De Muysc cubun - Lengua Muisca

m
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=)
 
(No se muestran 4 ediciones intermedias del mismo usuario)
Línea 2: Línea 2:
 
|IPA_GONZALEZ  = siusuka
 
|IPA_GONZALEZ  = siusuka
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
|IPA_GOMEZ    =  
+
|PROTO        =  
 
|MORFOLOGIA    = xiu [[-suca]]
 
|MORFOLOGIA    = xiu [[-suca]]
 
|HOMO          = xiusuca
 
|HOMO          = xiusuca
 
}}
 
}}
  
{{I| su. tr. | Desherbar|
+
{{I| su. tr. | Desherbar, desyerbar |
 
|def = Arrancar las yerbas perjudiciales de una labranza
 
|def = Arrancar las yerbas perjudiciales de una labranza
}}
+
 
 +
 
 +
|cit=
 +
 
 +
 
 +
 
 +
 +
 
 
{{voc_158|Deserbar. ''Bxiusuca'' [o] ''zhiguasuca''.|56r}}
 
{{voc_158|Deserbar. ''Bxiusuca'' [o] ''zhiguasuca''.|56r}}
 
{{manuscrito_2923|Desherbar <nowiki>=</nowiki> ''Zebxuihusuca''. imp.o ''xihu''. l. ''Zehiguasuca''. imp.o ''ahivo''. l. ''Zemusuasuca''. imp.o ''suasao''.|18r}}
 
{{manuscrito_2923|Desherbar <nowiki>=</nowiki> ''Zebxuihusuca''. imp.o ''xihu''. l. ''Zehiguasuca''. imp.o ''ahivo''. l. ''Zemusuasuca''. imp.o ''suasao''.|18r}}
{{sema|Desherbar}}
+
 
 +
 
 +
 
 +
 
 +
|sema=Desherbar}}

Revisión actual - 12:20 17 sep 2025

xiusuca#I su. tr. Desherbar, desyerbar (Arrancar las yerbas perjudiciales de una labranza) || xiusuca#II  || xiusuca#III  || xiusuca#IV  || xiusuca#V  || xiusuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

xiusuca, xhiusûca, xihusuca

Fon. Gonz.*/siusuka/ Cons. */siusuka/
Morf. xiu -suca Hom. xiusuca, xiusuca(2).
    {{{GRUPO}}}
    I. su. tr. Desherbar, desyerbar ( Arrancar las yerbas perjudiciales de una labranza. )
    Conjugar
    Paradigma verbal: xiu (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-xiuz-b-xiu-sucaz-b-xiu-nyngaz-b-xiu-iua
    neg.z-b-xiu-zaz-b-xiu-suca-zaz-b-xiu-zi-ngaz-b-xiu-za-n iua
    2.ª sg.m-m-xium-m-xiu-sucam-m-xiu-nyngam-m-xiu-iua
    neg.m-m-xiu-zam-m-xiu-suca-zam-m-xiu-zi-ngam-m-xiu-za-n iua
    3.ªa-b-xiua-b-xiu-sucaa-b-xiu-nyngaa-b-xiu-iua
    neg.a-b-xiu-zaa-b-xiu-suca-zaa-b-xiu-zi-ngaa-b-xiu-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-xiuchi-b-xiu-sucachi-b-xiu-nyngachi-b-xiu-iua
    neg.chi-b-xiu-zachi-b-xiu-suca-zachi-b-xiu-zi-ngachi-b-xiu-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-xiumi-b-xiu-sucami-b-xiu-nyngami-b-xiu-iua
    neg.mi-b-xiu-zami-b-xiu-suca-zami-b-xiu-zi-ngami-b-xiu-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-xiu-uacha-xiu-sucacha-xiu-nyngacha-xiu-nynguepqua
    2.ª sg.ma-xiu-uama-xiu-sucama-xiu-nyngama-xiu-nynguepqua
    3.ªxiu-uaxiu-sucaxiu-nyngaxiu-nynguepqua
    1.ª pl.chi-xiu-uachi-xiu-sucachi-xiu-nyngachi-xiu-nynguepqua
    2.ª pl.mi-xiu-uami-xiu-sucami-xiu-nyngami-xiu-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)xiu-u
    2.ª pl. (Imp.)xiu-ua

    Ver también " Desherbar ": higuasuca, xiusuca

    Deserbar. Bxiusuca [o] zhiguasuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 56r

    Desherbar = Zebxuihusuca. imp.o xihu. l. Zehiguasuca. imp.o ahivo. l. Zemusuasuca. imp.o suasao. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 18r