De Muysc cubun - Lengua Muisca

m
m
Línea 3: Línea 3:
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_GOMEZ    =  
 
|IPA_GOMEZ    =  
|MORFOLOGIA    = [[gyu]] [[-n(2)]] [[-suca]]
+
|MORFOLOGIA    = gyn [[-suca]] / [[gyu]] [[-suca]]
 
}}
 
}}
  
{{I|su. intr.| Quebrarse cosas largas o robustas.}}
+
{{I|su. intr.| Quebrarse, cortarse (cosas largas o robustas).}}
 
{{voc_158|Quebrarse las Coʃas dhaʃ <nowiki>=</nowiki> ''agynsuca'' <nowiki>=</nowiki><br>
 
{{voc_158|Quebrarse las Coʃas dhaʃ <nowiki>=</nowiki> ''agynsuca'' <nowiki>=</nowiki><br>
 
Quebrada Coʃa asi <nowiki>=</nowiki> ''agyuca'' <nowiki>=</nowiki>|106}}
 
Quebrada Coʃa asi <nowiki>=</nowiki> ''agyuca'' <nowiki>=</nowiki>|106}}
 
{{sema|Quebrar}}
 
{{sema|Quebrar}}
  
{{II| su. tr.| Cortar (sin dar golpes). }}  
+
{{II| su. tr.| Cortar, segar, cercenar. }}  
 
{{verbo
 
{{verbo
|imp = gynu/*gyunu
+
|imp = gynu
|par_pas = gynua/*gyunua
+
|par_pas = gynua
|par_pre = gynsuca/*gyunsuca
+
|par_pre = gynsuca
|par_fut = gynynga/*gyunynga
+
|par_fut = gynynga
 +
|per=agyuca
 
}}
 
}}
 
{{voc_158|Cortar çin golpes. ''Bgynsuca''. Ymperatiuo, ''gynu''. Partiçipios: ''chagynsuca, chagynua, chagynynga''.|44r}}
 
{{voc_158|Cortar çin golpes. ''Bgynsuca''. Ymperatiuo, ''gynu''. Partiçipios: ''chagynsuca, chagynua, chagynynga''.|44r}}
 
{{sema|Cortar}}
 
{{sema|Cortar}}
  
:1. '''abiza zb~'''. Degollar (lit. cortar su cuello).
+
:1. Segar.
 +
{{voc_158|ʃegar <nowiki>=</nowiki> ''zemascasuca. bgynsuca. bgyusuca'' <nowiki>=</nowiki> |113r}}
 +
 
 +
::1.1. '''abizaz b~'''. Degollar (lit. cortar su cuello).
 
{{voc_158|Degollar. ''Abiza zbgynsuca'' [o] ''abiza zemascasuca''.|52v}}
 
{{voc_158|Degollar. ''Abiza zbgynsuca'' [o] ''abiza zemascasuca''.|52v}}
 
{{sema|Degollar}}
 
{{sema|Degollar}}

Revisión del 01:24 19 may 2017

gynsuca#I su. intr. Quebrarse, cortarse (cosas largas o robustas) || gynsuca#II su. tr. Cortar, segar, cercenar  || gynsuca#III  || gynsuca#IV  || gynsuca#V  || gynsuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

gynsuca, gensuca(2)

Fon. Gonz.*/ɣɨnsuka/ Cons. */ɣɨnsuka/
Morf. gyn -suca / gyu -suca
    {{{GRUPO}}}
    I. su. intr. Quebrarse, cortarse (cosas largas o robustas). 
    Conjugar
    Paradigma verbal: gyn (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-gynz-gyn-sucaz-gyn-nyngaz-gyn-iua
    neg.z-gyn-zaz-gyn-suca-zaz-gyn-zi-ngaz-gyn-za-n iua
    2.ª sg.m-gynm-gyn-sucam-gyn-nyngam-gyn-iua
    neg.m-gyn-zam-gyn-suca-zam-gyn-zi-ngam-gyn-za-n iua
    3.ªa-gyna-gyn-sucaa-gyn-nyngaa-gyn-iua
    neg.a-gyn-zaa-gyn-suca-zaa-gyn-zi-ngaa-gyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-gynchi-gyn-sucachi-gyn-nyngachi-gyn-iua
    neg.chi-gyn-zachi-gyn-suca-zachi-gyn-zi-ngachi-gyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-gynmi-gyn-sucami-gyn-nyngami-gyn-iua
    neg.mi-gyn-zami-gyn-suca-zami-gyn-zi-ngami-gyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-gyn-uacha-gyn-sucacha-gyn-nyngacha-gyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-gyn-uama-gyn-sucama-gyn-nyngama-gyn-nynguepqua
    3.ªa-gyn-uaa-gyn-sucaa-gyn-nyngaa-gyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-gyn-uachi-gyn-sucachi-gyn-nyngachi-gyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-gyn-uami-gyn-sucami-gyn-nyngami-gyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-gyn-u
    2.ª pl. (Imp.)a-gyn-ua
    Quebrarse las Coʃas dhaʃ = agynsuca =
    Quebrada Coʃa asi = agyuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 106
    Ver también "Quebrar": bugun, bugunsuca, bugusuca, gynsuca, gyu, gyusuca, huzasuca


    II. su. tr. Cortar, segar, cercenar. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: gyn (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-gynz-b-gyn-sucaz-b-gyn-nyngaz-b-gyn-iua
    neg.z-b-gyn-zaz-b-gyn-suca-zaz-b-gyn-zi-ngaz-b-gyn-za-n iua
    2.ª sg.m-m-gynm-m-gyn-sucam-m-gyn-nyngam-m-gyn-iua
    neg.m-m-gyn-zam-m-gyn-suca-zam-m-gyn-zi-ngam-m-gyn-za-n iua
    3.ªa-b-gyna-b-gyn-sucaa-b-gyn-nyngaa-b-gyn-iua
    neg.a-b-gyn-zaa-b-gyn-suca-zaa-b-gyn-zi-ngaa-b-gyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-gynchi-b-gyn-sucachi-b-gyn-nyngachi-b-gyn-iua
    neg.chi-b-gyn-zachi-b-gyn-suca-zachi-b-gyn-zi-ngachi-b-gyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-gynmi-b-gyn-sucami-b-gyn-nyngami-b-gyn-iua
    neg.mi-b-gyn-zami-b-gyn-suca-zami-b-gyn-zi-ngami-b-gyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-gyn-uacha-gyn-sucacha-gyn-nyngacha-gyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-gyn-uama-gyn-sucama-gyn-nyngama-gyn-nynguepqua
    3.ªgyn-uagyn-sucagyn-nyngagyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-gyn-uachi-gyn-sucachi-gyn-nyngachi-gyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-gyn-uami-gyn-sucami-gyn-nyngami-gyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)gyn-u
    2.ª pl. (Imp.)gyn-ua

    Imp. gynu. Part. de pret. gynua. Part. de pres. gynsuca. Part. de fut. gynynga.

    Cortar çin golpes. Bgynsuca. Ymperatiuo, gynu. Partiçipios: chagynsuca, chagynua, chagynynga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 44r
    1. Segar.
    ʃegar = zemascasuca. bgynsuca. bgyusuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 113r
    1.1. abizaz b~. Degollar (lit. cortar su cuello).
    Degollar. Abiza zbgynsuca [o] abiza zemascasuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 52v
    Ver también "Degollar": bascasuca, gynsuca