De Muysc cubun - Lengua Muisca

(Redirigido desde «guahaiasuka»)

guahaiasuca#I su. intr. Desbaratarse, dañarse, deshacerse (Arruinarse lo que se hizo) || guahaiasuca#II su. tr. Dañar, echar a perder.  || guahaiasuca#III  || guahaiasuca#IV  || guahaiasuca#V  || guahaiasuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

guahaiasuca

Fon. Gonz.*/uahaiasuka/ Cons. */ɣuahaiasuka/
Morf. guahaia -suca
    {{{GRUPO}}}
    I. su. intr. Desbaratarse, dañarse, deshacerse ( Arruinarse lo que se hizo. )
    Conjugar
    Paradigma verbal: guahaia (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-guahaia-oz-guahaia-sucaz-guahaia-nyngaz-guahaia-iua
    neg.z-guahaia-zaz-guahaia-suca-zaz-guahaia-zi-ngaz-guahaia-za-n iua
    2.ª sg.m-guahaia-om-guahaia-sucam-guahaia-nyngam-guahaia-iua
    neg.m-guahaia-zam-guahaia-suca-zam-guahaia-zi-ngam-guahaia-za-n iua
    3.ªa-guahaia-oa-guahaia-sucaa-guahaia-nyngaa-guahaia-iua
    neg.a-guahaia-zaa-guahaia-suca-zaa-guahaia-zi-ngaa-guahaia-za-n iua
    1.ª pl.chi-guahaia-ochi-guahaia-sucachi-guahaia-nyngachi-guahaia-iua
    neg.chi-guahaia-zachi-guahaia-suca-zachi-guahaia-zi-ngachi-guahaia-za-n iua
    2.ª pl.mi-guahaia-omi-guahaia-sucami-guahaia-nyngami-guahaia-iua
    neg.mi-guahaia-zami-guahaia-suca-zami-guahaia-zi-ngami-guahaia-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-guahaia-uacha-guahaia-sucacha-guahaia-nyngacha-guahaia-nynguepqua
    2.ª sg.ma-guahaia-uama-guahaia-sucama-guahaia-nyngama-guahaia-nynguepqua
    3.ªa-guahaia-uaa-guahaia-sucaa-guahaia-nyngaa-guahaia-nynguepqua
    1.ª pl.chi-guahaia-uachi-guahaia-sucachi-guahaia-nyngachi-guahaia-nynguepqua
    2.ª pl.mi-guahaia-uami-guahaia-sucami-guahaia-nyngami-guahaia-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-guahaia-u
    2.ª pl. (Imp.)a-guahaia-ua

    Errar la obra = aguahaiasuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 73v

    Desbaratarse. aguahaiansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 54r


    b~.
    II. su. tr. Dañar, echar a perder. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: guahaia (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-guahaia-oz-b-guahaia-sucaz-b-guahaia-nyngaz-b-guahaia-iua
    neg.z-b-guahaia-zaz-b-guahaia-suca-zaz-b-guahaia-zi-ngaz-b-guahaia-za-n iua
    2.ª sg.m-m-guahaia-om-m-guahaia-sucam-m-guahaia-nyngam-m-guahaia-iua
    neg.m-m-guahaia-zam-m-guahaia-suca-zam-m-guahaia-zi-ngam-m-guahaia-za-n iua
    3.ªa-b-guahaia-oa-b-guahaia-sucaa-b-guahaia-nyngaa-b-guahaia-iua
    neg.a-b-guahaia-zaa-b-guahaia-suca-zaa-b-guahaia-zi-ngaa-b-guahaia-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-guahaia-ochi-b-guahaia-sucachi-b-guahaia-nyngachi-b-guahaia-iua
    neg.chi-b-guahaia-zachi-b-guahaia-suca-zachi-b-guahaia-zi-ngachi-b-guahaia-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-guahaia-omi-b-guahaia-sucami-b-guahaia-nyngami-b-guahaia-iua
    neg.mi-b-guahaia-zami-b-guahaia-suca-zami-b-guahaia-zi-ngami-b-guahaia-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-guahaia-uacha-guahaia-sucacha-guahaia-nyngacha-guahaia-nynguepqua
    2.ª sg.ma-guahaia-uama-guahaia-sucama-guahaia-nyngama-guahaia-nynguepqua
    3.ªguahaia-uaguahaia-sucaguahaia-nyngaguahaia-nynguepqua
    1.ª pl.chi-guahaia-uachi-guahaia-sucachi-guahaia-nyngachi-guahaia-nynguepqua
    2.ª pl.mi-guahaia-uami-guahaia-sucami-guahaia-nyngami-guahaia-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)guahaia-u
    2.ª pl. (Imp.)guahaia-ua

    Ver también " Dañar ": guahaia

    Dañar, generalmente. Bguahaiasuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 50r