De Muysc cubun - Lengua Muisca

(Redirigido desde «hizkasuka»)

hizcasuca#I su. tr. Curar, *sanar  || hizcasuca#II su. tr. Enhechizar, hechizar (Hacerle a alguien un maleficio por medio de prácticas religiosas o mágicas) || hizcasuca#III  || hizcasuca#IV  || hizcasuca#V  || hizcasuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

hizcasuca, hiscasuca, izcasuca

Fon. Gonz.*/hitʂkasuka/ Cons. */hitskasuka/
Morf. hizca-suca
    {{{GRUPO}}}
    I. su. tr. Curar, *sanar 
    Imp. hizcao.Part. fin. hizcaoca. Part. de pret. hizcaoa. Part. de pres. hizcasuca. Part. de fut. hizcanynga.
    Conjugar
    Paradigma verbal: hizca (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-mi-hzca-oz-mi-hzca-sucaz-mi-hzca-nyngaz-mi-hzca-iua
    neg.z-mi-hzca-zaz-mi-hzca-suca-zaz-mi-hzca-zi-ngaz-mi-hzca-za-n iua
    2.ª sg.m-mi-hzca-om-mi-hzca-sucam-mi-hzca-nyngam-mi-hzca-iua
    neg.m-mi-hzca-zam-mi-hzca-suca-zam-mi-hzca-zi-ngam-mi-hzca-za-n iua
    3.ªa-mi-hzca-oa-mi-hzca-sucaa-mi-hzca-nyngaa-mi-hzca-iua
    neg.a-mi-hzca-zaa-mi-hzca-suca-zaa-mi-hzca-zi-ngaa-mi-hzca-za-n iua
    1.ª pl.chi-mi-hzca-ochi-mi-hzca-sucachi-mi-hzca-nyngachi-mi-hzca-iua
    neg.chi-mi-hzca-zachi-mi-hzca-suca-zachi-mi-hzca-zi-ngachi-mi-hzca-za-n iua
    2.ª pl.mi-mi-hzca-omi-mi-hzca-sucami-mi-hzca-nyngami-mi-hzca-iua
    neg.mi-mi-hzca-zami-mi-hzca-suca-zami-mi-hzca-zi-ngami-mi-hzca-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-hizca-uacha-hizca-sucacha-hizca-nyngacha-hizca-nynguepqua
    2.ª sg.ma-hizca-uama-hizca-sucama-hizca-nyngama-hizca-nynguepqua
    3.ªhizca-uahizca-sucahizca-nyngahizca-nynguepqua
    1.ª pl.chi-hizca-uachi-hizca-sucachi-hizca-nyngachi-hizca-nynguepqua
    2.ª pl.mi-hizca-uami-hizca-sucami-hizca-nyngami-hizca-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)hizca-u
    2.ª pl. (Imp.)hizca-ua

    Ver también " Curar ": chuesuca, hizca, hizcasuca, hyzcagosqua, medicina, toba

    Curar = Zemihizcasuca. imp. Hizcao. Curale. part. Hiscaoca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 14v

    Curar. Zemizcasuca, hizcao, chaizcasuca, chaizcaoa, chaic canynga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 46r

    uwa central: sacunro - Curar con medicina (Headland )


    II. su. tr. Enhechizar, hechizar ( Hacerle a alguien un maleficio por medio de prácticas religiosas o mágicas. )
    Conjugar
    Paradigma verbal: hizca (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-mi-hzca-oz-mi-hzca-sucaz-mi-hzca-nyngaz-mi-hzca-iua
    neg.z-mi-hzca-zaz-mi-hzca-suca-zaz-mi-hzca-zi-ngaz-mi-hzca-za-n iua
    2.ª sg.m-mi-hzca-om-mi-hzca-sucam-mi-hzca-nyngam-mi-hzca-iua
    neg.m-mi-hzca-zam-mi-hzca-suca-zam-mi-hzca-zi-ngam-mi-hzca-za-n iua
    3.ªa-mi-hzca-oa-mi-hzca-sucaa-mi-hzca-nyngaa-mi-hzca-iua
    neg.a-mi-hzca-zaa-mi-hzca-suca-zaa-mi-hzca-zi-ngaa-mi-hzca-za-n iua
    1.ª pl.chi-mi-hzca-ochi-mi-hzca-sucachi-mi-hzca-nyngachi-mi-hzca-iua
    neg.chi-mi-hzca-zachi-mi-hzca-suca-zachi-mi-hzca-zi-ngachi-mi-hzca-za-n iua
    2.ª pl.mi-mi-hzca-omi-mi-hzca-sucami-mi-hzca-nyngami-mi-hzca-iua
    neg.mi-mi-hzca-zami-mi-hzca-suca-zami-mi-hzca-zi-ngami-mi-hzca-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-hizca-uacha-hizca-sucacha-hizca-nyngacha-hizca-nynguepqua
    2.ª sg.ma-hizca-uama-hizca-sucama-hizca-nyngama-hizca-nynguepqua
    3.ªhizca-uahizca-sucahizca-nyngahizca-nynguepqua
    1.ª pl.chi-hizca-uachi-hizca-sucachi-hizca-nyngachi-hizca-nynguepqua
    2.ª pl.mi-hizca-uami-hizca-sucami-hizca-nyngami-hizca-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)hizca-u
    2.ª pl. (Imp.)hizca-ua

    Enechizar = Zemihizcasuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 21r