De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 10 ediciones intermedias del mismo usuario) | |||
| Línea 2: | Línea 2: | ||
|IPA_GONZALEZ = uskansuka | |IPA_GONZALEZ = uskansuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = ˈwaska- |
|FON = ˈwuska- | |FON = ˈwuska- | ||
| − | |GRUPO = | + | |GRUPO = |
| + | |||
| + | [[c1::w:w]] [[c1::wu:wa]] | ||
| + | [[c1::u:a]] | ||
| + | [[c1::sk:k]] | ||
| + | [[c1::a:a]] | ||
| + | |||
|MORFOLOGIA = | |MORFOLOGIA = | ||
}} | }} | ||
| − | {{I| su. tr. | Voltear. | + | {{I| su. tr. | Voltear. |
| + | |con = | ||
| + | |||
{{verbo | {{verbo | ||
|imp=uscao | |imp=uscao | ||
| Línea 16: | Línea 24: | ||
}} | }} | ||
| − | + | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
<!-- {{tuf|cuatonro,_cuastonro|mover; voltear (cambiar de posición algo pesado sin alzarlo, arrastrarlo).|Headland}} | <!-- {{tuf|cuatonro,_cuastonro|mover; voltear (cambiar de posición algo pesado sin alzarlo, arrastrarlo).|Headland}} | ||
Este no es porque la -o del morfema no coincide con -a en muysca, cosa que sí ocurre con el otro cognado. | Este no es porque la -o del morfema no coincide con -a en muysca, cosa que sí ocurre con el otro cognado. | ||
--> | --> | ||
| − | + | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sub= | ||
| + | |||
| + | {{subacep | ||
| + | | yc/yquy b~ | ||
| + | | Voltearlo, volcarlo, dejarlo al revés de como se encontraba. | ||
| + | | sema = Voltear | ||
| + | | citas = | ||
{{voc_2922|Boltear, bolcar la balsa, ù otra cosa. ''yquy zeguscasuca''.|23v}} | {{voc_2922|Boltear, bolcar la balsa, ù otra cosa. ''yquy zeguscasuca''.|23v}} | ||
{{voc_2922|Bolver à otra cosa lo de dentro afuera. ''yquy zeguscasuca''. |23v}} | {{voc_2922|Bolver à otra cosa lo de dentro afuera. ''yquy zeguscasuca''. |23v}} | ||
| − | + | }} | |
| − | + | {{subacep | |
| + | | ys b~ | ||
| + | | Volver de lado. | ||
| + | | citas = | ||
{{voc_2922|Bolverse de lado. ''ys zuhuscansuca''.<br> | {{voc_2922|Bolverse de lado. ''ys zuhuscansuca''.<br> | ||
Bolver a otra cosa asi. ''Ys zeguscasuca ys vscao, chauscasuca, chauscaoa, chauscanynga''.|23v}} | Bolver a otra cosa asi. ''Ys zeguscasuca ys vscao, chauscasuca, chauscaoa, chauscanynga''.|23v}} | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{subacep | ||
| + | | yc b~, ys b~ | ||
| + | | Traducir, pasar una lengua en otra | ||
| + | | citas = | ||
| + | {{voc_2922|Bolver una lengua en otra, traducirla. ''yquy zegucasuca''. l. ''ys zeguscasuca''.|24r}} | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |cog= | ||
| + | |||
| + | {{tuf|wácanro|Voltear|Headland}} | ||
| + | |||
| + | }} | ||
Revisión actual - 12:38 17 sep 2025
uscasuca#I su. tr. Voltear. || uscasuca#II || uscasuca#III || uscasuca#IV || uscasuca#V || uscasuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
uscasuca, huscasuca, uscásuca
Fon. Gonz.*/uskansuka/ Cons.
*/uskasuka/
- Voltearlo, volcarlo, dejarlo al revés de como se encontraba. Boltear, bolcar la balsa, ù otra cosa. yquy zeguscasuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 23vBolver à otra cosa lo de dentro afuera. yquy zeguscasuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 23vVer también " Voltear ": uscansuca, uscasuca, zitapquanagosqua
- Volver de lado. Bolverse de lado. ys zuhuscansuca.
Bolver a otra cosa asi. Ys zeguscasuca ys vscao, chauscasuca, chauscaoa, chauscanynga. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 23v - Traducir, pasar una lengua en otra Bolver una lengua en otra, traducirla. yquy zegucasuca. l. ys zeguscasuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 24r
I. su. tr. Voltear. Imp. uscao. Part. de pret. uscaoa. Part. de pres. uscasuca. Part. de fut. uscanynga.
Paradigma verbal: usca (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-g-usca-o | z-g-usca-suca | z-g-usca-nynga | z-g-usca-iua |
| neg. | z-g-usca-za | z-g-usca-suca-za | z-g-usca-zi-nga | z-g-usca-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-g-usca-o | m-g-usca-suca | m-g-usca-nynga | m-g-usca-iua |
| neg. | m-g-usca-za | m-g-usca-suca-za | m-g-usca-zi-nga | m-g-usca-za-n iua |
| 3.ª | a-g-usca-o | a-g-usca-suca | a-g-usca-nynga | a-g-usca-iua |
| neg. | a-g-usca-za | a-g-usca-suca-za | a-g-usca-zi-nga | a-g-usca-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-g-usca-o | chi-g-usca-suca | chi-g-usca-nynga | chi-g-usca-iua |
| neg. | chi-g-usca-za | chi-g-usca-suca-za | chi-g-usca-zi-nga | chi-g-usca-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-g-usca-o | mi-g-usca-suca | mi-g-usca-nynga | mi-g-usca-iua |
| neg. | mi-g-usca-za | mi-g-usca-suca-za | mi-g-usca-zi-nga | mi-g-usca-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-usca-ua | cha-usca-suca | cha-usca-nynga | cha-usca-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-usca-ua | ma-usca-suca | ma-usca-nynga | ma-usca-nynguepqua |
| 3.ª | usca-ua | usca-suca | usca-nynga | usca-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-usca-ua | chi-usca-suca | chi-usca-nynga | chi-usca-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-usca-ua | mi-usca-suca | mi-usca-nynga | mi-usca-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | usca-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | usca-ua |
uwa central: wácanro - Voltear (Headland
)
yc/yquy b~
ys b~
yc b~, ys b~
