName)&lt;br /&gt;
    if not mw then return pageName:gsub(&amp;quot;%s*%b()&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;):gsub(&amp;quot;%d+&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;):gsub(&amp;quot;^%s*(.-)%s*$&amp;quot;, &amp;quot;%1&amp;quot;) end&lt;br /&gt;
    pageName = mw.text.trim(pageName or &amp;quot;&amp;quot;)&lt;br /&gt;
    pageName = mw.ustring.gsub(pageName, &amp;quot;%s*%b()&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;)&lt;br /&gt;
    pageName = mw.ustring.gsub(pageName, &amp;quot;%d+&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;)&lt;br /&gt;
    return mw.text.trim(pageName)&lt;br /&gt;
end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
local function getRoot(pageName, clase, manualRoot)&lt;br /&gt;
    if manualRoot and manualRoot ~= &amp;quot;&amp;quot; then return manualRoot end&lt;br /&gt;
    local fullVerb = cleanPageName(pageName)&lt;br /&gt;
    local root = fullVerb&lt;br /&gt;
    if clase == &amp;quot;sq.&amp;quot; then root = fullVerb:gsub(&amp;quot;squa$&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;)&lt;br /&gt;
    elseif clase == &amp;quot;su.&amp;quot; then root = fullVerb:gsub(&amp;quot;suca$&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;) end&lt;br /&gt;
    if root == fullVerb then root = fullVerb:gsub(&amp;quot;s[uq]ua$&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;) end&lt;br /&gt;
    return root&lt;br /&gt;
end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
-- NUEVA LÓGICA DE CLASE (Parsing)&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
local function parseVerbClass(raw)&lt;br /&gt;
    raw = (raw or &amp;quot;&amp;quot;):lower()&lt;br /&gt;
    local info = {&lt;br /&gt;
        type = &amp;quot;&amp;quot;,             -- &amp;quot;sq.&amp;quot; o &amp;quot;su.&amp;quot;&lt;br /&gt;
        isTransitive = false,&lt;br /&gt;
        isIntransitive = false,&lt;br /&gt;
        isQuy = false,         -- Para iquy.&lt;br /&gt;
        isQuySimple = false,   -- Para quy. (ua-squa)&lt;br /&gt;
        hasRootI = false,      -- Para raíces en i. (hui-a)&lt;br /&gt;
        isNasalizing = false,  -- Para verbos con vocales nasalizantes (vn.). Ej: istysuca, ucasuca&lt;br /&gt;
        raw = raw&lt;br /&gt;
    }&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot;sq&amp;quot;) then info.type = &amp;quot;sq.&amp;quot; end&lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot;su&amp;quot;) then info.type = &amp;quot;su.&amp;quot; end&lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot;tr%.&amp;quot;) then info.isTransitive = true end&lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot;intr%.&amp;quot;) then info.isIntransitive = true end&lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot;vn%.&amp;quot;) then info.isNasalizing = true end&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    -- Detectamos raíces históricas&lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot;iquy&amp;quot;) then &lt;br /&gt;
        info.isQuy = true &lt;br /&gt;
    elseif raw:find(&amp;quot;quy%.&amp;quot;) then&lt;br /&gt;
        info.isQuySimple = true&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    if raw:find(&amp;quot; i%.&amp;quot;) or raw:find(&amp;quot; i &amp;quot;) or raw:sub(-2) == &amp;quot; i&amp;quot; then&lt;br /&gt;
        info.hasRootI = true&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    return info&lt;br /&gt;
end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
-- EL CEREBRO: Lógica Pura&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
function p.getConjugations(pageName, claseRaw, manualRoot)&lt;br /&gt;
    local classInfo = parseVerbClass(claseRaw)&lt;br /&gt;
    local root = getRoot(pageName, classInfo.type, manualRoot)&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    local results = { root = root, classInfo = classInfo, series = {} }&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- Configuración de Series&lt;br /&gt;
    local config = {&lt;br /&gt;
        {&lt;br /&gt;
            id = &amp;quot;S1&amp;quot;, -- Flexión Verbal&lt;br /&gt;
            title = TEXTS.series.s1.title, &lt;br /&gt;
            headers = TEXTS.series.s1.headers,&lt;br /&gt;
            persons = {{TEXTS.persons.sg1, &amp;quot;z-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.sg2, &amp;quot;m-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.sg3, &amp;quot;a-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.pl1, &amp;quot;chi-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.pl2, &amp;quot;mi-&amp;quot;}},&lt;br /&gt;
            suffixes = {&lt;br /&gt;
                perf = &amp;quot;&amp;quot;, &lt;br /&gt;
                imperf = (classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and &amp;quot;-suca&amp;quot; or &amp;quot;-squa&amp;quot;),&lt;br /&gt;
                irreal = (classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and &amp;quot;-nynga&amp;quot; or &amp;quot;-nga&amp;quot;),&lt;br /&gt;
                destinativo = &amp;quot;-iua&amp;quot;&lt;br /&gt;
            },&lt;br /&gt;
            applyRule = true,&lt;br /&gt;
            allowInfix = true,&lt;br /&gt;
            hasNegation = true -- Habilita filas negativas&lt;br /&gt;
        },&lt;br /&gt;
        {&lt;br /&gt;
            id = &amp;quot;S2&amp;quot;, -- Nominalización&lt;br /&gt;
            title = TEXTS.series.s2.title, &lt;br /&gt;
            headers = TEXTS.series.s2.headers,&lt;br /&gt;
            persons = {{TEXTS.persons.sg1, &amp;quot;cha-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.sg2, &amp;quot;ma-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.sg3, &amp;quot;&amp;quot;}, {TEXTS.persons.pl1, &amp;quot;chi-&amp;quot;}, {TEXTS.persons.pl2, &amp;quot;mi-&amp;quot;}},&lt;br /&gt;
            suffixes = {&lt;br /&gt;
                perf = (classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and &amp;quot;-ua&amp;quot; or &amp;quot;-ia&amp;quot;), &lt;br /&gt;
                imperf = (classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and &amp;quot;-suca&amp;quot; or &amp;quot;-sca&amp;quot;),&lt;br /&gt;
                irreal = (classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and &amp;quot;-nynga&amp;quot; or &amp;quot;-nga&amp;quot;),&lt;br /&gt;
                prospectivo = (classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and &amp;quot;-nynguepqua&amp;quot; or &amp;quot;-nguepqua&amp;quot;)&lt;br /&gt;
            },&lt;br /&gt;
            applyRule = false,&lt;br /&gt;
            allowInfix = false&lt;br /&gt;
        },&lt;br /&gt;
        {&lt;br /&gt;
            id = &amp;quot;S3&amp;quot;, -- Imperativos&lt;br /&gt;
            title = TEXTS.series.s3.title, &lt;br /&gt;
            headers = TEXTS.series.s3.headers,&lt;br /&gt;
            persons = {&lt;br /&gt;
                {TEXTS.persons.imp_sg, &amp;quot;&amp;quot;, &amp;quot;-u&amp;quot;}, &lt;br /&gt;
                {TEXTS.persons.imp_pl, &amp;quot;&amp;quot;, &amp;quot;-ua&amp;quot;}&lt;br /&gt;
            },&lt;br /&gt;
            applyRule = false,&lt;br /&gt;
            allowInfix = false&lt;br /&gt;
        }&lt;br /&gt;
    }&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    local firstChar = root:sub(1,1):lower()&lt;br /&gt;
    local firstTwo = root:sub(1,2):lower()&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    for _, s in ipairs(config) do&lt;br /&gt;
        local serieData = { id = s.id, title = s.title, headers = s.headers, rows = {} }&lt;br /&gt;
        &lt;br /&gt;
        for _, pData in ipairs(s.persons) do&lt;br /&gt;
            local label, prefix, personalSuffix = pData[1], pData[2], pData[3]&lt;br /&gt;
            &lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
            -- 1. LÓGICA DE PREFIJOS (Sujeto y Desambiguación)&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 1.1 Regla Especial de Prefijo (z- -&amp;gt; i-)&lt;br /&gt;
            -- Solo para Serie 1, solo si la raíz comienza con n, s, z, t o ch, &lt;br /&gt;
            -- y sólo para verbos intransitivos, pues los transitivos poseen el infijo -b- , -g-, etc. que nunca será coronal.&lt;br /&gt;
            if s.applyRule and label == TEXTS.persons.sg1 then&lt;br /&gt;
                if (firstChar == &amp;quot;n&amp;quot; or firstChar == &amp;quot;s&amp;quot; or firstChar == &amp;quot;z&amp;quot; or firstChar == &amp;quot;t&amp;quot; or firstTwo == &amp;quot;ch&amp;quot;) and classInfo.isIntransitive then&lt;br /&gt;
                    prefix = &amp;quot;i-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                end&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 1.2 LÓGICA DE LA A- INTRANSITIVA (Desambiguación)&lt;br /&gt;
            local intransitivePrefix = &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            -- Si es intransitivo y estamos en Serie 2 (3.ª persona) o Serie 3 (Imperativos)&lt;br /&gt;
            -- Se añade 'a-' para marcar la intransitividad/neutralidad&lt;br /&gt;
            if classInfo.isIntransitive then&lt;br /&gt;
                if (s.id == &amp;quot;S2&amp;quot; and label == TEXTS.persons.sg3) or s.id == &amp;quot;S3&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    intransitivePrefix = &amp;quot;a-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                end&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
            -- 2. LÓGICA DE RAÍZ E INFIJOS&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            local currentInfix = &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            local currentRoot = root &lt;br /&gt;
            &lt;br /&gt;
            -- 2.1 LÓGICA DEL INFIJO -b- Y CAMBIOS EN LA RAÍZ&lt;br /&gt;
            -- Solo se aplica infijo si es transitivo Y NO es intransitivo&lt;br /&gt;
            if s.allowInfix and classInfo.isTransitive and not classInfo.isIntransitive then&lt;br /&gt;
                if prefix ~= &amp;quot;&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    local r1 = firstChar&lt;br /&gt;
                    &lt;br /&gt;
                    -- Prioridad 1: Verbos con vocal nasalizante (vn.)&lt;br /&gt;
                    if classInfo.isNasalizing then&lt;br /&gt;
                        currentInfix = &amp;quot;m-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                        &lt;br /&gt;
                    -- Prioridad 2: Reglas por inicial de raíz (si NO es vn.)&lt;br /&gt;
                    elseif r1 == &amp;quot;u&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                        currentInfix = &amp;quot;g-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    elseif r1 == &amp;quot;n&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                        currentInfix = &amp;quot;m-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    elseif r1 == &amp;quot;h&amp;quot; and classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                        local vocal = root:sub(2,2)&lt;br /&gt;
                        currentInfix = &amp;quot;m&amp;quot; .. vocal .. &amp;quot;-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                        currentRoot = &amp;quot;h&amp;quot; .. root:sub(3)&lt;br /&gt;
                    elseif r1 == &amp;quot;b&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                        currentInfix = &amp;quot;m-&amp;quot;&lt;br /&gt;
                        currentRoot = &amp;quot;m&amp;quot; .. root:sub(2)&lt;br /&gt;
                    else&lt;br /&gt;
                        currentInfix = (prefix == &amp;quot;m-&amp;quot; and &amp;quot;m-&amp;quot; or &amp;quot;b-&amp;quot;)&lt;br /&gt;
                    end&lt;br /&gt;
                end&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
            -- 3. LÓGICA DE SUFIJOS Y REGLAS ESPECIALES&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 3.1 Inicialización de sufijos base&lt;br /&gt;
            local perfSuffix = personalSuffix or (s.suffixes and s.suffixes.perf) or &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            local imperfSuffix = (s.suffixes and s.suffixes.imperf) or &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            local irrealSuffix = (s.suffixes and s.suffixes.irreal) or &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            local prospectivoSuffix = (s.suffixes and s.suffixes.prospectivo) or &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            local destinativoSuffix = (s.suffixes and s.suffixes.destinativo) or &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
            &lt;br /&gt;
            -- 3.2 Inicialización de raíces por tiempo&lt;br /&gt;
            local rootPerf = currentRoot&lt;br /&gt;
            local rootImperf = currentRoot&lt;br /&gt;
            local rootIrreal = currentRoot&lt;br /&gt;
            local rootProspectivo = currentRoot&lt;br /&gt;
            local rootDestinativo = currentRoot&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 3.3 REGLA ESPECÍFICA PARA CLASE &amp;quot;su.&amp;quot; (ej. nypquasuca &amp;gt; nypqua-o)&lt;br /&gt;
            -- En la Serie 1, el perfectivo añade una -o si la raíz termina en -a&lt;br /&gt;
            if classInfo.type == &amp;quot;su.&amp;quot; and s.id == &amp;quot;S1&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                if root:sub(-1):lower() == &amp;quot;a&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    perfSuffix = &amp;quot;-o&amp;quot;&lt;br /&gt;
                end&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 3.4 LÓGICA DE RAÍCES EN -I (Serie 2)&lt;br /&gt;
            if classInfo.hasRootI and s.id == &amp;quot;S2&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                rootPerf = currentRoot .. &amp;quot;i&amp;quot;&lt;br /&gt;
                rootImperf = currentRoot .. &amp;quot;i&amp;quot;&lt;br /&gt;
                rootIrreal = currentRoot .. &amp;quot;i&amp;quot;&lt;br /&gt;
                rootProspectivo = currentRoot .. &amp;quot;i&amp;quot;&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 3.5 LÓGICA DE VERBOS CON RAÍZ HISTÓRICA EN IQUY (z/i)&lt;br /&gt;
            if classInfo.isQuy then&lt;br /&gt;
                if s.id == &amp;quot;S1&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    perfSuffix = &amp;quot;quy&amp;quot;&lt;br /&gt;
                elseif s.id == &amp;quot;S2&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    rootPerf = currentRoot .. &amp;quot;z&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    perfSuffix = &amp;quot;-a&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    rootImperf = currentRoot .. &amp;quot;i&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    rootIrreal = currentRoot .. &amp;quot;i&amp;quot;&lt;br /&gt;
                elseif s.id == &amp;quot;S3&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    rootPerf = currentRoot .. &amp;quot;z&amp;quot;&lt;br /&gt;
                end&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 3.6 LÓGICA DE VERBOS CON RAÍZ HISTÓRICA EN -QUY SIMPLE (ej: ua-squa)&lt;br /&gt;
            if classInfo.isQuySimple then&lt;br /&gt;
                if s.id == &amp;quot;S1&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    perfSuffix = &amp;quot;quy&amp;quot;&lt;br /&gt;
                elseif s.id == &amp;quot;S2&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    rootPerf = currentRoot .. &amp;quot;c&amp;quot;&lt;br /&gt;
                    perfSuffix = &amp;quot;-a&amp;quot;&lt;br /&gt;
                elseif s.id == &amp;quot;S3&amp;quot; then&lt;br /&gt;
                    rootPerf = currentRoot .. &amp;quot;c&amp;quot;&lt;br /&gt;
                end&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
            &lt;br /&gt;
            rootProspectivo = rootIrreal&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
            -- 4. ENSAMBLAJE FINAL Y NEGACIÓN&lt;br /&gt;
            ------------------------------------------------------------&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 4.1 CONSTRUCCIÓN DE FILA AFIRMATIVA&lt;br /&gt;
            table.insert(serieData.rows, {&lt;br /&gt;
                label = label,&lt;br /&gt;
                status = &amp;quot;pos&amp;quot;, -- Marca para estilo visual&lt;br /&gt;
                perf = prefix .. currentInfix .. intransitivePrefix .. rootPerf .. perfSuffix,&lt;br /&gt;
                imperf = prefix .. currentInfix .. intransitivePrefix .. rootImperf .. imperfSuffix,&lt;br /&gt;
                irreal = prefix .. currentInfix .. intransitivePrefix .. rootIrreal .. irrealSuffix,&lt;br /&gt;
                prospectivo = prefix .. currentInfix .. intransitivePrefix .. rootProspectivo .. prospectivoSuffix,&lt;br /&gt;
                destinativo = prefix .. currentInfix .. intransitivePrefix .. rootDestinativo .. destinativoSuffix&lt;br /&gt;
            })&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            -- 4.2 LÓGICA DE NEGACIÓN (Solo para Serie 1)&lt;br /&gt;
            if s.hasNegation then&lt;br /&gt;
                -- REGLA DE RAÍZ PURA: La negación ignora extensiones históricas en S1&lt;br /&gt;
                local negRoot = currentRoot&lt;br /&gt;
                &lt;br /&gt;
                table.insert(serieData.rows, {&lt;br /&gt;
                    label = &amp;quot;&amp;quot;, -- Se puede dejar vacío para usar rowspan o marcar con (-)&lt;br /&gt;
                    status = &amp;quot;neg&amp;quot;,&lt;br /&gt;
                    perf = prefix .. currentInfix .. negRoot .. &amp;quot;-za&amp;quot;,&lt;br /&gt;
                    imperf = prefix .. currentInfix .. negRoot .. imperfSuffix .. &amp;quot;-za&amp;quot;,&lt;br /&gt;
                    irreal = prefix .. currentInfix .. negRoot .. &amp;quot;-zi-nga&amp;quot;,&lt;br /&gt;
                    destinativo = prefix .. currentInfix .. negRoot .. &amp;quot;-za-n iua&amp;quot;&lt;br /&gt;
                })&lt;br /&gt;
            end&lt;br /&gt;
        end&lt;br /&gt;
        table.insert(results.series, serieData)&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
    return results&lt;br /&gt;
end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
-- LA VISTA: Usado por la Wiki&lt;br /&gt;
-- ============================================================&lt;br /&gt;
local function drawTable(serie)&lt;br /&gt;
    local wrapper = mw.html.create(&amp;quot;div&amp;quot;):css(&amp;quot;margin-bottom&amp;quot;, &amp;quot;1.5em&amp;quot;):css(&amp;quot;font-size&amp;quot;, &amp;quot;14px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
    wrapper:tag(&amp;quot;div&amp;quot;):css(&amp;quot;font-weight&amp;quot;, &amp;quot;bold&amp;quot;):css(&amp;quot;font-size&amp;quot;, &amp;quot;1.1em&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;margin-bottom&amp;quot;, &amp;quot;0.4em&amp;quot;):css(&amp;quot;color&amp;quot;, &amp;quot;#202122&amp;quot;):wikitext(serie.title)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    local tableHtml = wrapper:tag(&amp;quot;table&amp;quot;):addClass(&amp;quot;wikitable&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;width&amp;quot;, &amp;quot;100%&amp;quot;):css(&amp;quot;max-width&amp;quot;, &amp;quot;700px&amp;quot;):css(&amp;quot;margin&amp;quot;, &amp;quot;0&amp;quot;)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    local headerRow = tableHtml:tag(&amp;quot;tr&amp;quot;)&lt;br /&gt;
    headerRow:tag(&amp;quot;th&amp;quot;):wikitext(TEXTS.ui.col_person)&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    if serie.id == &amp;quot;S3&amp;quot; then&lt;br /&gt;
        headerRow:tag(&amp;quot;th&amp;quot;):wikitext(serie.headers[1])&lt;br /&gt;
    else&lt;br /&gt;
        for _, hName in ipairs(serie.headers) do&lt;br /&gt;
            headerRow:tag(&amp;quot;th&amp;quot;):wikitext(hName)&lt;br /&gt;
        end&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    for i, row in ipairs(serie.rows) do&lt;br /&gt;
        local tr = tableHtml:tag(&amp;quot;tr&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        &lt;br /&gt;
        -- Estética para negación&lt;br /&gt;
        if row.status == &amp;quot;neg&amp;quot; then&lt;br /&gt;
            tr:css(&amp;quot;background-color&amp;quot;, &amp;quot;#f8f9fa&amp;quot;):css(&amp;quot;color&amp;quot;, &amp;quot;#54595d&amp;quot;)&lt;br /&gt;
            local tdLabel = tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):css(&amp;quot;text-align&amp;quot;, &amp;quot;right&amp;quot;):css(&amp;quot;font-size&amp;quot;, &amp;quot;0.9em&amp;quot;)&lt;br /&gt;
                :css(&amp;quot;font-style&amp;quot;, &amp;quot;italic&amp;quot;):wikitext(&amp;quot;neg.&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        else&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):css(&amp;quot;font-weight&amp;quot;, &amp;quot;bold&amp;quot;):wikitext(row.label)&lt;br /&gt;
        end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
        tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.perf)&lt;br /&gt;
        &lt;br /&gt;
        if serie.id == &amp;quot;S1&amp;quot; then&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.imperf)&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.irreal)&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.destinativo)&lt;br /&gt;
        elseif serie.id == &amp;quot;S2&amp;quot; then&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.imperf)&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.irreal)&lt;br /&gt;
            tr:tag(&amp;quot;td&amp;quot;):wikitext(row.prospectivo)&lt;br /&gt;
        end&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
    return wrapper&lt;br /&gt;
end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
function p.render(frame)&lt;br /&gt;
    local args = frame:getParent().args&lt;br /&gt;
    local pageName = mw.title.getCurrentTitle().text&lt;br /&gt;
    local claseInput = args.clase or args.tipo or args.cat or args[1] or &amp;quot;&amp;quot;&lt;br /&gt;
    &lt;br /&gt;
    -- ============================================================&lt;br /&gt;
    -- Solo mostrar el conjugador si  es tr. o intr.&lt;br /&gt;
    -- Solo mostrar el conugador si la clase indica que es transitivo o intransitivo. &lt;br /&gt;
    -- Esto evita mostrar resultados para entradas que no son verbos o que no cumplen con las categorías esperadas.    &lt;br /&gt;
    -- ============================================================&lt;br /&gt;
    local lowerClase = claseInput:lower()&lt;br /&gt;
    if not (lowerClase:find(&amp;quot;tr%.&amp;quot;) or lowerClase:find(&amp;quot;intr%.&amp;quot;)) then&lt;br /&gt;
        return &amp;quot;&amp;quot; -- Si no cumple, no devuelve nada&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
    -- ============================================================&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    local data = p.getConjugations(pageName, claseInput, args.raiz)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    if data.root == &amp;quot;&amp;quot; or data.root == pageName then&lt;br /&gt;
        return &amp;quot;&amp;lt;span style='color:red;'&amp;gt;&amp;quot; .. TEXTS.ui.error_root .. pageName .. &amp;quot;.&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;quot;&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- Genera un ID único para el toggle, usamos la raíz y la clase (limpia de caracteres no alfabéticos)&lt;br /&gt;
    local safeClase = lowerClase:gsub(&amp;quot;[^%a]&amp;quot;, &amp;quot;&amp;quot;) -- quita puntos y espacios&lt;br /&gt;
    local uniqueID = &amp;quot;paradigma_&amp;quot; .. data.root .. &amp;quot;_&amp;quot; .. safeClase&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- Contenedor de la línea del botón&lt;br /&gt;
    local buttonWrapper = mw.html.create(&amp;quot;div&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;display&amp;quot;, &amp;quot;flex&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;justify-content&amp;quot;, &amp;quot;flex-end&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;margin-bottom&amp;quot;, &amp;quot;10px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- El Botón Azul (mw-customtoggle)&lt;br /&gt;
    buttonWrapper:tag(&amp;quot;div&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :addClass(&amp;quot;mw-customtoggle-&amp;quot; .. uniqueID) -- Clase única para este botón&lt;br /&gt;
        :addClass(&amp;quot;mw-customtoggle-muyscaParadigma&amp;quot;) -- ID vinculado al contenido&lt;br /&gt;
        :addClass(&amp;quot;mw-ui-button mw-ui-progressive&amp;quot;)   -- Estilo azul de MediaWiki&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;border-radius&amp;quot;, &amp;quot;20px&amp;quot;)                -- Bordes bien redondeados&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;padding&amp;quot;, &amp;quot;4px 15px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;font-weight&amp;quot;, &amp;quot;bold&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;cursor&amp;quot;, &amp;quot;pointer&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :wikitext(TEXTS.ui.expand)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- Contenedor del Paradigma (el que se oculta/muestra)&lt;br /&gt;
    local contentDiv = mw.html.create(&amp;quot;div&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :addClass(&amp;quot;mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :attr(&amp;quot;id&amp;quot;, &amp;quot;mw-customcollapsible-&amp;quot; .. uniqueID) -- ID único para este contenido&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;border&amp;quot;, &amp;quot;1px solid #c8ccd1&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;border-radius&amp;quot;, &amp;quot;8px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;padding&amp;quot;, &amp;quot;20px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;background-color&amp;quot;, &amp;quot;#fcfcfc&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;margin-top&amp;quot;, &amp;quot;10px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- El Título (ahora dentro del contenido desplegable)&lt;br /&gt;
    contentDiv:tag(&amp;quot;div&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;font-weight&amp;quot;, &amp;quot;bold&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;border-bottom&amp;quot;, &amp;quot;2px solid #3366cc&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;margin-bottom&amp;quot;, &amp;quot;20px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;padding-bottom&amp;quot;, &amp;quot;5px&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :css(&amp;quot;font-size&amp;quot;, &amp;quot;1.2em&amp;quot;)&lt;br /&gt;
        :wikitext(TEXTS.ui.main_title .. data.root .. &amp;quot; (&amp;quot; .. data.classInfo.raw .. &amp;quot;)&amp;quot;)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    -- Dibujar las tablas de las series&lt;br /&gt;
    for _, serie in ipairs(data.series) do&lt;br /&gt;
        contentDiv:node(drawTable(serie))&lt;br /&gt;
    end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
    return tostring(buttonWrapper) .. tostring(contentDiv)&lt;br /&gt;
end&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
return p&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=boza&amp;diff=102596</id>
		<title>boza</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=boza&amp;diff=102596"/>
		<updated>2026-05-04T09:00:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = βotʂa&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO2        = bauɡi&lt;br /&gt;
|PROTO1        = bouka-ɡʷa&lt;br /&gt;
|PROTO         = boiˈka-ɡa → (PH) ˈbokʲa&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- 2. (PCC) *'bouk(a)-ja → (PH) *'bookʲa (No funciona (-ja no sobrevivió en muysca), pero hay que decir en el artículo por qué nó.) --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|FON           = ˈbokʲa  &lt;br /&gt;
|SONIDO        = boza.ogg    &lt;br /&gt;
|COM           = 1. El diptongo &amp;quot;ou&amp;quot; se conserva en el PCC por existir en el ika. 2. En uwa y muysca la 'g' se ensordece?  3. Al principio creía que el segmento sufijal '-kʷa' ya estaba sonorizado en el PCC, esto se evidencia en el ika, wiwa y kogui, cuyos cognados respectivos fueron: móuga, mowa, mouʒa, principalmente evidente en el primero y el último. No obstante, está descartado porque en uwa la 'k' sí se conservó, y por extensión hizo parte del PCC. 4. El Proto-Chibcha parece haber sido /'bouŋ-gʷa/, por influencia de ŋ la k se habría nasalizado?&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::b:b]] [[c1::b:p]]&lt;br /&gt;
[[c1::o:u]]&lt;br /&gt;
[[c1::z:k]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = boza&lt;br /&gt;
|SWADESH       = 2&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Dos. &lt;br /&gt;
|sema=Dos&lt;br /&gt;
|sema1=Número&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tbn|pukai|Dos|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tuf|bucaya|Dos|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|mogua|Dos|Trillos}}&lt;br /&gt;
{{arh|móuga|Dos|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{kog|mouʒa|Dos|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cuk|bo,_bogwa|Dos|Orán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
{{gut|pángi|dos|Constenla?}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{numero|2}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Dos. ''Boza''.|61r}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Dos &amp;amp;#61; ''Boza''|19v}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Boʒha''. Dos.|108v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=boza&amp;diff=102595</id>
		<title>boza</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=boza&amp;diff=102595"/>
		<updated>2026-05-04T08:58:59Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = βotʂa&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO2        = bauɡi&lt;br /&gt;
|PROTO1        = bouka-ɡʷa&lt;br /&gt;
|PROTO         = boiˈka-ɡa → (PH) ˈbokʲa&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- 2. (PCC) *'bouk(a)-ja → (PH) *'bookʲa (No funciona (-ja no sobrevivió en muysca), pero hay que decir en el artículo por qué nó.) --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|FON           = ˈbokʲa  &lt;br /&gt;
|SONIDO        = boza.ogg    &lt;br /&gt;
|COM           = 1. El diptongo &amp;quot;ou&amp;quot; se conserva en el PCC por existir en el ika. 2. En uwa y muysca la 'g' se ensordece?  3. Al principio creía que el segmento sufijal '-kʷa' ya estaba sonorizado en el PCC, esto se evidencia en el ika, wiwa y kogui, cuyos cognados respectivos fueron: móuga, mowa, mouʒa, principalmente evidente en el primero y el último. No obstante, está descartado porque en uwa la 'k' sí se conservó, y por extensión hizo parte del PCC. 4. El Proto-Chibcha parece haber sido /'bouŋ-gʷa/, por influencia de ŋ la k se habría nasalizado?&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::b:b]] [[c1::b:p]]&lt;br /&gt;
[[c1::o:u]]&lt;br /&gt;
[[c1::z:k]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = boza&lt;br /&gt;
|SWADESH       = 2&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Dos. |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 {{numero|2}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Dos. ''Boza''.|61r}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Dos &amp;amp;#61; ''Boza''|19v}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Boʒha''. Dos.|108v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tbn|pukai|Dos|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tuf|bucaya|Dos|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|mogua|Dos|Trillos}}&lt;br /&gt;
{{arh|móuga|Dos|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{kog|mouʒa|Dos|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cuk|bo,_bogwa|Dos|Orán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
{{gut|pángi|dos|Constenla?}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Dos|sema1=Número}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=ubchihica&amp;diff=102594</id>
		<title>ubchihica</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=ubchihica&amp;diff=102594"/>
		<updated>2026-04-27T13:53:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = uβʂihika&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO1        = uɡa(-si)-ɡa&lt;br /&gt;
|PROTO         = uˈɡasi-ɡa  → uɡˈsi-ka&lt;br /&gt;
|FON           = 'uɡʃi(h)ka&lt;br /&gt;
|FONE          = 'uɡʷʃi(h)ka&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::u:u]]&lt;br /&gt;
[[c1::ɡ:k]]&lt;br /&gt;
[[c1::0:a]]&lt;br /&gt;
[[c1::ʃ:s]]&lt;br /&gt;
[[c1::i:i]] [[c1::i:0]]&lt;br /&gt;
[[c1::k:i]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]] [[c1::a:0]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|COM           = Ver ybsa.&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Diez. |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 {{numero|10}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Diez. ''Ubchihica''.|59r}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Hubchìhicâ''. Diez.|109r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tufB|ucasi|Diez|Gómez}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tbn|ukasii|Diez|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tuf|ucásia|Diez|Headland}}&lt;br /&gt;
{{arh|uga|Diez|Frank}}&lt;br /&gt;
{{kog|ugũá|Diez|&amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{mbp|ˈuɡua|Diez|Gómez (2026)}}&lt;br /&gt;
{{mbp|ugwa|Diez|&amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cuk|ambe|Diez|Orán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Diez|sema1=Número}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=taa&amp;diff=102593</id>
		<title>taa</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=taa&amp;diff=102593"/>
		<updated>2026-04-27T12:50:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = taa&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO2        = ⁿtaiⁿd-&lt;br /&gt;
|PROTO1        = taina-ɡʷa → 'taina-ɡa &lt;br /&gt;
|PROTO         = 'taeza &lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- &lt;br /&gt;
2. 'taena → 'tae    &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
3. (PCC) 'teɾa-ga → (PH) taɾa&lt;br /&gt;
--&amp;gt;&lt;br /&gt;
|FON           = ˈtaa/ */ˈtaaz&lt;br /&gt;
|SONIDO        = taa_m.ogg&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::t:t]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:e]]&lt;br /&gt;
[[c1::0:ɾ]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|COM           = &lt;br /&gt;
1. Mismo proceso que 'ca' (cerca), taa (seis), cha (varón).&lt;br /&gt;
2. la n del PCC, que &lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Seis. |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 {{numero|6}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Diez y seis. ''Quihichata â''.|59r}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Ta''. Seis.|109r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tufB|tera|Seis|Gómez}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tbn|térai|Seis|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tuf|téraya|Seis|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|ˈtainua|Seis|Gómez|Revisar RTA: Sí, revisar (2026)}}&lt;br /&gt;
{{arh|chinhwa|seis|Frank}}&lt;br /&gt;
{{kog|tezhuwa|Seis|Unknown}}&lt;br /&gt;
{{cuk|nergwa|seis, sexto.|Orán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Seis|sema1=Número}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=ata&amp;diff=102592</id>
		<title>ata</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=ata&amp;diff=102592"/>
		<updated>2026-04-27T11:36:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = ata&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO2        = eⁿd-&lt;br /&gt;
|PROTO1        = ind- → int-&lt;br /&gt;
|PROTO         = ˈista-ɡa → ˈa(h)t-ʒa&lt;br /&gt;
|FON           = ˈata, ˈahta &lt;br /&gt;
|SONIDO        = ata_m.ogg&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::a:i]]&lt;br /&gt;
[[c1::t:st]] [[c1::ht:t]] [[c1::t:t]]  &lt;br /&gt;
[[c1::a:i]] [[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|SWADESH       = 30&lt;br /&gt;
|HOMO          = ata&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Uno/a, un |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 {{numero|1}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Vn honbre, vn caballo, vn perro. ''Muysca ata, hycabai ata, to ata''.|123v}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Vno&amp;amp;#61; ''Ata''.|42r}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Ata''. Vno.|109r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tufB|ub isti|Uno|Gómez}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &amp;lt;!-- -ensa-gga --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{qrx|atia|Uno|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tbn|ita|uno|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tbn|icti|uno|Fabo}}&lt;br /&gt;
{{tuf|úbistia|Uno|Headland}}&lt;br /&gt;
{{tnb|itana|uno|Gómez V|2022}}&lt;br /&gt;
{{mot|ĩntou, ĩtou|uno|Mogollón}}&lt;br /&gt;
{{mot|ʔitonə|uno|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{mot|itok|uno|Santos}}&lt;br /&gt;
{{mbp|ingwi|Uno|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{arh|inʔgwi|uno|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{arh|in'gwi|uno|Frank}}&lt;br /&gt;
{{kog|ezua|uno|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cuk|gwensagga, gwensag|1|Orán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
{{gut|dooka|uno|Constenla?}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Uno|sema1=Número}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_I| loc. adj. | Otro/a, cosa distinta.|~gue|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Otro eʃ[,] eſto es Coʃa díſtînta &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''&amp;lt;u&amp;gt;ata&amp;lt;/u&amp;gt;gue'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|92r}}&lt;br /&gt;
{{mod_158|...eſte nonbre ''ata'' q.do no se ba Contando çígnifica otro[,] Como ''muysca ategue''.|6r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|come=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!--Es probable que esta locución haya sido realmente ''&amp;lt;u&amp;gt;a&amp;lt;/u&amp;gt;atague''. --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|istiyá|1. otro. 2. alguna. 3. uno.|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Otro&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_II| loc. pron. | Cada uno/a, cada uno/a de | ~ ~|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2924|Cada uno &amp;amp;#61; ''Ata ata''. l. ''haachquy haachquy''.|3v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|istiyá_istiyá|Cada uno|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Cada uno}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_III| loc. adv. | En uno, en uno solo. | ~n/na |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Juntar en uno. ''Hatan bquysqua''. Son para en uno, ''ubas amaque''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Juntarse en uno. ''Hatan chiquynsuca''.|83r}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Ayuntar. ''Hatan bquysqua'' [o] ''ubac btasqua'' [o] ''ubac bquysqua'' [o] ''atupquac bgasqua''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Aiuntarse. ''Hatan aquynsuca'' [o] ''atucac chigasqua''.|9v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|come=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
''Hata'' es una variante ortográfica de ''ata''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=En uno solo|sema1=Uno}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Gram%C3%A1tica_de_Lugo/fol_85r&amp;diff=102591</id>
		<title>Gramática de Lugo/fol 85r</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Gram%C3%A1tica_de_Lugo/fol_85r&amp;diff=102591"/>
		<updated>2026-04-23T17:00:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{trascripcion_lugo&lt;br /&gt;
|seccion = &lt;br /&gt;
|anterior = fol 84v&lt;br /&gt;
|siguiente = fol 85v&lt;br /&gt;
|foto = Gramatica_Lugo_85r.jpg&lt;br /&gt;
|morfo_d = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{der|85&amp;lt;ref&amp;gt;Este folio parece faltar en el volumen de la Universidad del Rosario.&amp;lt;/ref&amp;gt;}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
le '''[[-nan|nan]]'''. como '''[[ʒhɣ-|ʒhɣ]][[qɣsquâ|qɤ]][[-nga|nga]]''' futu-&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ro, de indicatiuo, añadiendole&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
'''[[-nan|nan]]''', dize '''[[ʒhɣ-|ʒhɣ]][[-b|b]][[qɣsquâ|qɣ]][[-ngâ|ngà]][[-nan|nàn]]&amp;lt;ref&amp;gt;En el original, &amp;quot;ʒhɣbq'''y'''ngànàn&amp;quot;.&amp;lt;/ref&amp;gt;''' futu{{an1|-}}&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ro de ſubjuntiuo.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Y ſi ſon de la tercera conjuga{{an1|-}}&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
cion ſe acaba en '''[[-san|ſan]]''', y ſe for-&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
man del miſmo futuro imper{{an1|-}}&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
fecto de indicatiuo deſta con-&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
jugaciõ, añidiẽdole '''[[-san|ſan]]''', como&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
'''[[ʒhɣ-|ʒhɣ]][[-b|b]][[quysqua|quɤ]][[-ʒhi|ʒhi]][[-nga|nga]]''' futuro de in{{an1|-}}&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
dicatiuo añidiendo. '''[[-sân|ſân]]'''. dize&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
'''[[ʒhɣ-|ʒhɣ]][[-b|b]][[quysqua|quy]][[-ʒhi|ʒhi]][[-nga|nga]][[-sân|ſân]]''', futuro de&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ſubiunctiuo.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;center&amp;gt;&amp;lt;h4&amp;gt;11. REGLA.&amp;lt;/h4&amp;gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
'''L'''Os Gerundios ſe acaban en&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
eſta particula '''[[-yûa|yûa]]''', como '''[[qɣsquâ|qɤ]]'''{{an1|-}}&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{der|yûa}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|texto = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{der|85&amp;lt;ref&amp;gt;Este folio parece faltar en el volumen de la Universidad del Rosario.&amp;lt;/ref&amp;gt;}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
le '''nan'''. como '''ʒhɣqɤnga''' futu-&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ro, de indicatiuo, añadiendole&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
'''nan''', dize '''ʒhɣbqɣngànàn&amp;lt;ref&amp;gt;En el original, &amp;quot;ʒhɣbq'''y'''ngànàn&amp;quot;.&amp;lt;/ref&amp;gt;''' futu{{an1|-}}&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ro de ſubjuntiuo.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Y ſi ſon de la tercera conjuga{{an1|-}}&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
cion ſe acaba en '''ſan''', y ſe for-&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
man del miſmo futuro imper{{an1|-}}&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
fecto de indicatiuo deſta con-&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
jugaciõ, añidiẽdole '''ſan''', como&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
'''ʒhɣbquɤʒhinga''' futuro de in{{an1|-}}&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
dicatiuo añidiendo. '''ſân'''. dize&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
'''ʒhɣbquyʒhingaſân''', futuro de&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ſubiunctiuo.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;center&amp;gt;&amp;lt;h4&amp;gt;11. REGLA.&amp;lt;/h4&amp;gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
'''L'''Os Gerundios ſe acaban en&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
eſta particula '''yûa''', como '''qɤ'''{{an1|-}}&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{der|yûa}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=uba&amp;diff=102590</id>
		<title>uba</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=uba&amp;diff=102590"/>
		<updated>2026-04-23T09:40:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = uβa&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO2        = -ˈdiɾwa&lt;br /&gt;
|PROTO1        = -ˈdʒiwa → ˈʒəba&lt;br /&gt;
|PROTO         = uˈuba&lt;br /&gt;
|FON           = uˈuba&lt;br /&gt;
|GRUPO         =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::u:u]]&lt;br /&gt;
[[c1::u:u]]&lt;br /&gt;
[[c1::b:b]] [[c1::b:p]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|COM           = &lt;br /&gt;
1. Hay compensación vocálica en ataque inicial: *ʒ- &amp;gt; Ø en el proto, al igual que en 'hycha' con *n- &amp;gt; Ø.&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = uba&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Pepa, fruto, fruta, semilla, simiente, flor&lt;br /&gt;
|sema=Fruta&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|uba|'uúba' 1. semilla (de cuesco, mantecoso, aguacate, batata, maíz, fríjol). 2. pepa; fruta |Headland}}&lt;br /&gt;
{{tuf|uba|'uúba' 2. pepa; fruta. |Headland}}&lt;br /&gt;
{{mot|kanaba|fruta|Mogollón}} &amp;lt;!-- kana-ba (fruta de árbol) --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{mbp|kənžiwa|fruta|Trillos}} &amp;lt;!-- kən-ʒiwa --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{arh|ʉwa|1. semilla|Frank}}&lt;br /&gt;
{{kog|kalu'uẽ|fruta|Ortíz}}  &amp;lt;!-- kalu-'uẽ Fruta de árbol --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{cbg|-wa'|Clasificador nominal que se pospone a los nombres para denotar la noción de fruto vegetal|Niño}}&lt;br /&gt;
{{cuk|-durba|'Presente en': sabbi-durba, iggo-durba.|Omán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Fruta del árbol. ''Quye uba''.|77v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sub=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Grano de semilla.&lt;br /&gt;
| sema = Semilla&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{voc_158|Grano de otra semilla. ''Uba''.|78v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Simiente de otras plantaʃ &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''uba'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|114r}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Flor.&lt;br /&gt;
| sema = Flor&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- &lt;br /&gt;
La flor podría venir de esta palabra por elisión  de la *t inicial.&lt;br /&gt;
{{tuf|tobara|1. espata (de una mata, o palma).|Headland}}&lt;br /&gt;
--&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Flor. ''Uba''.|77r}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Abrirse la flor. ''Obaz afinsuca, obaz atonsuca'' [o] ''obaz achotonsuca''..|3r}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|come=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1. Tanto ''curuba'' y ''uchuva/guchuva'', dos palabras ampliamente usadas en Colombia (principalmente en la Cordillera Oriental), para designar las frutas ''Banana passionfruit'' y ''Physalis peruviana'' respectivamente, poseen éste lexema al final de la palabra.&amp;lt;br&amp;gt; 2. Este mismo lexema está presente en las lenguas uwa, donde además de tener los mismos significados que el muysca, también recoge el de estrella.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{II| s. | Cara, rostro, gesto &lt;br /&gt;
|sema=Rostro&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{arh|umʉkʉnʉ|cara|Frank}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Cara. ''Uba''.|36v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Conoçerlo de rostro. ''Oba zmucansuca''.|43v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Empeine tener en el rostro. ''Zubaz afihibansuca''.|70r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sub=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Canto, lado (de algo).&lt;br /&gt;
| sema = Canto&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{voc_158|Canto de piedra o de tabla. ''Uba'' [o] ''cuba''; y de la ropa, ''uba'' [o] ''coca''.|36r}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Orilla de la Ropa &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''oba''.|31v}}&lt;br /&gt;
{{tuf|anab_uba|(Tegría) s. moler (piedra de, la de encima)|Headland}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Corredor, &amp;amp;#42;frente (Parte delantera de la casa).&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Corredor q.e está delante de la puerta &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''Vba''.|14r}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_I| loc. posp. | Al encuentro de. | a~c &lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|...''ʒhɤpaba, Pedro obacâ, anà'', adonde aquel termino. Pedro es acuſatiuo mediãte la prepoſiciõ, ''obacâ'', que quiere dezir al encuentro.|119r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_II| loc. posp. | En frente de, en presencia de.| a~c&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Responder a las Raçoneʃ &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''obac biasqua'', l, ''obac zegusqua'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|109v}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Responder &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''obaque zebiasqua''. l. ''obaque zecubunsuca''.|37r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|come=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
El significado de esta locución es obscura.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|úbota|1. enfrente de; delante de.|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Responder&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_III| loc. posp.| &amp;amp;#42;En la cara. |a~s|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Abahar. &amp;lt;u&amp;gt;Obas&amp;lt;/u&amp;gt;bqusqua, que es soplar.|1r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|come=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
El significado de esta locución es obscura.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Vahear}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_IV| loc. adv. | Cara a cara, lado a lado, canto con canto.| ~s|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Juntar una cosa con otra, canto con canto, o cara con cara &amp;amp;#61;''&amp;lt;u&amp;gt;vbas&amp;lt;/u&amp;gt;''. l. ''vbys zebquysqua''.|26v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Juntar en uno &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''hatan bquysqua'', son para en uno ''&amp;lt;u&amp;gt;ubas amaque&amp;lt;/u&amp;gt;'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|83r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Juntar&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_V| loc. posp. | A la vista de. | a~n |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|A mi vista, id est, viendolo yo &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''Zupqua fihistana''. l. ''Z&amp;lt;u&amp;gt;uba&amp;lt;/u&amp;gt;na''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Vistelo tu ir &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''m&amp;lt;u&amp;gt;uba&amp;lt;/u&amp;gt;n anaoa''? vel. ''mupqua fihistan anaoa''? l. ''muez mistuas ana''?|}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|uba|3. ojo.|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=A la vista}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_VI| loc. posp. | En frente de, delante de, en presencia de. | z~na |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Delante, en presençia. ''&amp;lt;u&amp;gt;Zubana&amp;lt;/u&amp;gt;, &amp;lt;u&amp;gt;mubana&amp;lt;/u&amp;gt;, &amp;lt;u&amp;gt;obana&amp;lt;/u&amp;gt;; Pedro ubana; zupquafihistan, mupquafihistan, opquafistan''. Aunqu[e] el primero dise presençia, el segundo dise uista, y así dise: ''mupqua fihistan zosmachiba'', ponlo delante de tus ojos, llégalo a tus ojos, o, llega la cosa a tus ojos para que la ueas.|52v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|A la uista, esto es, uiéndolo. ''Zupqua fihistan, mupqua'', etc. [o] ''zubana, mubana'', etc.|10r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
En frente de&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_VI| loc. adv.| Publicamente | ~ fihistana / ~ fihistaca&lt;br /&gt;
|def = De manera pública&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Publicamente &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''uba fihistan'', l, ''uba fíhístaca'', l, ''chiegoc'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|104r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Publicar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_VI| loc. v. | Merecer, tener mérito, ser digno. | z~gue |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Mereser. ''Zubague'', merézcolo. ''Mubague'', merézeslo. ''Oba­gue'', merézelo, etc. ''Zubanza'', no lo mereze.|87v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Digno ser, mereçerlo; cosa es que dise conmigo, proporçión tiene conmigo. ''Zuba gue, muba gue, oba gue, chiuba gue'', etc.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Digno no ser. ''Zubanza, mubanza, obanza'', etc. No soi digno ni mereçedor que uos entréis en mi morada, ''zcuspquac mingas zubanza''.|59r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Merecer&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_VI| loc. v. | Parecer bien, parecer adecuado. |z~gue|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Pareçerme uien el ueſtído &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''zubague'', o, otra coʃa asi Como eſta manta te pareʃe uien. ''sis foi mubague'', no te pareʃe uien: ''mubanza''. podrase tanuien desir todo eſto por la palabra de arriua: ''yc azyquy'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''sis foin os mzons'' |93v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Parecer&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_VII| loc. adj.| &amp;amp;#42;Amigo |~z bzis mague|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Amigo inʃeparable que no me puedo allar çinel &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''obaz bzis mague'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|14r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Amigo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=uba&amp;diff=102589</id>
		<title>uba</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=uba&amp;diff=102589"/>
		<updated>2026-04-23T09:39:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = uβa&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO2        = -ˈdiɾwa&lt;br /&gt;
|PROTO1        = -ˈdʒiwa → ˈʒəba&lt;br /&gt;
|PROTO         = uˈuba&lt;br /&gt;
|FON           = uˈuba&lt;br /&gt;
|GRUPO         =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::u:u]]&lt;br /&gt;
[[c1::u:u]]&lt;br /&gt;
[[c1::b:b]] [[c1::b:p]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|COM           = &lt;br /&gt;
1. Hay compensación vocálica en ataque inicial: *ʒ- &amp;gt; Ø en el proto, al igual que en 'hycha' con *n- &amp;gt; Ø.&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = uba&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Pepa, fruto, fruta, semilla, simiente, flor&lt;br /&gt;
|sema=Fruta&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|uba|'uúba' 1. semilla (de cuesco, mantecoso, aguacate, batata, maíz, fríjol). 2. pepa; fruta |Headland}}&lt;br /&gt;
{{tuf|uba|'uúba' 2. pepa; fruta. |Headland}}&lt;br /&gt;
{{mot|kanaba|fruta|Mogollón}} &amp;lt;!-- kana-ba (fruta de árbol) --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{mbp|kənžiwa|fruta|Trillos}} &amp;lt;!-- kən-ʒiwa --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{arh|ʉwa|1. semilla|Frank}}&lt;br /&gt;
{{kog|kalu'uẽ|fruta|Ortíz}}  &amp;lt;!-- kalu-'uẽ Fruta de árbol --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{cbg|-wa'|Clasificador nominal que se pospone a los nombres para denotar la noción de fruto vegetal|Niño}}&lt;br /&gt;
{{cuk|-durba|'Presente en': sabbi-durba, iggo-durba.|Omán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Fruta del árbol. ''Quye uba''.|77v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sub=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Grano de semilla.&lt;br /&gt;
| sema = Semilla&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{voc_158|Grano de otra semilla. ''Uba''.|78v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Simiente de otras plantaʃ &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''uba'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|114r}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Flor.&lt;br /&gt;
| sema = Flor&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- &lt;br /&gt;
La flor podría venir de esta palabra por elisión  de la *t inicial.&lt;br /&gt;
{{tuf|tobara|1. espata (de una mata, o palma).|Headland}}&lt;br /&gt;
--&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Flor. ''Uba''.|77r}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Abrirse la flor. ''Obaz afinsuca, obaz atonsuca'' [o] ''obaz achotonsuca''..|3r}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|come=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1. Tanto ''curuba'' y ''uchuva/guchuva'', dos palabras ampliamente usadas en Colombia (principalmente en la Cordillera Oriental), para designar las frutas ''Banana passionfruit'' y ''Physalis peruviana'' respectivamente, poseen éste lexema al final de la palabra.&amp;lt;br&amp;gt; 2. Este mismo lexema está presente en las lenguas uwa, donde además de tener los mismos significados que el muysca, también recoge el de estrella.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{II| s. | Cara, rostro, gesto &lt;br /&gt;
|sema=Rostro&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{arh|umʉkʉnʉ|cara|Frank}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Cara. ''Uba''.|36v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Conoçerlo de rostro. ''Oba zmucansuca''.|43v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Empeine tener en el rostro. ''Zubaz afihibansuca''.|70r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sub=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Canto, lado (de algo).&lt;br /&gt;
| sema = Canto&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{voc_158|Canto de piedra o de tabla. ''Uba'' [o] ''cuba''; y de la ropa, ''uba'' [o] ''coca''.|36r}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Orilla de la Ropa &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''oba''.|31v}}&lt;br /&gt;
{{tuf|anab_uba|(Tegría) s. moler (piedra de, la de encima)|Headland}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Corredor, &amp;amp;#42;frente (Parte delantera de la casa).&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Corredor q.e está delante de la puerta &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''Vba''.|14r}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_I| loc. posp. | Al encuentro de. | a~c &lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|...''ʒhɤpaba, Pedro obacâ, anà'', adonde aquel termino. Pedro es acuſatiuo mediãte la prepoſiciõ, ''obacâ'', que quiere dezir al encuentro.|119r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_II| loc. posp. | En frente de, en presencia de.| a~c&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Responder a las Raçoneʃ &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''obac biasqua'', l, ''obac zegusqua'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|109v}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Responder &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''obaque zebiasqua''. l. ''obaque zecubunsuca''.|37r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|come=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
El significado de esta locución es obscura.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|úbota|1. enfrente de; delante de.|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Responder&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_III| loc. posp.| &amp;amp;#42;En la cara. |a~s|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Abahar. &amp;lt;u&amp;gt;Obas&amp;lt;/u&amp;gt;bqusqua, que es soplar.|1r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|come=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
El significado de esta locución es obscura.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Vahear}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_IV| loc. adv. | Cara a cara, lado a lado, canto con canto.| ~s|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Juntar una cosa con otra, canto con canto, o cara con cara &amp;amp;#61;''&amp;lt;u&amp;gt;vbas&amp;lt;/u&amp;gt;''. l. ''vbys zebquysqua''.|26v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Juntar en uno &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''hatan bquysqua'', son para en uno ''&amp;lt;u&amp;gt;ubas amaque&amp;lt;/u&amp;gt;'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|83r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Juntar&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_V| loc. posp. | A la vista de. | a~n |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|A mi vista, id est, viendolo yo &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''Zupqua fihistana''. l. ''Z&amp;lt;u&amp;gt;uba&amp;lt;/u&amp;gt;na''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Vistelo tu ir &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''m&amp;lt;u&amp;gt;uba&amp;lt;/u&amp;gt;n anaoa''? vel. ''mupqua fihistan anaoa''? l. ''muez mistuas ana''?|}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|uba|3. ojo.|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=A la vista}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_VI| loc. posp. | En frente de, delante de, en presencia de. | z~na |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Delante, en presençia. ''&amp;lt;u&amp;gt;Zubana&amp;lt;/u&amp;gt;, &amp;lt;u&amp;gt;mubana&amp;lt;/u&amp;gt;, &amp;lt;u&amp;gt;obana&amp;lt;/u&amp;gt;; Pedro ubana; zupquafihistan, mupquafihistan, opquafistan''. Aunqu[e] el primero dise presençia, el segundo dise uista, y así dise: ''mupqua fihistan zosmachiba'', ponlo delante de tus ojos, llégalo a tus ojos, o, llega la cosa a tus ojos para que la ueas.|52v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|A la uista, esto es, uiéndolo. ''Zupqua fihistan, mupqua'', etc. [o] ''zubana, mubana'', etc.|10r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
En frente de&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_VI| loc. adv.| Publicamente | ~ fihistana / ~ fihistaca&lt;br /&gt;
|def = De manera pública&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Publicamente &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''uba fihistan'', l, ''uba fíhístaca'', l, ''chiegoc'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|104r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Publicar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_VI| loc. v. | Merecer, tener mérito, ser digno. | z~gue |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Mereser. ''Zubague'', merézcolo. ''Mubague'', merézeslo. ''Oba­gue'', merézelo, etc. ''Zubanza'', no lo mereze.|87v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Digno ser, mereçerlo; cosa es que dise conmigo, proporçión tiene conmigo. ''Zuba gue, muba gue, oba gue, chiuba gue'', etc.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Digno no ser. ''Zubanza, mubanza, obanza'', etc. No soi digno ni mereçedor que uos entréis en mi morada, ''zcuspquac mingas zubanza''.|59r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Merecer&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_VI| loc. v. | Parecer bien, parecer adecuado. |z~gue|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Pareçerme uien el ueſtído &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''zubague'', o, otra coʃa asi Como eſta manta te pareʃe uien. ''sis foi mubague'', no te pareʃe uien: ''mubanza''. podrase tanuien desir todo eſto por la palabra de arriua: ''yc azyquy'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''sis foin os mzons'' |93v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Parecer&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{L_VII| loc. adj.| &amp;amp;#42;Amigo |~z bzis mague|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Amigo inʃeparable que no me puedo allar çinel &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''obaz bzis mague'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|14r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Amigo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=aca&amp;diff=102588</id>
		<title>aca</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=aca&amp;diff=102588"/>
		<updated>2026-04-22T14:20:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = aka&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO1        = etˈka-ɡʷa&lt;br /&gt;
|PROTO         = etˈka-ia &lt;br /&gt;
|FON           = aˈka-a&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::a:e]]&lt;br /&gt;
[[c1::k:st]] [[c1::hk:st]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
[[c1::0:r]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|SONIDO        = &amp;lt;!-- aca_m.ogg --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|COM           = &lt;br /&gt;
1. No hay un sólo 'acá' marcado con tilde final en las fuentes, pero la evidencia comparativa nos inclina a pensar que así fue. Mirar otras lenguas chibchas.&lt;br /&gt;
2. La h se habría velarizado fonéticamente ante _k como ocurre en damana. ver Trillos, 1989&lt;br /&gt;
3. Al parecer el cluster *hk fluctuaba con *ht en el proto, sin embargo, el original parece haber sido *hk, ver Guaimí, ögän (y aunque extremadamente lejano, ver isqun en quechua). En uwa *xk devino st, ver reconstrucción del algonquino en Bloomfield.&lt;br /&gt;
4. &amp;quot;For example, manymany languages have changed s &amp;gt; h, but change in the other direction, h &amp;gt; s, is almost unknown&amp;quot;. (Campbell)&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = aca&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Nueve.|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 {{numero|9}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Nueve &amp;amp;#61; ''Aca''.|31r}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Aca''. Nueue.|109r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &amp;lt;!-- ettari en Fabo. --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tbn|etarii|Nueve|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tuf|estária|Nueve|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|ihkawa|Trillos|2000}}&lt;br /&gt;
{{arh|ihkágua|Nueve|Frank}}&lt;br /&gt;
{{kog|etagua|Nueve|Unknown}}&lt;br /&gt;
{{cuk|baggebag,_baggebagga|Nueve|Orán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
{{gym|kwä_ögän|Nueve|Unknown}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Nueve|sema1=Número}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=aca&amp;diff=102587</id>
		<title>aca</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=aca&amp;diff=102587"/>
		<updated>2026-04-22T14:13:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = aka&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO1        = estaɡ-ɡʷa&lt;br /&gt;
|PROTO         = estˈak-ia &lt;br /&gt;
|FON           = ˈak-a&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::a:e]]&lt;br /&gt;
[[c1::k:st]] [[c1::hk:st]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
[[c1::0:r]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|SONIDO        = &amp;lt;!-- aca_m.ogg --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|COM           = &lt;br /&gt;
1. No hay un sólo 'acá' marcado con tilde final en las fuentes, pero la evidencia comparativa nos inclina a pensar que así fue. Mirar otras lenguas chibchas.&lt;br /&gt;
2. La h se habría velarizado fonéticamente ante _k como ocurre en damana. ver Trillos, 1989&lt;br /&gt;
3. Al parecer el cluster *hk fluctuaba con *ht en el proto, sin embargo, el original parece haber sido *hk, ver Guaimí, ögän (y aunque extremadamente lejano, ver isqun en quechua). En uwa *xk devino st, ver reconstrucción del algonquino en Bloomfield.&lt;br /&gt;
4. &amp;quot;For example, manymany languages have changed s &amp;gt; h, but change in the other direction, h &amp;gt; s, is almost unknown&amp;quot;. (Campbell)&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = aca&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Nueve.|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 {{numero|9}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Nueve &amp;amp;#61; ''Aca''.|31r}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Aca''. Nueue.|109r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &amp;lt;!-- ettari en Fabo. --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tbn|etarii|Nueve|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tuf|estária|Nueve|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|ihkawa|Trillos|2000}}&lt;br /&gt;
{{arh|ihkágua|Nueve|Frank}}&lt;br /&gt;
{{kog|etagua|Nueve|Unknown}}&lt;br /&gt;
{{cuk|baggebag,_baggebagga|Nueve|Orán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
{{gym|kwä_ögän|Nueve|Unknown}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Nueve|sema1=Número}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=hyzca&amp;diff=102586</id>
		<title>hyzca</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=hyzca&amp;diff=102586"/>
		<updated>2026-04-22T11:58:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = hɨtʂka&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA =&lt;br /&gt;
|PROTO2        = heˈtine &lt;br /&gt;
|PROTO1        = heˈti-ɡʷa → ehˈti-ɡʷa → əhˈtsi-ɡa&lt;br /&gt;
|PROTO         = həˈtʲi-ɡa&lt;br /&gt;
|FON           = əhtsˈka&lt;br /&gt;
|FONE          =&lt;br /&gt;
|SONIDO        = &amp;lt;!-- hyzca.ogg --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::ə:e]]&lt;br /&gt;
[[c1::tʲ:s]]&lt;br /&gt;
[[c1::0:i]]&lt;br /&gt;
[[c1::k:j]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|COM           = &lt;br /&gt;
1. Hache ortográfica. RTA: Sólo hay reflejo de h inicial en kogui, en dámana es posterior.&lt;br /&gt;
2. La africada (ts) habría pasado completa, pero palatalizada. Lo confirma la variante hycsca de Lugo (que marcó con 'c' la oclusión), y la presencia de 'i' o 'e' en las demás lenguas chibchas magdalénicas.&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Cinco&lt;br /&gt;
|sema=Cinco&lt;br /&gt;
|sema1=Número&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{numero|5}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Cinco &amp;amp;#61; ''Hyzca''.|5v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Çiento. ''Gue hyzca''.|46v}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Hɤcſcâ''. Cinco.|109r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tbn|esii|Cinco|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tbn|etsi|cinco|Fabo}}&lt;br /&gt;
{{tuf|esía|Cinco|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|ɨhtigwa|cinco|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{arh|aséwa|Cinco|Huber &amp;amp; Reed}} &amp;lt;!-- &amp;lt; atséwa &amp;lt;  atʲegwa --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{kog|he'tʃiwə|Cinco|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cbg|-e'yee-mekenta|Cinco|Niño}} &amp;lt;!-- eʔjee  --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{cuk|addar,_addale|Cinco|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{gut|otíni|cinco|Constenla?}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=hyzca&amp;diff=102585</id>
		<title>hyzca</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=hyzca&amp;diff=102585"/>
		<updated>2026-04-22T11:57:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = hɨtʂka&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA =&lt;br /&gt;
|PROTO2        = heˈtine &lt;br /&gt;
|PROTO1        = heˈti-ɡʷa → ehˈti-ɡʷa → əhˈtsi-ɡa&lt;br /&gt;
|PROTO         = həˈtʲi-ɡa&lt;br /&gt;
|FON           = əhtsˈka&lt;br /&gt;
|FONE          =&lt;br /&gt;
|SONIDO        = &amp;lt;!-- hyzca.ogg --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::ə:e]]&lt;br /&gt;
[[c1::tʲ:s]]&lt;br /&gt;
[[c1::0:i]]&lt;br /&gt;
[[c1::k:j]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|COM           = &lt;br /&gt;
1. Hache ortográfica. RTA: Sólo hay reflejo de h inicial en kogui, en dámana es posterior.&lt;br /&gt;
2. La africada (ts) habría pasado completa, pero palatalizada. Lo confirma la variante hycsca de Lugo (que marcó con 'c' la oclusión), y la presencia de 'i' o 'e' en las demás lenguas chibchas magdalénicas.&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Cinco&lt;br /&gt;
|sema=Cinco&lt;br /&gt;
|sema1=Número&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{numero|5}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Cinco &amp;amp;#61; ''Hyzca''.|5v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Çiento. ''Gue hyzca''.|46v}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Hɤcſcâ''. Cinco.|109r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tbn|esii|Cinco|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tbn|etsi|cinco|Fabo}}&lt;br /&gt;
{{tuf|esía|Cinco|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|ɨhtigwa|cinco|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{arh|aséwa|Cinco|Huber &amp;amp; Reed}} &amp;lt;!-- &amp;lt; atséwa &amp;lt;  atʲegwa --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{kog|he'tʃiwə|Cinco|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cbg|-e'yee-mekenta|Cinco|Niño}} &amp;lt;!-- eʔjee  -&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{cuk|addar,_addale|Cinco|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{gut|otíni|cinco|Constenla?}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=hyzca&amp;diff=102584</id>
		<title>hyzca</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=hyzca&amp;diff=102584"/>
		<updated>2026-04-22T11:39:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = hɨtʂka&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA =&lt;br /&gt;
|PROTO2        = heˈtine &lt;br /&gt;
|PROTO1        = heˈti-ɡʷa&lt;br /&gt;
|PROTO         = həˈtʲi-ɡa&lt;br /&gt;
|FON           = hətʲˈka&lt;br /&gt;
|SONIDO        = &amp;lt;!-- hyzca.ogg --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::ə:e]]&lt;br /&gt;
[[c1::tʲ:s]]&lt;br /&gt;
[[c1::0:i]]&lt;br /&gt;
[[c1::k:j]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|COM           = Hache ortográfica. 2. La africada (ts) habría pasado completa, pero palatalizada. Lo confirma la variante hycsca de Lugo (que marcó con 'c' la oclusión), y la presencia de 'i' o 'e' en las demás lenguas chibchas magdalénicas.&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Cinco&lt;br /&gt;
|sema=Cinco&lt;br /&gt;
|sema1=Número&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{numero|5}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Cinco &amp;amp;#61; ''Hyzca''.|5v}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Çiento. ''Gue hyzca''.|46v}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Hɤcſcâ''. Cinco.|109r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tbn|esii|Cinco|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tbn|etsi|cinco|Fabo}}&lt;br /&gt;
{{tuf|esía|Cinco|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|ɨhtigwa|cinco|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{arh|aséwa|Cinco|Huber &amp;amp; Reed}} &amp;lt;!-- &amp;lt; atséwa &amp;lt;  atʲegwa --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{kog|he'tʃiwə|Cinco|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cuk|addar,_addale|Cinco|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{gut|otíni|cinco|Constenla?}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=muyhyca&amp;diff=102583</id>
		<title>muyhyca</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=muyhyca&amp;diff=102583"/>
		<updated>2026-04-22T11:32:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = mʷɨhɨka&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO1        = mək'kai-ɡʷa&lt;br /&gt;
|PROTO         = məʔ'ka-ɡa&lt;br /&gt;
|FON           = ˈməʔka&lt;br /&gt;
|FONE          = ˈmʷɨʔka&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::m:b]]&lt;br /&gt;
[[c1::ə:a]]&lt;br /&gt;
[[c1::ʔ:0]]&lt;br /&gt;
[[c1::k:k]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|SONIDO        = &amp;lt;!-- muyhyca_m.ogg --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|COME          = Fonéticamente ʔ pudo producirse como x, tal como ocurre en wiwa, sin embargo, no hay mucha evidencia de ello, más que la que ofrece el dámana.&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = muyhyca&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Cuatro&lt;br /&gt;
|sema=Cuatro&lt;br /&gt;
|sema1=Número&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{numero|4}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|A las quatro de la tarde. ''Suamec muyhyca gyiaxin'' [o] ''suamec muyhycaz abgyina''.|10r}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Quatro: ''Muyhyca''.|35v}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Mhuyca''. Quatro.|109r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tbn|pakai|Cuatro|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tbn|Bagcai|uno|Fabo}}&lt;br /&gt;
{{tuf|bacaya|Cuatro|Headland}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- {{mot|asaɲ-ik-dãĩ|cuatro|Mogollón}} --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{mbp|makegwa|Cuatro|Trillos|95}}&lt;br /&gt;
{{mbp|makewa|cuatro|Trillos|2000}}&lt;br /&gt;
{{arh|ma'kéywa|Cuatro|Frank}}&lt;br /&gt;
{{kog|məkkáiwa|Cuatro|Trillos|95}}&lt;br /&gt;
{{cuk|bagge,_baggegwa|Cuatro|Orán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
{{gut|pakái|Cuatro|Constenla?}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=mica&amp;diff=102582</id>
		<title>mica</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=mica&amp;diff=102582"/>
		<updated>2026-04-22T11:27:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = mika&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO2        = 'ᵐbai-&lt;br /&gt;
|PROTO1        = 'mai-ɡʷa&lt;br /&gt;
|PROTO         = 'mai-ka&lt;br /&gt;
|FON           = ˈmiika&lt;br /&gt;
|SONIDO        = mica_m.ogg   &lt;br /&gt;
|GRUPO         =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::m:b]] [[c1::m:p]]&lt;br /&gt;
[[c1::i:a]]&lt;br /&gt;
[[c1::i:j]]&lt;br /&gt;
[[c1::k:0]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]] [[c1::a:0]]&lt;br /&gt;
            &lt;br /&gt;
|COM           = &lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = mica&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Tres&lt;br /&gt;
|sema=Tres&lt;br /&gt;
|sema1=Número&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{numero|3}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Mica''. Tres.|108v}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Treze &amp;amp;#61; ''Qihicha mica''|41r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{qrx|meia|Tres|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tufB|bay|Tres|Gómez}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- {{mot|asaɲ-ak-kou|tres|Mogollón}} --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{tbn|pai|Tres|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tuf|baya|Tres|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|majgwa|Tres|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{arh|máykʉnʉ|Tres|Frank}}&lt;br /&gt;
{{kog|maigũe|Tres|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cuk|baagwa,_baa|tres|Orán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
{{gut|poóse|tres|Constenla?}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=mica&amp;diff=102581</id>
		<title>mica</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=mica&amp;diff=102581"/>
		<updated>2026-04-22T11:24:53Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = mika&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO2        = 'ᵐbai-&lt;br /&gt;
|PROTO1        = 'mai-ɡʷa&lt;br /&gt;
|PROTO         = 'mai-ka&lt;br /&gt;
|FON           = ˈmika&lt;br /&gt;
|SONIDO        = mica_m.ogg   &lt;br /&gt;
|GRUPO         =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::m:b]] [[c1::m:p]]&lt;br /&gt;
[[c1::i:a]]&lt;br /&gt;
[[c1::i:j]]&lt;br /&gt;
[[c1::k:0]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]] [[c1::a:0]]&lt;br /&gt;
            &lt;br /&gt;
|COM           = &lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = mica&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Tres&lt;br /&gt;
|sema=Tres&lt;br /&gt;
|sema1=Número&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{numero|3}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Mica''. Tres.|108v}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Treze &amp;amp;#61; ''Qihicha mica''|41r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tufB|bay|Tres|Gómez}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- {{mot|asaɲ-ak-kou|tres|Mogollón}} --&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{qrx|meia|Tres|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tbn|pai|Tres|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tuf|baya|Tres|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|majgwa|Tres|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{arh|máykʉnʉ|Tres|Frank}}&lt;br /&gt;
{{kog|maigũe|Tres|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cuk|baagwa,_baa|tres|Orán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
{{gut|poóse|tres|Constenla?}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=boza&amp;diff=102580</id>
		<title>boza</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=boza&amp;diff=102580"/>
		<updated>2026-04-22T11:19:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = βotʂa&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO2        = bauɡi&lt;br /&gt;
|PROTO1        = bouka-ɡʷa&lt;br /&gt;
|PROTO         = boiˈka-ɡa → (PH) ˈbokʲa&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- 2. (PCC) *'bouk(a)-ja → (PH) *'bookʲa (No funciona (-ja no sobrevivió en muysca), pero hay que decir en el artículo por qué nó.) --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|FON           = ˈbotsa  &lt;br /&gt;
|SONIDO        = boza.ogg    &lt;br /&gt;
|COM           = 1. El diptongo &amp;quot;ou&amp;quot; se conserva en el PCC por existir en el ika. 2. En uwa y muysca la 'g' se ensordece?  3. Al principio creía que el segmento sufijal '-kʷa' ya estaba sonorizado en el PCC, esto se evidencia en el ika, wiwa y kogui, cuyos cognados respectivos fueron: móuga, mowa, mouʒa, principalmente evidente en el primero y el último. No obstante, está descartado porque en uwa la 'k' sí se conservó, y por extensión hizo parte del PCC. 4. El Proto-Chibcha parece haber sido /'bouŋ-gʷa/, por influencia de ŋ la k se habría nasalizado?&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::b:b]] [[c1::b:p]]&lt;br /&gt;
[[c1::o:u]]&lt;br /&gt;
[[c1::z:k]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = boza&lt;br /&gt;
|SWADESH       = 2&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Dos. |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 {{numero|2}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Dos. ''Boza''.|61r}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Dos &amp;amp;#61; ''Boza''|19v}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Boʒha''. Dos.|108v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tbn|pukai|Dos|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tuf|bucaya|Dos|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|mogua|Dos|Trillos}}&lt;br /&gt;
{{arh|móuga|Dos|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{kog|mouʒa|Dos|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cuk|bo,_bogwa|Dos|Orán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
{{gut|pángi|dos|Constenla?}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Dos|sema1=Número}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=boza&amp;diff=102579</id>
		<title>boza</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=boza&amp;diff=102579"/>
		<updated>2026-04-22T11:08:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = βotʂa&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO2        = bauɡi&lt;br /&gt;
|PROTO1        = bouka-ɡʷa&lt;br /&gt;
|PROTO         = boiˈka-ɡa → (PH) ˈbokʲa&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- 2. (PCC) *'bouk(a)-ja → (PH) *'bookʲa (No funciona (-ja no sobrevivió en muysca), pero hay que decir en el artículo por qué nó.) --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|FON           = ˈbokʲa  &lt;br /&gt;
|SONIDO        = boza.ogg    &lt;br /&gt;
|COM           = 1. El diptongo &amp;quot;ou&amp;quot; se conserva en el PCC por existir en el ika. 2. En uwa y muysca la 'g' se ensordece?  3. Al principio creía que el segmento sufijal '-kʷa' ya estaba sonorizado en el PCC, esto se evidencia en el ika, wiwa y kogui, cuyos cognados respectivos fueron: móuga, mowa, mouʒa, principalmente evidente en el primero y el último. No obstante, está descartado porque en uwa la 'k' sí se conservó, y por extensión hizo parte del PCC. 4. El Proto-Chibcha parece haber sido /'bouŋ-gʷa/, por influencia de ŋ la k se habría nasalizado?&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::b:b]] [[c1::b:p]]&lt;br /&gt;
[[c1::o:u]]&lt;br /&gt;
[[c1::z:k]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = boza&lt;br /&gt;
|SWADESH       = 2&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| num. | Dos. |cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 {{numero|2}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Dos. ''Boza''.|61r}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Dos &amp;amp;#61; ''Boza''|19v}}&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|''Boʒha''. Dos.|108v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tbn|pukai|Dos|Gómez}}&lt;br /&gt;
{{tuf|bucaya|Dos|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|mogua|Dos|Trillos}}&lt;br /&gt;
{{arh|móuga|Dos|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{kog|mouʒa|Dos|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cuk|bo,_bogwa|Dos|Orán &amp;amp; Wagua}}&lt;br /&gt;
{{gut|pángi|dos|Constenla?}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Dos|sema1=Número}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=quihicha&amp;diff=102578</id>
		<title>quihicha</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=quihicha&amp;diff=102578"/>
		<updated>2026-04-21T09:39:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = kihiʂa&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO1        = 'kɨttɨ → 'k(ʰ)itta &lt;br /&gt;
|PROTO         = 'k(ʰ)itsa&lt;br /&gt;
|FON           = 'kiʔʃa&lt;br /&gt;
|FONE          = 'kʰiʔʃa&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::k:k]]&lt;br /&gt;
[[c1::i:e]]&lt;br /&gt;
[[c1::ʔ:0]]&lt;br /&gt;
[[c1::ʃ:s]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|COM           = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1. (chb) *s &amp;gt; *sʲ / e_ &lt;br /&gt;
2. Aspiración de *k en posición inicial. Ver ortografía de Lugo. RTA: Confirmada por la t fortis o geminada, la kʰ se origina como un fenómeno compensatorio. &lt;br /&gt;
3. Es probable que en el Proto Magdalénico existiese *ts y que *t &amp;gt; ʔ en wiwa. La evidencia es el ensordecimiento de la vocal &amp;quot;kɨsá / ksá&amp;quot;.   &lt;br /&gt;
4. ¿Geminación en uwa de 'ts' &amp;gt; 'ss' &amp;gt; 's' (2. P.CHIBCHA kʷ → hw → b/h - P.CHIBCHA kʷ → k)? RTA: Descartada. Es más fácil que ocurriera una desafricación: ts &amp;gt; s.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = quihicha&lt;br /&gt;
|SWADESH       = 55&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Pie, pata, &amp;amp;#42;base. &lt;br /&gt;
|sema= Pie&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Pie. ''Quihicha''.|98r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|quesa(4)|1. pie.|Headland}}&lt;br /&gt;
{{tuf|at_quesa|1. muñeca|Headland}}&lt;br /&gt;
{{tbn|keskara|Pie|Bonilla &amp;amp; Gómez|&amp;lt;!-- 'Base' de la mano --&amp;gt;}} &lt;br /&gt;
{{mot|kittuu|Pie|Mogollón}}&lt;br /&gt;
{{mbp|kɨsá|Pie|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{arh|kʉttʉ|Pie|Frank}}&lt;br /&gt;
{{arh|kətə|Pie|Landaburu}}&lt;br /&gt;
{{kog|kasa|Pie|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cbg|kissa|Pie|Niño}}&lt;br /&gt;
{{cjp|klö|Pie|Peña}}&lt;br /&gt;
{{bzd|kalö̀jkue|pie|Margery (Krohn)|&amp;lt;!-- kalo-hkue --&amp;gt;}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sub=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Pata de animal.&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{voc_158|Pata de animal. ''Quihicha''.|18r}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
|  &lt;br /&gt;
| Base&lt;br /&gt;
| def = Objeto que rodea la base de algo&lt;br /&gt;
| sema = Base&lt;br /&gt;
| sema1 = Cuello&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Collarejo &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''chyza quihicha'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|40r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| quihichy[[-ba]]&lt;br /&gt;
| Dedo del pie&lt;br /&gt;
|sema=Pie&lt;br /&gt;
|sema1=Dedo&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|quesuba|Dedo del pie.|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|kəsá mburu|Dedo|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{arh|kətti zə-wa|Dedo|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{kog|kása-búldu|Dedo|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|citas=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Dedo del pie. ''Quihichyua''.|52v}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Dedo del pie &amp;amp;#61; ''Quihichyba''.|16v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| ~ oque&lt;br /&gt;
| Pisada&lt;br /&gt;
| sema = Señal&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Pisada &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''quihicha oque''.|33r}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| cons = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| {{POSS}}-{{~}}{{ALL|-c}}&lt;br /&gt;
| De, por causa de&lt;br /&gt;
|def = Denota la causa u origen de algo. Parece usarse sólo con personas&lt;br /&gt;
|sema=De&lt;br /&gt;
|citas= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158| Esconder &amp;amp;#61; ''bchiysuca''. escondíolo de mi. ''zequihichac abchisy'' &amp;amp;#61;|74r}}&lt;br /&gt;
{{voc_158| Escondioʃe de mi &amp;amp;#61; ''zequihichac achisgo'' &amp;amp;#61;|74r}}&lt;br /&gt;
{{voc_158| Llorar a otro &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''aquihichac zeconsuca'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|85v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| {{POSS}}-{{~}}{{INE}} &lt;br /&gt;
| Contra, por causa de &lt;br /&gt;
|def = Parece usarse sólo con personas&lt;br /&gt;
|sema=Contra&lt;br /&gt;
|citas= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Contra ti está mascando hayo. ''Umquichac abchusqua''.|44r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| {{N}} {{~}}{{INE}}&lt;br /&gt;
| Al pie de, junto a. &lt;br /&gt;
|come=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La cita de la acepción del ejemplo podría entenderse como &amp;quot;en la parte baja&amp;quot; de algo, pero el cognado uwa parece indicar que significa 'junto a'.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|quesa(4)|''ques ícara''. al pie de.|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|citas=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_2922|Cabar al pie del arbol. ''quye quihichan bquyhyusuca''.|31r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| {{POSS}}-{{~}}{{INE}}&lt;br /&gt;
| En amparo de &lt;br /&gt;
|def = lit. al pie de&lt;br /&gt;
|sema=Cuidar&lt;br /&gt;
|citas= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Cuydar de alguna cosa. ''Aquihichan zemisqua'' [o] ''zepquansuca'' [o] ''aquichan zequynsuca''.|45r}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Desanparada persona. ''Hos pquaoa magueza'' [o] ''&amp;lt;u&amp;gt;aquihi chan&amp;lt;/u&amp;gt; minga magueza''.|54r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep &lt;br /&gt;
| {{POSS}}-{{~}} [[bohoze]]&lt;br /&gt;
| A pie &lt;br /&gt;
|def = Literalmente &amp;quot;con mis pies, con tus pies, etc&amp;quot;&lt;br /&gt;
|citas= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|A pie. ''Zquihicha bohoze, mquihicha bohoze'', etc. |18r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{II| num. | Diez, pies |&lt;br /&gt;
|gra = Seguido de otro numeral&lt;br /&gt;
|come = Metáfora de los diez dedos de los pies&lt;br /&gt;
|sema=Número&lt;br /&gt;
|cit= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Diez y seis. ''&amp;lt;u&amp;gt;Quihicha&amp;lt;/u&amp;gt;ta â''.&amp;lt;br&amp;gt;Diez y seis son. ''&amp;lt;u&amp;gt;Quihicha&amp;lt;/u&amp;gt;tas gue''.&amp;lt;br&amp;gt;Díez y seis serán. ''&amp;lt;u&amp;gt;Quihicha&amp;lt;/u&amp;gt;tas nga''.|59r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=quihicha&amp;diff=102577</id>
		<title>quihicha</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=quihicha&amp;diff=102577"/>
		<updated>2026-04-21T09:15:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = kihiʂa&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO1        = 'k(ʰ)ɨttɨ → 'k(ʰ)itta &lt;br /&gt;
|PROTO         = 'k(ʰ)ittsa&lt;br /&gt;
|FON           = 'kiʔtʃa&lt;br /&gt;
|FONE          = 'kʰiʔtʃa&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::k:k]]&lt;br /&gt;
[[c1::i:e]]&lt;br /&gt;
[[c1::ʔ:0]]&lt;br /&gt;
[[c1::ʃ:s]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|COM           = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1. (chb) *s &amp;gt; *sʲ / e_ &lt;br /&gt;
2. Aspiración de *k en posición inicial. Ver ortografía de Lugo. RTA: Confirmada por la t fortis o geminada, la kʰ se origina como un fenómeno compensatorio. &lt;br /&gt;
3. Es probable que en el Proto Magdalénico existiese *ts y que *t &amp;gt; ʔ en wiwa. La evidencia es el ensordecimiento de la vocal &amp;quot;kɨsá / ksá&amp;quot;.   &lt;br /&gt;
4. ¿Geminación en uwa de 'ts' &amp;gt; 'ss' &amp;gt; 's' (2. P.CHIBCHA kʷ → hw → b/h - P.CHIBCHA kʷ → k)? RTA: Descartada. Es más fácil que ocurriera una desafricación: ts &amp;gt; s.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
|HOMO          = quihicha&lt;br /&gt;
|SWADESH       = 55&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Pie, pata, &amp;amp;#42;base. &lt;br /&gt;
|sema= Pie&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Pie. ''Quihicha''.|98r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|quesa(4)|1. pie.|Headland}}&lt;br /&gt;
{{tuf|at_quesa|1. muñeca|Headland}}&lt;br /&gt;
{{tbn|keskara|Pie|Bonilla &amp;amp; Gómez|&amp;lt;!-- 'Base' de la mano --&amp;gt;}} &lt;br /&gt;
{{mot|kittuu|Pie|Mogollón}}&lt;br /&gt;
{{mbp|kɨsá|Pie|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{arh|kʉttʉ|Pie|Frank}}&lt;br /&gt;
{{arh|kətə|Pie|Landaburu}}&lt;br /&gt;
{{kog|kasa|Pie|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{cbg|kissa|Pie|Niño}}&lt;br /&gt;
{{cjp|klö|Pie|Peña}}&lt;br /&gt;
{{bzd|kalö̀jkue|pie|Margery (Krohn)|&amp;lt;!-- kalo-hkue --&amp;gt;}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sub=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Pata de animal.&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{voc_158|Pata de animal. ''Quihicha''.|18r}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
|  &lt;br /&gt;
| Base&lt;br /&gt;
| def = Objeto que rodea la base de algo&lt;br /&gt;
| sema = Base&lt;br /&gt;
| sema1 = Cuello&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Collarejo &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''chyza quihicha'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|40r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| quihichy[[-ba]]&lt;br /&gt;
| Dedo del pie&lt;br /&gt;
|sema=Pie&lt;br /&gt;
|sema1=Dedo&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|quesuba|Dedo del pie.|Headland}}&lt;br /&gt;
{{mbp|kəsá mburu|Dedo|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{arh|kətti zə-wa|Dedo|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
{{kog|kása-búldu|Dedo|Huber &amp;amp; Reed}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|citas=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Dedo del pie. ''Quihichyua''.|52v}}&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Dedo del pie &amp;amp;#61; ''Quihichyba''.|16v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| ~ oque&lt;br /&gt;
| Pisada&lt;br /&gt;
| sema = Señal&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Pisada &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''quihicha oque''.|33r}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| cons = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| {{POSS}}-{{~}}{{ALL|-c}}&lt;br /&gt;
| De, por causa de&lt;br /&gt;
|def = Denota la causa u origen de algo. Parece usarse sólo con personas&lt;br /&gt;
|sema=De&lt;br /&gt;
|citas= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158| Esconder &amp;amp;#61; ''bchiysuca''. escondíolo de mi. ''zequihichac abchisy'' &amp;amp;#61;|74r}}&lt;br /&gt;
{{voc_158| Escondioʃe de mi &amp;amp;#61; ''zequihichac achisgo'' &amp;amp;#61;|74r}}&lt;br /&gt;
{{voc_158| Llorar a otro &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''aquihichac zeconsuca'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|85v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| {{POSS}}-{{~}}{{INE}} &lt;br /&gt;
| Contra, por causa de &lt;br /&gt;
|def = Parece usarse sólo con personas&lt;br /&gt;
|sema=Contra&lt;br /&gt;
|citas= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Contra ti está mascando hayo. ''Umquichac abchusqua''.|44r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| {{N}} {{~}}{{INE}}&lt;br /&gt;
| Al pie de, junto a. &lt;br /&gt;
|come=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La cita de la acepción del ejemplo podría entenderse como &amp;quot;en la parte baja&amp;quot; de algo, pero el cognado uwa parece indicar que significa 'junto a'.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|quesa(4)|''ques ícara''. al pie de.|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|citas=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_2922|Cabar al pie del arbol. ''quye quihichan bquyhyusuca''.|31r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| {{POSS}}-{{~}}{{INE}}&lt;br /&gt;
| En amparo de &lt;br /&gt;
|def = lit. al pie de&lt;br /&gt;
|sema=Cuidar&lt;br /&gt;
|citas= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Cuydar de alguna cosa. ''Aquihichan zemisqua'' [o] ''zepquansuca'' [o] ''aquichan zequynsuca''.|45r}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Desanparada persona. ''Hos pquaoa magueza'' [o] ''&amp;lt;u&amp;gt;aquihi chan&amp;lt;/u&amp;gt; minga magueza''.|54r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep &lt;br /&gt;
| {{POSS}}-{{~}} [[bohoze]]&lt;br /&gt;
| A pie &lt;br /&gt;
|def = Literalmente &amp;quot;con mis pies, con tus pies, etc&amp;quot;&lt;br /&gt;
|citas= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|A pie. ''Zquihicha bohoze, mquihicha bohoze'', etc. |18r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{II| num. | Diez, pies |&lt;br /&gt;
|gra = Seguido de otro numeral&lt;br /&gt;
|come = Metáfora de los diez dedos de los pies&lt;br /&gt;
|sema=Número&lt;br /&gt;
|cit= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Diez y seis. ''&amp;lt;u&amp;gt;Quihicha&amp;lt;/u&amp;gt;ta â''.&amp;lt;br&amp;gt;Diez y seis son. ''&amp;lt;u&amp;gt;Quihicha&amp;lt;/u&amp;gt;tas gue''.&amp;lt;br&amp;gt;Díez y seis serán. ''&amp;lt;u&amp;gt;Quihicha&amp;lt;/u&amp;gt;tas nga''.|59r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=muyhycana&amp;diff=102576</id>
		<title>muyhycana</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=muyhycana&amp;diff=102576"/>
		<updated>2026-04-19T15:45:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = mʷɨhɨka&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = mhʷɨka&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = [[muyhyca]] [[-na(2)]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| adv. t. | Hace cuatro&lt;br /&gt;
|gra=Hablando de días, meses, años etc.&lt;br /&gt;
|cog =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|bacara|hace cuatro días|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sub=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Hace cuatro días.&lt;br /&gt;
| sema = Cuatro&lt;br /&gt;
| sema1 = Ayer&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{voc_158|Antantiyer. ''Mina''; y un día antes, ''muyhycana''; aora quatro días, ''hyzquyna''; 5, ''tana''; 6 ''cuhuna''; 7 ''suhuzana''; 8, ''ana''; 9, ''ubchihina''; 10, ''quihichaatena''; 11, ''quihichabona''; 12, ''quihichamina''; 13, ''quihichamuyhycana''; 14, ''quihichahyzquyna''; 15, ''quichatana''; 16, ''quihichacuhuna''; 17; ''quihichasuhuzana''; 18, ''quihichaana''; 19, ''guetena''; 20; de aí par[a] adelante se dise, ''guetas asac ataz aquyne'', 21; ''guetas asac bozaz aquyne'', 22, etc.|16r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=quynicaquye&amp;diff=102575</id>
		<title>quynicaquye</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=quynicaquye&amp;diff=102575"/>
		<updated>2026-04-17T06:41:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = kɨnikakɨe&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = &lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = quinica [[quye]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Armas, &amp;amp;#42;armamento&lt;br /&gt;
|def = instrumentos para combatir.&lt;br /&gt;
|sema= Arma&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Armas en num.o plural, instrum.s belicos - ''Quynicaquye''. l. ''hica quye''.|6v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!--&lt;br /&gt;
Ver Aguado y su término quenque. Libro tercero. Capítulo primero&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
los  naturales  y   moradores  del  Valle  de  La  Grita  y  otros  &amp;amp; &lt;br /&gt;
ellos  comarcanos,  admirados  de  la  nueva  manera  de  gentes &lt;br /&gt;
que  por  sus  tierras  tan  atrevidamente  se  entraban,  apoderán- &lt;br /&gt;
dose de  sus  casas  y  labranzas  y  haciendas,  se  congregaron &lt;br /&gt;
con  designio  de  estorbarles  el  paso,  y  si  pudiesen,  hacerles  rol &lt;br /&gt;
ver  atrás;  y  tomando  las  armas  en  la  mano,  que  eran  dardos &lt;br /&gt;
pequeños  de  palma,  tostados  al  fuego,  cuyas  heridas  suelen &lt;br /&gt;
ser  ponzoñosas,  y  unas  flechas  largas  que  se  tiran  con  ciertos &lt;br /&gt;
amientes  que  los  propios  naturales  llaman  '''quenques''',  y  algunas &lt;br /&gt;
lanzas  largas  de  á  veinte  palmos  y  más,  y  otro  género  de  ar- &lt;br /&gt;
mas llamadas  macanas,  que  son  también  de  palma  y  les  sír&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
--&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{muisquismo|quenques}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=quynicaquye&amp;diff=102574</id>
		<title>quynicaquye</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=quynicaquye&amp;diff=102574"/>
		<updated>2026-04-17T06:40:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = kɨnikakɨe&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = &lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = quinica [[quye]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Armas, &amp;amp;#42;armamento&lt;br /&gt;
|def = instrumentos para combatir.&lt;br /&gt;
|sema= Arma&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Armas en num.o plural, instrum.s belicos - ''Quynicaquye''. l. ''hica quye''.|6v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!--&lt;br /&gt;
Ver Aguado y su término quenque. Libro tercero. Capítulo primero&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
los  naturales  y   moradores  del  Valle  de  La  Grita  y  otros  &amp;amp; &lt;br /&gt;
ellos  comarcanos,  admirados  de  la  nueva  manera  de  gentes &lt;br /&gt;
que  por  sus  tierras  tan  atrevidamente  se  entraban,  apoderán- &lt;br /&gt;
dose de  sus  casas  y  labranzas  y  haciendas,  se  congregaron &lt;br /&gt;
con  designio  de  estorbarles  el  paso,  y  si  pudiesen,  hacerles  rol &lt;br /&gt;
ver  atrás;  y  tomando  las  armas  en  la  mano,  que  eran  dardos &lt;br /&gt;
pequeños  de  palma,  tostados  al  fuego,  cuyas  heridas  suelen &lt;br /&gt;
ser  ponzoñosas,  y  unas  flechas  largas  que  se  tiran  con  ciertos &lt;br /&gt;
amientes  que  los  propios  naturales  llaman  '''quenques''',  y  algunas &lt;br /&gt;
lanzas  largas  de  á  veinte  palmos  y  más,  y  otro  género  de  ar- &lt;br /&gt;
mas llamadas  macanas,  que  son  también  de  palma  y  les  sír&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
--&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|muisquismo = quenques&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=quynicaquye&amp;diff=102573</id>
		<title>quynicaquye</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=quynicaquye&amp;diff=102573"/>
		<updated>2026-04-17T06:40:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = kɨnikakɨe&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = &lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = quinica [[quye]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Armas, &amp;amp;#42;armamento&lt;br /&gt;
|def = instrumentos para combatir.&lt;br /&gt;
|sema= Arma&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Armas en num.o plural, instrum.s belicos - ''Quynicaquye''. l. ''hica quye''.|6v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!--&lt;br /&gt;
Ver Aguado y su término quenque. Libro tercero. Capítulo primero&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
los  naturales  y   moradores  del  Valle  de  La  Grita  y  otros  &amp;amp; &lt;br /&gt;
ellos  comarcanos,  admirados  de  la  nueva  manera  de  gentes &lt;br /&gt;
que  por  sus  tierras  tan  atrevidamente  se  entraban,  apoderán- &lt;br /&gt;
dose de  sus  casas  y  labranzas  y  haciendas,  se  congregaron &lt;br /&gt;
con  designio  de  estorbarles  el  paso,  y  si  pudiesen,  hacerles  rol &lt;br /&gt;
ver  atrás;  y  tomando  las  armas  en  la  mano,  que  eran  dardos &lt;br /&gt;
pequeños  de  palma,  tostados  al  fuego,  cuyas  heridas  suelen &lt;br /&gt;
ser  ponzoñosas,  y  unas  flechas  largas  que  se  tiran  con  ciertos &lt;br /&gt;
amientes  que  los  propios  naturales  llaman  '''quenques''',  y  algunas &lt;br /&gt;
lanzas  largas  de  á  veinte  palmos  y  más,  y  otro  género  de  ar- &lt;br /&gt;
mas llamadas  macanas,  que  son  también  de  palma  y  les  sír&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
--&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|muisquismo = quenque&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=guisca&amp;diff=102572</id>
		<title>guisca</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=guisca&amp;diff=102572"/>
		<updated>2026-04-17T06:12:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = ɣuiska&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = &lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = 1. [[ue|ui]] -sca 2. [[gusqua(5)|gui]][[-sca]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I|s.| Umbral, &amp;amp;#42;marco|&lt;br /&gt;
|def = Lugar o punto inicial del que se parte para entrar o salir&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Entrada de la caʃa &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''gue quyhyca'', L, ''guisca'', es El umbral de la puerta y asi disen. ''guiscan azone'' |73r}}&lt;br /&gt;
{{voc_158|Vnbral &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''guisca'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt;|123v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sema=Partes de la casa}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=uscansuca&amp;diff=102571</id>
		<title>uscansuca</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=uscansuca&amp;diff=102571"/>
		<updated>2026-04-16T19:52:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = uskansuka&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = &amp;lt;!-- Ver en uscasuca --&amp;gt;&lt;br /&gt;
|FON           = &lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = uska [[-n(2)]] [[-suca]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| su. intr. | &lt;br /&gt;
| def = Volver al lugar, *regresar&lt;br /&gt;
| cit =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_2922|Bolver al lugar, o de el lugar. ''zuhuscansuca''.|23v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{II| su. intr. | Voltearse, volverse. | yc b~ &lt;br /&gt;
|sema=Voltear&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|wácanro|1. voltear|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_2922|Boltearse la tal cosa. ''yquy ahuscansuca''.|23v}}&lt;br /&gt;
{{voc_2922|Bolverse de lado. ''ys zuhuscansuca''.|23v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{III| su. intr. | Arrepentirse (lit. voltearse mi voluntad). | zpquyquyz a~ &lt;br /&gt;
|sema=Arrepentirse&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|wácanro|2. apartar; dejar (algo con lo cual estaba comprometido).|Headland}}&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Arrepentirse. ''Zpquyquyz auscansuca''.|19r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=tybza&amp;diff=102570</id>
		<title>tybza</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=tybza&amp;diff=102570"/>
		<updated>2026-04-16T06:33:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = tɨβtʂa&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = &lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Ratón&lt;br /&gt;
|def = colorado o rojo&lt;br /&gt;
|cla = Cricetidae, Nephelomys_pectoralis&lt;br /&gt;
|sema = Roedor&lt;br /&gt;
|cit= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2924|Ratón &amp;amp;#61; ''Chuhuca'' &amp;amp;#61; El pardillo &amp;amp;#61; ''fosua''. el negro. ''tybza''. el colorado.|63r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=fosua&amp;diff=102569</id>
		<title>fosua</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=fosua&amp;diff=102569"/>
		<updated>2026-04-16T06:32:55Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = βosua&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = 'bonita → *'bozuɾa &lt;br /&gt;
|FON           = 'bozua&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Ratón pardo. &lt;br /&gt;
|cla = Sigmodontinae, Nephelomys_childi&lt;br /&gt;
|sema=Roedor&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|bónita|Ratón|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2924|Ratón &amp;amp;#61; ''Chuhuca'' &amp;amp;#61; El pardillo &amp;amp;#61; ''fosua''. el negro. ''tybza''. el colorado.|63r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=tybza&amp;diff=102568</id>
		<title>tybza</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=tybza&amp;diff=102568"/>
		<updated>2026-04-16T06:14:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = tɨβtʂa&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = &lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Ratón&lt;br /&gt;
|def = colorado o rojo&lt;br /&gt;
|cla = Cricetidae&lt;br /&gt;
|cla2= Nephelomys_pectoralis&lt;br /&gt;
|sema = Roedor&lt;br /&gt;
|cit= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2924|Ratón &amp;amp;#61; ''Chuhuca'' &amp;amp;#61; El pardillo &amp;amp;#61; ''fosua''. el negro. ''tybza''. el colorado.|63r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=fosua&amp;diff=102567</id>
		<title>fosua</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=fosua&amp;diff=102567"/>
		<updated>2026-04-16T06:14:29Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = βosua&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = 'bonita → *'bozuɾa &lt;br /&gt;
|FON           = 'bozua&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Ratón pardo. &lt;br /&gt;
|cla = Sigmodontinae&lt;br /&gt;
|sema=Roedor&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|bónita|Ratón|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2924|Ratón &amp;amp;#61; ''Chuhuca'' &amp;amp;#61; El pardillo &amp;amp;#61; ''fosua''. el negro. ''tybza''. el colorado.|63r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=fosua&amp;diff=102566</id>
		<title>fosua</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=fosua&amp;diff=102566"/>
		<updated>2026-04-16T06:13:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = βosua&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = 'bonita → *'bozuɾa &lt;br /&gt;
|FON           = 'bozua&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Ratón pardo. &lt;br /&gt;
|cla = Sigmodontinae&lt;br /&gt;
|cla2= Nephelomys_pectoralis&lt;br /&gt;
|sema=Roedor&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|bónita|Ratón|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2924|Ratón &amp;amp;#61; ''Chuhuca'' &amp;amp;#61; El pardillo &amp;amp;#61; ''fosua''. el negro. ''tybza''. el colorado.|63r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=tybza&amp;diff=102565</id>
		<title>tybza</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=tybza&amp;diff=102565"/>
		<updated>2026-04-16T06:07:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = tɨβtʂa&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = &lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| s. | Ratón&lt;br /&gt;
|def = colorado o rojo&lt;br /&gt;
|cla = Cricetidae&lt;br /&gt;
|sema = Roedor&lt;br /&gt;
|cit= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2924|Ratón &amp;amp;#61; ''Chuhuca'' &amp;amp;#61; El pardillo &amp;amp;#61; ''fosua''. el negro. ''tybza''. el colorado.|63r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=MediaWiki:Sidebar&amp;diff=102564</id>
		<title>MediaWiki:Sidebar</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=MediaWiki:Sidebar&amp;diff=102564"/>
		<updated>2026-04-14T13:11:09Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;* navigation&lt;br /&gt;
** mainpage|mainpage-description&lt;br /&gt;
** :Category:Diccionario|Diccionario muysca-español&lt;br /&gt;
** https://cubun.org/DIEGO/icanh_2023 | Corpus lematizado&lt;br /&gt;
** http://subacubun.com|Gramática pedagógica&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- ** Gramática_de_la_lengua_muysca|Gramática pedagógica --&amp;gt;&lt;br /&gt;
** Fuentes|Fuentes lingüístico-misioneras&lt;br /&gt;
** Muisquismos|Muisquismos&lt;br /&gt;
** http://moodle.cubun.org|Cursos&lt;br /&gt;
** Desarrollos|Desarrollos&lt;br /&gt;
** Muysccubun_-_Lengua_Muisca:Citas|Cómo citar&lt;br /&gt;
** Donaciones|Donaciones&lt;br /&gt;
* Otros&lt;br /&gt;
** portal-url|portal&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- ** currentevents-url|currentevents --&amp;gt;&lt;br /&gt;
** recentchanges-url|recentchanges&lt;br /&gt;
** randompage-url|randompage&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- ** helppage|help --&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=tinansuca&amp;diff=102563</id>
		<title>tinansuca</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=tinansuca&amp;diff=102563"/>
		<updated>2026-04-07T07:39:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = tinansuka&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = teˈna-&lt;br /&gt;
|FON           = tiˈna&lt;br /&gt;
|GRUPO         = &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[c1::t:t]]&lt;br /&gt;
[[c1::i:e]]&lt;br /&gt;
[[c1::n:n]]&lt;br /&gt;
[[c1::a:a]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|COM           = &lt;br /&gt;
1. Tendrían tinasuca e insuca la misma etimología?&lt;br /&gt;
2. Este es el único morfema que comienza con 'ti'. Probablemente lo hacía con &amp;quot;ty&amp;quot;.&lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = tina [[-n(2)]] [[-suca]]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| su. intr. | Hacer ruido, hacer estruendo, tronar |&lt;br /&gt;
|def = Manifestarse a través de un sonido&lt;br /&gt;
|sema=Hablar&lt;br /&gt;
|cog=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{tuf|tenanro|1.contestar; hablar. 2. saludar (cuando alguien vuelve). 5. cantar (grillo o pájaro)|Headland}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit= &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|Ruido hacer &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''itinansuca'' &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; |110v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|sub=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Hacerse un estruendo.&lt;br /&gt;
| sema = Hacer ruido&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|Ruido, id est, estruendo hacerse &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''atinansuca''.|137v}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{subacep&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| Tronar (&amp;amp;#42;sonar los truenos)&lt;br /&gt;
| citas =&lt;br /&gt;
{{manuscrito_2923|tronar &amp;lt;nowiki&amp;gt;=&amp;lt;/nowiki&amp;gt; ''Atinansuca''.|41v}}&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:diccionario_tradicional&amp;diff=102562</id>
		<title>Plantilla:diccionario tradicional</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:diccionario_tradicional&amp;diff=102562"/>
		<updated>2026-04-07T07:37:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;|| '''{{{1}}}''' {{#if: {{{5|}}} | ''{{{5}}}'' }} {{{2}}} {{{3}}} {{#if:{{{4|}}} | ({{{4}}}) }}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;diff=102561</id>
		<title>MediaWiki:Common.css</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;diff=102561"/>
		<updated>2026-04-06T12:10:59Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;/* Los estilos CSS definidos aquí aplicarán a todas las pieles (skins) */&lt;br /&gt;
#ca-viewsource, #ca-talk  {display:none!important; }&lt;br /&gt;
.latin{&lt;br /&gt;
  color: #0000ff;&lt;br /&gt;
  font-style: italic;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* LEXEMA */&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.allpagesredirect{&lt;br /&gt;
text-decoration: line-through;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lexema, #lexema p{&lt;br /&gt;
font-size:16px /*Tamaño del texto por defecto*/&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lexema{&lt;br /&gt;
font-family:Georgia, &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;, Times, serif;&lt;br /&gt;
font-size:200%;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#titulo{&lt;br /&gt;
font-size:40px;&lt;br /&gt;
padding: 0;&lt;br /&gt;
border-bottom: 0;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#ipa{&lt;br /&gt;
font-family:'Times New Roman'; &lt;br /&gt;
font-size:20px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lista{&lt;br /&gt;
list-style-type: upper-roman; &lt;br /&gt;
margin-left:50px; &lt;br /&gt;
text-align:justify;&lt;br /&gt;
line-height: 1.2em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#fon_gon, #fon_cons{&lt;br /&gt;
color:#27AE60;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#loc{&lt;br /&gt;
font-weight: bold;&lt;br /&gt;
padding: 10px 0;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#num_acep{&lt;br /&gt;
color: red;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#cat_gra{&lt;br /&gt;
color:#3300CC;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#def{&lt;br /&gt;
font-style: italic;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#remision{&lt;br /&gt;
padding:20px;&lt;br /&gt;
font-style: italic;&lt;br /&gt;
margin-left:50px; &lt;br /&gt;
text-align:justify;&lt;br /&gt;
line-height: 1.2em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#autoref{&lt;br /&gt;
color:#000; &lt;br /&gt;
background-color: #EAEAEA;&lt;br /&gt;
border-radius: 5px;&lt;br /&gt;
/* border-bottom: 1px #000 dotted; */&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#subacep_loc{&lt;br /&gt;
font-weight: bold;&lt;br /&gt;
left: -28px;&lt;br /&gt;
position: relative;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#subacep_loc, #subacep_loc a{&lt;br /&gt;
color: #000; /* #c30 */&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_1 {&lt;br /&gt;
list-style-type: upper-roman;&lt;br /&gt;
line-height: 1.2em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_2 {&lt;br /&gt;
list-style-type: decimal;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_3 {&lt;br /&gt;
list-style-type: lower-latin;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_4 {&lt;br /&gt;
list-style-type: lower-greek;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#lexema li::marker{&lt;br /&gt;
color:red;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#otra_fuente{&lt;br /&gt;
margin-left:90px; &lt;br /&gt;
text-align:justify;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#acepcion{&lt;br /&gt;
padding: 30px 0 0 0;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#sangria{&lt;br /&gt;
margin: 5px 5px 5px 10%;&lt;br /&gt;
padding:0; &lt;br /&gt;
width:90%; &lt;br /&gt;
font-family:Georgia;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.pequena{&lt;br /&gt;
font-size:16px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* If in mobile screen with maximum width 479px. The iPhone screen resolution is 320x480 px (except iPhone4, 640x960) */    &lt;br /&gt;
@media only screen and (max-width: 479px){&lt;br /&gt;
    #remision { margin-left:0px; padding-left:10px; }&lt;br /&gt;
    #sangria { min-width:200px; margin-left:10px }&lt;br /&gt;
    #otra_fuente { margin-left:10px; }&lt;br /&gt;
    #acep_level_1, #acep_level_2, #acep_level_3, #acep_level_4 { margin-left:30px;}&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* TRANSCRIPCIÓN */&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/*Espacio entre renglones de transcripción */&lt;br /&gt;
#morfo_d, #morfo_d p {&lt;br /&gt;
    font-size:14px; &lt;br /&gt;
    letter-spacing: 0.05em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d{&lt;br /&gt;
    border:0px solid #000;&lt;br /&gt;
    padding:15px 15px 15px 30px;&lt;br /&gt;
    background-image: url(&amp;quot;http://archivos.cubun.org/FILES/images_CUBUN/b/ba/Paper-Background.jpg&amp;quot;);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d li {&lt;br /&gt;
    margin-bottom: 0.35em;&lt;br /&gt;
    margin-left: -35px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lugo_morfo_d, #lugo_morfo_d p{&lt;br /&gt;
    font-family: Lucida Console Muyskkubun;&lt;br /&gt;
    font-size:15px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#sangria {&lt;br /&gt;
    font-family: Georgia&lt;br /&gt;
    font-size:18px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Resumen oculto */&lt;br /&gt;
#hiden_resume {&lt;br /&gt;
    position: absolute; top: -9999px; left: -9999px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* IMPRESIÓN */&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#siteSub {&lt;br /&gt;
    display:none;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.printfooter {&lt;br /&gt;
    display:none;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Copiado de la colección Mutis para desplegar folios*/&lt;br /&gt;
#folio{&lt;br /&gt;
margin:0 auto 0 auto;&lt;br /&gt;
width:620px;&lt;br /&gt;
min-height:700px;&lt;br /&gt;
border:1px solid #000;&lt;br /&gt;
padding:10px 20px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#sangria p{&lt;br /&gt;
text-indent: -30px; &lt;br /&gt;
position:relative; &lt;br /&gt;
padding-left: 45px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Ocultar botón de historial */&lt;br /&gt;
#ca-history { display:none!important; }&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Corrección error de superposición */&lt;br /&gt;
aside { z-index: 10; }&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!--&lt;br /&gt;
/* Cinta de luto */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon{&lt;br /&gt;
  width: 250px;&lt;br /&gt;
  background: #e43;&lt;br /&gt;
  position: absolute;&lt;br /&gt;
  top: 50px;&lt;br /&gt;
  right: -50px;&lt;br /&gt;
  text-align: center;&lt;br /&gt;
  line-height: 1.2;&lt;br /&gt;
  font-size:14px;&lt;br /&gt;
  margin: 5px 0;&lt;br /&gt;
  letter-spacing: 0;&lt;br /&gt;
  color: #f0f0f0;&lt;br /&gt;
  transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
  -webkit-transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Custom styles */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.sticky{&lt;br /&gt;
  position: fixed;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.shadow{&lt;br /&gt;
  box-shadow: 0 0 3px rgba(0,0,0,.3);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Different positions */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.top-left{&lt;br /&gt;
  top: 50px;&lt;br /&gt;
  right: -50px;&lt;br /&gt;
  transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
  -webkit-transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Colors */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.black{background: #000; z-index: 2000;}&lt;br /&gt;
--&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Gramática */&lt;br /&gt;
.gra_title{&lt;br /&gt;
  font-size:40px; &lt;br /&gt;
  color:#fff; &lt;br /&gt;
  background-color: #7684CF; &lt;br /&gt;
  overflow: hidden; &lt;br /&gt;
  border: 0; &lt;br /&gt;
  min-height:70px; &lt;br /&gt;
  border-radius:8px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.seccion_gram{&lt;br /&gt;
  font-size:20px; &lt;br /&gt;
  color:#000; &lt;br /&gt;
  background-color: #fff; &lt;br /&gt;
  border: 0; &lt;br /&gt;
  min-height:20px; &lt;br /&gt;
  border-radius:8px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.seccion_gram_con{&lt;br /&gt;
  float:left; &lt;br /&gt;
  padding: 15px; &lt;br /&gt;
  line-height:0.9;&lt;br /&gt;
  width:95%; &lt;br /&gt;
  border:0px solid #000&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.seccion_gram p &lt;br /&gt;
{&lt;br /&gt;
  font-size: 20px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Play button */&lt;br /&gt;
.play_pause&lt;br /&gt;
{&lt;br /&gt;
  position: relative;&lt;br /&gt;
  top:-3px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Subrayar morfología*/&lt;br /&gt;
#morfo_d a {&lt;br /&gt;
    border: 1px solid red;&lt;br /&gt;
    background-color: lightyellow;&lt;br /&gt;
    border-radius: 1px;&lt;br /&gt;
    padding-left: 3px;&lt;br /&gt;
    padding-right: 3px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d a:hover {&lt;br /&gt;
    text-decoration: none;&lt;br /&gt;
    background-color: white;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d b {&lt;br /&gt;
    word-spacing: 8px;&lt;br /&gt;
}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:acepcion&amp;diff=102560</id>
		<title>Plantilla:acepcion</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:acepcion&amp;diff=102560"/>
		<updated>2026-04-06T12:08:50Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;noinclude&amp;gt;&lt;br /&gt;
* 1 = Categoría gramatical (abreviada)&lt;br /&gt;
* 2 = Equivalencias (separadas por comas)&lt;br /&gt;
* 3 = Locución&lt;br /&gt;
* ras = rasgo secundario UNACC, INCH, etc.&lt;br /&gt;
* nom = Nombre&lt;br /&gt;
* def = Definición&lt;br /&gt;
* gra = Anotación gramatical&lt;br /&gt;
* kin = Notación de parentesco&lt;br /&gt;
* cla = Clasificación científica&lt;br /&gt;
* con = Conjugación / Desinencias&lt;br /&gt;
* sema = Campo semántico principal&lt;br /&gt;
* sema1 = Campo semántico 1&lt;br /&gt;
* sema2 = Campo semántico 2&lt;br /&gt;
* sema3 = Campo semántico 3&lt;br /&gt;
* come = Comentarios&lt;br /&gt;
* cit = Citas&lt;br /&gt;
* cog = Cognados&lt;br /&gt;
* sub = subacepciones / Formación de palabras (Si crea un lexema)&lt;br /&gt;
* cons = locuciones / Construcciones (Si crea combinatoria y función)&lt;br /&gt;
&amp;lt;/noinclude&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;div id=&amp;quot;acepcion&amp;quot;&amp;gt;{{#if: {{{loc|}}} |&amp;lt;div id=&amp;quot;loc&amp;quot;&amp;gt;{{{loc}}}.&amp;lt;/div&amp;gt;}}{{E_NUM_ACEP|{{{num}}}.}}&amp;amp;nbsp;{{cat_gramatical|{{{cat}}}}} {{#if: {{{ras|}}} | &amp;lt;span id=&amp;quot;cat_gra&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;#91;{{{ras}}}&amp;amp;#93;&amp;lt;/span&amp;gt; }} {{#if: {{{equ|}}} | &amp;lt;span id=&amp;quot;equi&amp;quot;&amp;gt;{{{equ}}}&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;amp;nbsp;}}{{#if: {{{def|}}}{{{gra|}}}|(}} {{#if: {{{def|}}} |{{#if: {{{nom|}}}|'''{{{nom}}}'''.&amp;amp;nbsp;}} {{#if: {{{def|}}}|&amp;lt;span id=&amp;quot;def&amp;quot;&amp;gt;[[definicion::{{{def}}}]]&amp;lt;/span&amp;gt;.&amp;amp;nbsp;}}}}{{#if: {{{gra|}}} |&amp;amp;nbsp;{{abr|Gram.|Gramática}} {{{gra}}}.}}{{#if: {{{def|}}}{{{gra|}}}|)}}{{#if: {{{kin|}}} |{{post_def|Parent.|Notación inglesa para las relaciones de parentesco}} {{{kin}}}.}} {{#if: {{{cla|}}} |{{post_def|P. clas|Probable clasificación científica}} {{#invoke:LinkList|links|valores={{{cla|}}} |base= https://es.wikipedia.org/wiki/ |newtab = yes }}. }} {{#if: {{{con|}}} |{{{con}}} }}  {{#invoke:Conjugador|render|cat={{{1|}}}}}  {{#if: {{{come|}}} |{{come| {{{come}}} }} }} {{#if: {{{sema|}}} |{{sema| {{{sema}}} }} }} {{#if: {{{sema1|}}} |{{sema| {{{sema1}}} }} }} {{#if: {{{sema2|}}} |{{sema| {{{sema2}}} }} }} {{#if: {{{sema3|}}} |{{sema| {{{sema3}}} }} }} {{#if: {{{cit|}}} |{{{cit}}} }} {{#if: {{{cog|}}} |{{{cog}}} }} {{#if: {{{sub|}}} |&amp;lt;ol id=&amp;quot;acep_level_2&amp;quot;&amp;gt;{{{sub}}}&amp;lt;/ol&amp;gt; }} {{#if: {{{cons|}}} |&amp;lt;div id=&amp;quot;num_acep&amp;quot;&amp;gt;Construcciones:&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;ol id=&amp;quot;acep_level_2&amp;quot;&amp;gt;{{{cons}}}&amp;lt;/ol&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:acepcion&amp;diff=102559</id>
		<title>Plantilla:acepcion</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:acepcion&amp;diff=102559"/>
		<updated>2026-04-06T12:00:00Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;noinclude&amp;gt;&lt;br /&gt;
* 1 = Categoría gramatical (abreviada)&lt;br /&gt;
* 2 = Equivalencias (separadas por comas)&lt;br /&gt;
* 3 = Locución&lt;br /&gt;
* ras = rasgo secundario UNACC, INCH, etc.&lt;br /&gt;
* nom = Nombre&lt;br /&gt;
* def = Definición&lt;br /&gt;
* gra = Anotación gramatical&lt;br /&gt;
* kin = Notación de parentesco&lt;br /&gt;
* cla = Clasificación científica&lt;br /&gt;
* con = Conjugación / Desinencias&lt;br /&gt;
* sema = Campo semántico principal&lt;br /&gt;
* sema1 = Campo semántico 1&lt;br /&gt;
* sema2 = Campo semántico 2&lt;br /&gt;
* sema3 = Campo semántico 3&lt;br /&gt;
* come = Comentarios&lt;br /&gt;
* cit = Citas&lt;br /&gt;
* cog = Cognados&lt;br /&gt;
* sub = subacepciones / Formación de palabras (Si crea un lexema)&lt;br /&gt;
* cons = locuciones / Construcciones (Si crea combinatoria y función)&lt;br /&gt;
&amp;lt;/noinclude&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;div id=&amp;quot;acepcion&amp;quot;&amp;gt;{{#if: {{{loc|}}} |&amp;lt;span id=&amp;quot;loc&amp;quot;&amp;gt;{{{loc}}}&amp;lt;/span&amp;gt;.&amp;lt;br&amp;gt;}}{{E_NUM_ACEP|{{{num}}}.}}&amp;amp;nbsp;{{cat_gramatical|{{{cat}}}}} {{#if: {{{ras|}}} | &amp;lt;span id=&amp;quot;cat_gra&amp;quot;&amp;gt;&amp;amp;#91;{{{ras}}}&amp;amp;#93;&amp;lt;/span&amp;gt; }} {{#if: {{{equ|}}} | &amp;lt;span id=&amp;quot;equi&amp;quot;&amp;gt;{{{equ}}}&amp;lt;/span&amp;gt;&amp;amp;nbsp;}}{{#if: {{{def|}}}{{{gra|}}}|(}} {{#if: {{{def|}}} |{{#if: {{{nom|}}}|'''{{{nom}}}'''.&amp;amp;nbsp;}} {{#if: {{{def|}}}|&amp;lt;span id=&amp;quot;def&amp;quot;&amp;gt;[[definicion::{{{def}}}]]&amp;lt;/span&amp;gt;.&amp;amp;nbsp;}}}}{{#if: {{{gra|}}} |&amp;amp;nbsp;{{abr|Gram.|Gramática}} {{{gra}}}.}}{{#if: {{{def|}}}{{{gra|}}}|)}}{{#if: {{{kin|}}} |{{post_def|Parent.|Notación inglesa para las relaciones de parentesco}} {{{kin}}}.}} {{#if: {{{cla|}}} |{{post_def|P. clas|Probable clasificación científica}} {{#invoke:LinkList|links|valores={{{cla|}}} |base= https://es.wikipedia.org/wiki/ |newtab = yes }}. }} {{#if: {{{con|}}} |{{{con}}} }}  {{#invoke:Conjugador|render|cat={{{1|}}}}}  {{#if: {{{come|}}} |{{come| {{{come}}} }} }} {{#if: {{{sema|}}} |{{sema| {{{sema}}} }} }} {{#if: {{{sema1|}}} |{{sema| {{{sema1}}} }} }} {{#if: {{{sema2|}}} |{{sema| {{{sema2}}} }} }} {{#if: {{{sema3|}}} |{{sema| {{{sema3}}} }} }} {{#if: {{{cit|}}} |{{{cit}}} }} {{#if: {{{cog|}}} |{{{cog}}} }} {{#if: {{{sub|}}} |&amp;lt;ol id=&amp;quot;acep_level_2&amp;quot;&amp;gt;{{{sub}}}&amp;lt;/ol&amp;gt; }} {{#if: {{{cons|}}} |&amp;lt;div id=&amp;quot;num_acep&amp;quot;&amp;gt;Construcciones:&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;ol id=&amp;quot;acep_level_2&amp;quot;&amp;gt;{{{cons}}}&amp;lt;/ol&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:sema&amp;diff=102558</id>
		<title>Plantilla:sema</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:sema&amp;diff=102558"/>
		<updated>2026-04-06T11:55:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{#if: {{{1|}}}|[[Category:{{{1}}}]]{{sangria}}&amp;lt;div class=&amp;quot;pequena&amp;quot;&amp;gt;''Ver también &amp;quot;{{{1}}}&amp;quot;''[[semantico::{{{1}}}| ]]: {{#ask: [[Category:{{{1}}}]] | format=list}}&amp;lt;/div&amp;gt;{{fin_sangria}}}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:cita&amp;diff=102557</id>
		<title>Plantilla:cita</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:cita&amp;diff=102557"/>
		<updated>2026-04-06T11:53:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;noinclude&amp;gt;&lt;br /&gt;
 &amp;lt;nowiki&amp;gt;{{&amp;lt;/nowiki&amp;gt;cita&lt;br /&gt;
 |dir_fuente = &lt;br /&gt;
 |abreviatura =&lt;br /&gt;
 |texto-cita = &lt;br /&gt;
 |folder =&lt;br /&gt;
 |color-fondo = &lt;br /&gt;
 |referencia = &lt;br /&gt;
 &amp;lt;nowiki&amp;gt;}}&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Category:citas]]&lt;br /&gt;
&amp;lt;/noinclude&amp;gt;{{sangria| | {{{style}}} }}&amp;lt;div class=&amp;quot;pequena&amp;quot;&amp;gt;{{{texto-cita}}} {{#if: {{{folder|}}}| - ''[{{{dir_fuente}}}/fol_{{{folder}}}  {{{abreviatura}}} fol. {{{folder}}}]''}}  &amp;lt;!--{{{referencia}}}--&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;{{fin_sangria}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:come&amp;diff=102556</id>
		<title>Plantilla:come</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:come&amp;diff=102556"/>
		<updated>2026-04-06T11:51:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{#if: {{{1|}}}|{{sangria}}&amp;lt;div class=&amp;quot;pequena&amp;quot;&amp;gt;''Comentarios'': [[comentarios:: {{{1}}} ]]&amp;lt;/div&amp;gt;{{fin_sangria}}}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;diff=102555</id>
		<title>MediaWiki:Common.css</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;diff=102555"/>
		<updated>2026-04-06T11:49:02Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;/* Los estilos CSS definidos aquí aplicarán a todas las pieles (skins) */&lt;br /&gt;
#ca-viewsource, #ca-talk  {display:none!important; }&lt;br /&gt;
.latin{&lt;br /&gt;
  color: #0000ff;&lt;br /&gt;
  font-style: italic;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* LEXEMA */&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.allpagesredirect{&lt;br /&gt;
text-decoration: line-through;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lexema, #lexema p{&lt;br /&gt;
font-size:16px /*Tamaño del texto por defecto*/&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lexema{&lt;br /&gt;
font-family:Georgia, &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;, Times, serif;&lt;br /&gt;
font-size:200%;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#titulo{&lt;br /&gt;
font-size:40px;&lt;br /&gt;
padding: 0;&lt;br /&gt;
border-bottom: 0;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#ipa{&lt;br /&gt;
font-family:'Times New Roman'; &lt;br /&gt;
font-size:20px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lista{&lt;br /&gt;
list-style-type: upper-roman; &lt;br /&gt;
margin-left:50px; &lt;br /&gt;
text-align:justify;&lt;br /&gt;
line-height: 1.2em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#fon_gon, #fon_cons{&lt;br /&gt;
color:#27AE60;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#loc{&lt;br /&gt;
font-weight: bold;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#num_acep{&lt;br /&gt;
color: red;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#cat_gra{&lt;br /&gt;
color:#3300CC;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#def{&lt;br /&gt;
font-style: italic;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#remision{&lt;br /&gt;
padding:20px;&lt;br /&gt;
font-style: italic;&lt;br /&gt;
margin-left:50px; &lt;br /&gt;
text-align:justify;&lt;br /&gt;
line-height: 1.2em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#autoref{&lt;br /&gt;
color:#000; &lt;br /&gt;
background-color: #EAEAEA;&lt;br /&gt;
border-radius: 5px;&lt;br /&gt;
/* border-bottom: 1px #000 dotted; */&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#subacep_loc{&lt;br /&gt;
font-weight: bold;&lt;br /&gt;
left: -28px;&lt;br /&gt;
position: relative;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#subacep_loc, #subacep_loc a{&lt;br /&gt;
color: #000; /* #c30 */&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_1 {&lt;br /&gt;
list-style-type: upper-roman;&lt;br /&gt;
line-height: 1.2em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_2 {&lt;br /&gt;
list-style-type: decimal;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_3 {&lt;br /&gt;
list-style-type: lower-latin;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_4 {&lt;br /&gt;
list-style-type: lower-greek;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#lexema li::marker{&lt;br /&gt;
color:red;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#otra_fuente{&lt;br /&gt;
margin-left:90px; &lt;br /&gt;
text-align:justify;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#acepcion{&lt;br /&gt;
padding: 30px 0 0 0;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#sangria{&lt;br /&gt;
margin: 5px 5px 5px 10%;&lt;br /&gt;
padding:0; &lt;br /&gt;
width:90%; &lt;br /&gt;
font-family:Georgia;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.pequena{&lt;br /&gt;
font-size:16px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* If in mobile screen with maximum width 479px. The iPhone screen resolution is 320x480 px (except iPhone4, 640x960) */    &lt;br /&gt;
@media only screen and (max-width: 479px){&lt;br /&gt;
    #remision { margin-left:0px; padding-left:10px; }&lt;br /&gt;
    #sangria { min-width:200px; margin-left:10px }&lt;br /&gt;
    #otra_fuente { margin-left:10px; }&lt;br /&gt;
    #acep_level_1, #acep_level_2, #acep_level_3, #acep_level_4 { margin-left:30px;}&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* TRANSCRIPCIÓN */&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/*Espacio entre renglones de transcripción */&lt;br /&gt;
#morfo_d, #morfo_d p {&lt;br /&gt;
    font-size:14px; &lt;br /&gt;
    letter-spacing: 0.05em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d{&lt;br /&gt;
    border:0px solid #000;&lt;br /&gt;
    padding:15px 15px 15px 30px;&lt;br /&gt;
    background-image: url(&amp;quot;http://archivos.cubun.org/FILES/images_CUBUN/b/ba/Paper-Background.jpg&amp;quot;);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d li {&lt;br /&gt;
    margin-bottom: 0.35em;&lt;br /&gt;
    margin-left: -35px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lugo_morfo_d, #lugo_morfo_d p{&lt;br /&gt;
    font-family: Lucida Console Muyskkubun;&lt;br /&gt;
    font-size:15px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#sangria {&lt;br /&gt;
    font-family: Georgia&lt;br /&gt;
    font-size:18px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Resumen oculto */&lt;br /&gt;
#hiden_resume {&lt;br /&gt;
    position: absolute; top: -9999px; left: -9999px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* IMPRESIÓN */&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#siteSub {&lt;br /&gt;
    display:none;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.printfooter {&lt;br /&gt;
    display:none;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Copiado de la colección Mutis para desplegar folios*/&lt;br /&gt;
#folio{&lt;br /&gt;
margin:0 auto 0 auto;&lt;br /&gt;
width:620px;&lt;br /&gt;
min-height:700px;&lt;br /&gt;
border:1px solid #000;&lt;br /&gt;
padding:10px 20px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#sangria p{&lt;br /&gt;
text-indent: -30px; &lt;br /&gt;
position:relative; &lt;br /&gt;
padding-left: 45px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Ocultar botón de historial */&lt;br /&gt;
#ca-history { display:none!important; }&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Corrección error de superposición */&lt;br /&gt;
aside { z-index: 10; }&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!--&lt;br /&gt;
/* Cinta de luto */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon{&lt;br /&gt;
  width: 250px;&lt;br /&gt;
  background: #e43;&lt;br /&gt;
  position: absolute;&lt;br /&gt;
  top: 50px;&lt;br /&gt;
  right: -50px;&lt;br /&gt;
  text-align: center;&lt;br /&gt;
  line-height: 1.2;&lt;br /&gt;
  font-size:14px;&lt;br /&gt;
  margin: 5px 0;&lt;br /&gt;
  letter-spacing: 0;&lt;br /&gt;
  color: #f0f0f0;&lt;br /&gt;
  transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
  -webkit-transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Custom styles */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.sticky{&lt;br /&gt;
  position: fixed;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.shadow{&lt;br /&gt;
  box-shadow: 0 0 3px rgba(0,0,0,.3);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Different positions */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.top-left{&lt;br /&gt;
  top: 50px;&lt;br /&gt;
  right: -50px;&lt;br /&gt;
  transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
  -webkit-transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Colors */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.black{background: #000; z-index: 2000;}&lt;br /&gt;
--&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Gramática */&lt;br /&gt;
.gra_title{&lt;br /&gt;
  font-size:40px; &lt;br /&gt;
  color:#fff; &lt;br /&gt;
  background-color: #7684CF; &lt;br /&gt;
  overflow: hidden; &lt;br /&gt;
  border: 0; &lt;br /&gt;
  min-height:70px; &lt;br /&gt;
  border-radius:8px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.seccion_gram{&lt;br /&gt;
  font-size:20px; &lt;br /&gt;
  color:#000; &lt;br /&gt;
  background-color: #fff; &lt;br /&gt;
  border: 0; &lt;br /&gt;
  min-height:20px; &lt;br /&gt;
  border-radius:8px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.seccion_gram_con{&lt;br /&gt;
  float:left; &lt;br /&gt;
  padding: 15px; &lt;br /&gt;
  line-height:0.9;&lt;br /&gt;
  width:95%; &lt;br /&gt;
  border:0px solid #000&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.seccion_gram p &lt;br /&gt;
{&lt;br /&gt;
  font-size: 20px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Play button */&lt;br /&gt;
.play_pause&lt;br /&gt;
{&lt;br /&gt;
  position: relative;&lt;br /&gt;
  top:-3px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Subrayar morfología*/&lt;br /&gt;
#morfo_d a {&lt;br /&gt;
    border: 1px solid red;&lt;br /&gt;
    background-color: lightyellow;&lt;br /&gt;
    border-radius: 1px;&lt;br /&gt;
    padding-left: 3px;&lt;br /&gt;
    padding-right: 3px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d a:hover {&lt;br /&gt;
    text-decoration: none;&lt;br /&gt;
    background-color: white;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d b {&lt;br /&gt;
    word-spacing: 8px;&lt;br /&gt;
}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;diff=102554</id>
		<title>MediaWiki:Common.css</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;diff=102554"/>
		<updated>2026-04-06T11:43:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;/* Los estilos CSS definidos aquí aplicarán a todas las pieles (skins) */&lt;br /&gt;
#ca-viewsource, #ca-talk  {display:none!important; }&lt;br /&gt;
.latin{&lt;br /&gt;
  color: #0000ff;&lt;br /&gt;
  font-style: italic;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* LEXEMA */&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.allpagesredirect{&lt;br /&gt;
text-decoration: line-through;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lexema, #lexema p{&lt;br /&gt;
font-size:16px /*Tamaño del texto por defecto*/&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lexema{&lt;br /&gt;
font-family:Georgia, &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;, Times, serif;&lt;br /&gt;
font-size:200%;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#titulo{&lt;br /&gt;
font-size:40px;&lt;br /&gt;
padding: 0;&lt;br /&gt;
border-bottom: 0;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#ipa{&lt;br /&gt;
font-family:'Times New Roman'; &lt;br /&gt;
font-size:20px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lista{&lt;br /&gt;
list-style-type: upper-roman; &lt;br /&gt;
margin-left:50px; &lt;br /&gt;
text-align:justify;&lt;br /&gt;
line-height: 1.2em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#fon_gon, #fon_cons{&lt;br /&gt;
color:#27AE60;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#loc{&lt;br /&gt;
font-weight: bold;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#num_acep{&lt;br /&gt;
color: red;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#cat_gra{&lt;br /&gt;
color:#3300CC;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#def{&lt;br /&gt;
font-style: italic;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#remision{&lt;br /&gt;
padding:20px;&lt;br /&gt;
font-style: italic;&lt;br /&gt;
margin-left:50px; &lt;br /&gt;
text-align:justify;&lt;br /&gt;
line-height: 1.2em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#autoref{&lt;br /&gt;
color:#000; &lt;br /&gt;
background-color: #EAEAEA;&lt;br /&gt;
border-radius: 5px;&lt;br /&gt;
/* border-bottom: 1px #000 dotted; */&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#subacep_loc{&lt;br /&gt;
font-weight: bold;&lt;br /&gt;
left: -28px;&lt;br /&gt;
position: relative;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#subacep_loc, #subacep_loc a{&lt;br /&gt;
color: #000; /* #c30 */&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_1 {&lt;br /&gt;
list-style-type: upper-roman;&lt;br /&gt;
line-height: 1.2em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_2 {&lt;br /&gt;
list-style-type: decimal;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_3 {&lt;br /&gt;
list-style-type: lower-latin;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_4 {&lt;br /&gt;
list-style-type: lower-greek;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#lexema li::marker{&lt;br /&gt;
color:red;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#otra_fuente{&lt;br /&gt;
margin-left:90px; &lt;br /&gt;
text-align:justify;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#acepcion{&lt;br /&gt;
padding: 30px 0 0 0;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#sangria{&lt;br /&gt;
margin: 5px 5px 5px 10%;&lt;br /&gt;
padding:0; &lt;br /&gt;
width:90%; &lt;br /&gt;
font-family:Georgia;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* If in mobile screen with maximum width 479px. The iPhone screen resolution is 320x480 px (except iPhone4, 640x960) */    &lt;br /&gt;
@media only screen and (max-width: 479px){&lt;br /&gt;
    #remision { margin-left:0px; padding-left:10px; }&lt;br /&gt;
    #sangria { min-width:200px; margin-left:10px }&lt;br /&gt;
    #otra_fuente { margin-left:10px; }&lt;br /&gt;
    #acep_level_1, #acep_level_2, #acep_level_3, #acep_level_4 { margin-left:30px;}&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* TRANSCRIPCIÓN */&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/*Espacio entre renglones de transcripción */&lt;br /&gt;
#morfo_d, #morfo_d p {&lt;br /&gt;
    font-size:14px; &lt;br /&gt;
    letter-spacing: 0.05em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d{&lt;br /&gt;
    border:0px solid #000;&lt;br /&gt;
    padding:15px 15px 15px 30px;&lt;br /&gt;
    background-image: url(&amp;quot;http://archivos.cubun.org/FILES/images_CUBUN/b/ba/Paper-Background.jpg&amp;quot;);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d li {&lt;br /&gt;
    margin-bottom: 0.35em;&lt;br /&gt;
    margin-left: -35px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lugo_morfo_d, #lugo_morfo_d p{&lt;br /&gt;
    font-family: Lucida Console Muyskkubun;&lt;br /&gt;
    font-size:15px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#sangria {&lt;br /&gt;
    font-family: Georgia&lt;br /&gt;
    font-size:18px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Resumen oculto */&lt;br /&gt;
#hiden_resume {&lt;br /&gt;
    position: absolute; top: -9999px; left: -9999px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* IMPRESIÓN */&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#siteSub {&lt;br /&gt;
    display:none;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.printfooter {&lt;br /&gt;
    display:none;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Copiado de la colección Mutis para desplegar folios*/&lt;br /&gt;
#folio{&lt;br /&gt;
margin:0 auto 0 auto;&lt;br /&gt;
width:620px;&lt;br /&gt;
min-height:700px;&lt;br /&gt;
border:1px solid #000;&lt;br /&gt;
padding:10px 20px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#sangria p{&lt;br /&gt;
text-indent: -30px; &lt;br /&gt;
position:relative; &lt;br /&gt;
padding-left: 45px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Ocultar botón de historial */&lt;br /&gt;
#ca-history { display:none!important; }&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Corrección error de superposición */&lt;br /&gt;
aside { z-index: 10; }&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!--&lt;br /&gt;
/* Cinta de luto */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon{&lt;br /&gt;
  width: 250px;&lt;br /&gt;
  background: #e43;&lt;br /&gt;
  position: absolute;&lt;br /&gt;
  top: 50px;&lt;br /&gt;
  right: -50px;&lt;br /&gt;
  text-align: center;&lt;br /&gt;
  line-height: 1.2;&lt;br /&gt;
  font-size:14px;&lt;br /&gt;
  margin: 5px 0;&lt;br /&gt;
  letter-spacing: 0;&lt;br /&gt;
  color: #f0f0f0;&lt;br /&gt;
  transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
  -webkit-transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Custom styles */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.sticky{&lt;br /&gt;
  position: fixed;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.shadow{&lt;br /&gt;
  box-shadow: 0 0 3px rgba(0,0,0,.3);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Different positions */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.top-left{&lt;br /&gt;
  top: 50px;&lt;br /&gt;
  right: -50px;&lt;br /&gt;
  transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
  -webkit-transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Colors */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.black{background: #000; z-index: 2000;}&lt;br /&gt;
--&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Gramática */&lt;br /&gt;
.gra_title{&lt;br /&gt;
  font-size:40px; &lt;br /&gt;
  color:#fff; &lt;br /&gt;
  background-color: #7684CF; &lt;br /&gt;
  overflow: hidden; &lt;br /&gt;
  border: 0; &lt;br /&gt;
  min-height:70px; &lt;br /&gt;
  border-radius:8px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.seccion_gram{&lt;br /&gt;
  font-size:20px; &lt;br /&gt;
  color:#000; &lt;br /&gt;
  background-color: #fff; &lt;br /&gt;
  border: 0; &lt;br /&gt;
  min-height:20px; &lt;br /&gt;
  border-radius:8px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.seccion_gram_con{&lt;br /&gt;
  float:left; &lt;br /&gt;
  padding: 15px; &lt;br /&gt;
  line-height:0.9;&lt;br /&gt;
  width:95%; &lt;br /&gt;
  border:0px solid #000&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.seccion_gram p &lt;br /&gt;
{&lt;br /&gt;
  font-size: 20px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Play button */&lt;br /&gt;
.play_pause&lt;br /&gt;
{&lt;br /&gt;
  position: relative;&lt;br /&gt;
  top:-3px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Subrayar morfología*/&lt;br /&gt;
#morfo_d a {&lt;br /&gt;
    border: 1px solid red;&lt;br /&gt;
    background-color: lightyellow;&lt;br /&gt;
    border-radius: 1px;&lt;br /&gt;
    padding-left: 3px;&lt;br /&gt;
    padding-right: 3px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d a:hover {&lt;br /&gt;
    text-decoration: none;&lt;br /&gt;
    background-color: white;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d b {&lt;br /&gt;
    word-spacing: 8px;&lt;br /&gt;
}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;diff=102553</id>
		<title>MediaWiki:Common.css</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;diff=102553"/>
		<updated>2026-04-06T11:39:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;/* Los estilos CSS definidos aquí aplicarán a todas las pieles (skins) */&lt;br /&gt;
#ca-viewsource, #ca-talk  {display:none!important; }&lt;br /&gt;
.latin{&lt;br /&gt;
  color: #0000ff;&lt;br /&gt;
  font-style: italic;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* LEXEMA */&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.allpagesredirect{&lt;br /&gt;
text-decoration: line-through;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lexema, #lexema div{&lt;br /&gt;
font-size:16px /*Tamaño del texto por defecto*/&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lexema{&lt;br /&gt;
font-family:Georgia, &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;, Times, serif;&lt;br /&gt;
font-size:200%;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#titulo{&lt;br /&gt;
font-size:40px;&lt;br /&gt;
padding: 0;&lt;br /&gt;
border-bottom: 0;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#ipa{&lt;br /&gt;
font-family:'Times New Roman'; &lt;br /&gt;
font-size:20px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lista{&lt;br /&gt;
list-style-type: upper-roman; &lt;br /&gt;
margin-left:50px; &lt;br /&gt;
text-align:justify;&lt;br /&gt;
line-height: 1.2em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#fon_gon, #fon_cons{&lt;br /&gt;
color:#27AE60;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#loc{&lt;br /&gt;
font-weight: bold;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#num_acep{&lt;br /&gt;
color: red;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#cat_gra{&lt;br /&gt;
color:#3300CC;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#def{&lt;br /&gt;
font-style: italic;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#remision{&lt;br /&gt;
padding:20px;&lt;br /&gt;
font-style: italic;&lt;br /&gt;
margin-left:50px; &lt;br /&gt;
text-align:justify;&lt;br /&gt;
line-height: 1.2em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#autoref{&lt;br /&gt;
color:#000; &lt;br /&gt;
background-color: #EAEAEA;&lt;br /&gt;
border-radius: 5px;&lt;br /&gt;
/* border-bottom: 1px #000 dotted; */&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#subacep_loc{&lt;br /&gt;
font-weight: bold;&lt;br /&gt;
left: -28px;&lt;br /&gt;
position: relative;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#subacep_loc, #subacep_loc a{&lt;br /&gt;
color: #000; /* #c30 */&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_1 {&lt;br /&gt;
list-style-type: upper-roman;&lt;br /&gt;
line-height: 1.2em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_2 {&lt;br /&gt;
list-style-type: decimal;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_3 {&lt;br /&gt;
list-style-type: lower-latin;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#acep_level_4 {&lt;br /&gt;
list-style-type: lower-greek;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
#lexema li::marker{&lt;br /&gt;
color:red;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#otra_fuente{&lt;br /&gt;
margin-left:90px; &lt;br /&gt;
text-align:justify;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#acepcion{&lt;br /&gt;
padding: 30px 0 0 0;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#sangria{&lt;br /&gt;
margin: 5px 5px 5px 10%;&lt;br /&gt;
padding:0; &lt;br /&gt;
width:90%; &lt;br /&gt;
font-family:Georgia;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* If in mobile screen with maximum width 479px. The iPhone screen resolution is 320x480 px (except iPhone4, 640x960) */    &lt;br /&gt;
@media only screen and (max-width: 479px){&lt;br /&gt;
    #remision { margin-left:0px; padding-left:10px; }&lt;br /&gt;
    #sangria { min-width:200px; margin-left:10px }&lt;br /&gt;
    #otra_fuente { margin-left:10px; }&lt;br /&gt;
    #acep_level_1, #acep_level_2, #acep_level_3, #acep_level_4 { margin-left:30px;}&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* TRANSCRIPCIÓN */&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/*Espacio entre renglones de transcripción */&lt;br /&gt;
#morfo_d, #morfo_d p {&lt;br /&gt;
    font-size:14px; &lt;br /&gt;
    letter-spacing: 0.05em;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d{&lt;br /&gt;
    border:0px solid #000;&lt;br /&gt;
    padding:15px 15px 15px 30px;&lt;br /&gt;
    background-image: url(&amp;quot;http://archivos.cubun.org/FILES/images_CUBUN/b/ba/Paper-Background.jpg&amp;quot;);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d li {&lt;br /&gt;
    margin-bottom: 0.35em;&lt;br /&gt;
    margin-left: -35px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#lugo_morfo_d, #lugo_morfo_d p{&lt;br /&gt;
    font-family: Lucida Console Muyskkubun;&lt;br /&gt;
    font-size:15px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#sangria {&lt;br /&gt;
    font-family: Georgia&lt;br /&gt;
    font-size:18px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Resumen oculto */&lt;br /&gt;
#hiden_resume {&lt;br /&gt;
    position: absolute; top: -9999px; left: -9999px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* IMPRESIÓN */&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#siteSub {&lt;br /&gt;
    display:none;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.printfooter {&lt;br /&gt;
    display:none;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Copiado de la colección Mutis para desplegar folios*/&lt;br /&gt;
#folio{&lt;br /&gt;
margin:0 auto 0 auto;&lt;br /&gt;
width:620px;&lt;br /&gt;
min-height:700px;&lt;br /&gt;
border:1px solid #000;&lt;br /&gt;
padding:10px 20px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#sangria p{&lt;br /&gt;
text-indent: -30px; &lt;br /&gt;
position:relative; &lt;br /&gt;
padding-left: 45px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Ocultar botón de historial */&lt;br /&gt;
#ca-history { display:none!important; }&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Corrección error de superposición */&lt;br /&gt;
aside { z-index: 10; }&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!--&lt;br /&gt;
/* Cinta de luto */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon{&lt;br /&gt;
  width: 250px;&lt;br /&gt;
  background: #e43;&lt;br /&gt;
  position: absolute;&lt;br /&gt;
  top: 50px;&lt;br /&gt;
  right: -50px;&lt;br /&gt;
  text-align: center;&lt;br /&gt;
  line-height: 1.2;&lt;br /&gt;
  font-size:14px;&lt;br /&gt;
  margin: 5px 0;&lt;br /&gt;
  letter-spacing: 0;&lt;br /&gt;
  color: #f0f0f0;&lt;br /&gt;
  transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
  -webkit-transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Custom styles */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.sticky{&lt;br /&gt;
  position: fixed;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.shadow{&lt;br /&gt;
  box-shadow: 0 0 3px rgba(0,0,0,.3);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Different positions */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.top-left{&lt;br /&gt;
  top: 50px;&lt;br /&gt;
  right: -50px;&lt;br /&gt;
  transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
  -webkit-transform: rotate(45deg);&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Colors */&lt;br /&gt;
.corner-ribbon.black{background: #000; z-index: 2000;}&lt;br /&gt;
--&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Gramática */&lt;br /&gt;
.gra_title{&lt;br /&gt;
  font-size:40px; &lt;br /&gt;
  color:#fff; &lt;br /&gt;
  background-color: #7684CF; &lt;br /&gt;
  overflow: hidden; &lt;br /&gt;
  border: 0; &lt;br /&gt;
  min-height:70px; &lt;br /&gt;
  border-radius:8px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.seccion_gram{&lt;br /&gt;
  font-size:20px; &lt;br /&gt;
  color:#000; &lt;br /&gt;
  background-color: #fff; &lt;br /&gt;
  border: 0; &lt;br /&gt;
  min-height:20px; &lt;br /&gt;
  border-radius:8px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.seccion_gram_con{&lt;br /&gt;
  float:left; &lt;br /&gt;
  padding: 15px; &lt;br /&gt;
  line-height:0.9;&lt;br /&gt;
  width:95%; &lt;br /&gt;
  border:0px solid #000&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.seccion_gram p &lt;br /&gt;
{&lt;br /&gt;
  font-size: 20px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Play button */&lt;br /&gt;
.play_pause&lt;br /&gt;
{&lt;br /&gt;
  position: relative;&lt;br /&gt;
  top:-3px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
/* Subrayar morfología*/&lt;br /&gt;
#morfo_d a {&lt;br /&gt;
    border: 1px solid red;&lt;br /&gt;
    background-color: lightyellow;&lt;br /&gt;
    border-radius: 1px;&lt;br /&gt;
    padding-left: 3px;&lt;br /&gt;
    padding-right: 3px;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d a:hover {&lt;br /&gt;
    text-decoration: none;&lt;br /&gt;
    background-color: white;&lt;br /&gt;
}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
#morfo_d b {&lt;br /&gt;
    word-spacing: 8px;&lt;br /&gt;
}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:fin_sangria&amp;diff=102552</id>
		<title>Plantilla:fin sangria</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:fin_sangria&amp;diff=102552"/>
		<updated>2026-04-06T11:32:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:sangria&amp;diff=102551</id>
		<title>Plantilla:sangria</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=Plantilla:sangria&amp;diff=102551"/>
		<updated>2026-04-06T11:31:20Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div id=&amp;quot;sangria&amp;quot; style=&amp;quot;{{{1|text-align:justify;}}}; {{{2}}}&amp;quot;&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://muysca.cubun.org/index.php?title=-be&amp;diff=102550</id>
		<title>-be</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://muysca.cubun.org/index.php?title=-be&amp;diff=102550"/>
		<updated>2026-04-06T11:29:29Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Diegomez: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{MUI-ESP&lt;br /&gt;
|IPA_GONZALEZ  = βe&lt;br /&gt;
|IPA_CONSTENLA = &lt;br /&gt;
|PROTO         = &lt;br /&gt;
|MORFOLOGIA    = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{I| suf. | Qué tal que, qué tal si, qué tal donde, y si, o si, en el caso que|&lt;br /&gt;
|nom=Hipotético&lt;br /&gt;
|def= Expresa la posibilidad de que algo ocurra o sea posible&lt;br /&gt;
|sema=Irrealis&lt;br /&gt;
|come=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Si se expresa en modo de pregunta, la fórmula será : &lt;br /&gt;
# Con verbos transitivos: ''hac nga ...-be'' (cómo sería si). &lt;br /&gt;
# Con verbos intransitivos: ''hac ngas ...-be'' (cómo sería si).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{gra_158|Nota 9.a&amp;lt;br&amp;gt;Optatiuo tampoco lo tienen dentro del verbo solo, pero con esta partícula ''be'' postpuesta al pretérito ase sentido de optatiuo, como ''abgybe'', o si se muriese, aunque ordinariamente suelen acompañar el uso con otras palabras como son estas: ''hac engas abgybe'', que quiere deçir, ¡cómo sería que muriese!. En el verbo adtiuo suelen deçir açí: ''hac nga bcabe'', o, si yo comiese de aq[ue]llo; ''as muysca nga ibgube'', o si yo matase aquel; ''as guasgua enga zguytybe'', o si yo asotase aquel muchacho; disen también, ''hacngabgas zeguitybe'', q[ué] áré yo para asotarlo!|12v}}&lt;br /&gt;
{{gra_158|... si yo fuese hombre de vien, ''muysca choc zeguenebe''...|27v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{II| suf. | Ojalá, pueda que|nga~|&lt;br /&gt;
|nom=Desiderativo&lt;br /&gt;
|def=Expresa deseo o esperanza&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{gra_lugo|Optatiuo, Tiempo preſente.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
El preſente deſte modo, es ſemejante al futuro imperfecto de indicatiuo, y ſe le poſpone eſta interieccion: ''Ve''. deſta manera.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
SINGVLAR//&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ojala yo ſea. ''Hɣcħa ɣngauê''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ojala tu ſeas. ''Muê ɣngauê''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ojala aquel ſea. ''As ɣngauê''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
PLVRAL.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ojala noſotros ſeamos. ''Chiê ɣngauê''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ojala voſotros ſeays. ''Miê ɣngauê''.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ojala aquellos ſean. ''Anabiʒha ɣngauê''.|23r}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{III| suf. ||&lt;br /&gt;
|def=Expresa extrañeza o desconocimiento completo&lt;br /&gt;
|sema=Incertidumbre&lt;br /&gt;
|cit=&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{voc_158|¿Cómo fue eso? ¿''Haco aga&amp;lt;u&amp;gt;be&amp;lt;/u&amp;gt;''?&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
¿Cómo es eso? ¿''Haco aguene&amp;lt;u&amp;gt;be&amp;lt;/u&amp;gt;''?|9v}}&lt;br /&gt;
{{gra_158|Haçiéndote yo uien, por qué me ofendes? ''Mue cho bquynsan hacaguen zuhuc guahaica vmquysqua&amp;lt;u&amp;gt;be&amp;lt;/u&amp;gt;''.|9v}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Diegomez</name></author>
	</entry>
</feed>