De Muysc cubun - Lengua Muisca

m (Bot: Reemplazo automático de texto (-MUYSKA1 +MUI-ESP))
m (Bot: Reemplazo automático de texto (-|fol +|))
Línea 7: Línea 7:
  
 
{{I| sq. tr. | Pedir, preguntar.}} {{imp|ziu}}
 
{{I| sq. tr. | Pedir, preguntar.}} {{imp|ziu}}
{{voc_158|Pedir. ''Bzisqua''.|fol 96v}}
+
{{voc_158|Pedir. ''Bzisqua''.|96v}}
{{voc_158|Preguntar. ''Bzisqua''.|fol 103r}}
+
{{voc_158|Preguntar. ''Bzisqua''.|103r}}
{{manuscrito_2924|Pedir <nowiki>=</nowiki> ''Zebzisqua'', ō preguntar <nowiki>=</nowiki> imp.o ''Ziu''.|fol 55v}}
+
{{manuscrito_2924|Pedir <nowiki>=</nowiki> ''Zebzisqua'', ō preguntar <nowiki>=</nowiki> imp.o ''Ziu''.|55v}}
  
 
{{tuf|chiinro/chihinro|1. Cobrar. <u>2. Pedir.</u> 3. llamar|Headland}}
 
{{tuf|chiinro/chihinro|1. Cobrar. <u>2. Pedir.</u> 3. llamar|Headland}}
Línea 16: Línea 16:
  
 
:1.'''ys b~'''. Cubrirlo.
 
:1.'''ys b~'''. Cubrirlo.
{{voc_158|Echarle tierra, esto es, cubrirlo con tierra: ''Fusquez ys bzisqua''.|fol 65v}}
+
{{voc_158|Echarle tierra, esto es, cubrirlo con tierra: ''Fusquez ys bzisqua''.|65v}}
{{voc_158|Echarse ensima la manta el que está acostado. ''Foi chahas bzisqua'' [o] ''zgec btasqua''.|fol 66v}}
+
{{voc_158|Echarse ensima la manta el que está acostado. ''Foi chahas bzisqua'' [o] ''zgec btasqua''.|66v}}
  
 
:2. '''asan b~'''. Defender, favorecer.  
 
:2. '''asan b~'''. Defender, favorecer.  
{{voc_158|Defender. ''Asan bzisqua'' [o] ''asan zpquansuca'' [o] ''asan zquynsuca'' [o] ''asas zinsuca''.|fol 52v}}
+
{{voc_158|Defender. ''Asan bzisqua'' [o] ''asan zpquansuca'' [o] ''asan zquynsuca'' [o] ''asas zinsuca''.|52v}}
{{voc_158|Fauoreçer. ''Asan bzísqua'' [o] ''asan zepquansuca'' [o] ''asas zinsuca'' [o] ''asan zquynsuca''.|fol 76v}}
+
{{voc_158|Fauoreçer. ''Asan bzísqua'' [o] ''asan zepquansuca'' [o] ''asas zinsuca'' [o] ''asan zquynsuca''.|76v}}
  
 
{{sema|Favorecer}}
 
{{sema|Favorecer}}

Revisión del 02:54 29 ene 2013

zisqua#I sq. tr. Pedir.  || zisqua#II sq. tr. Preguntar, interrogar.  || zisqua#III  || zisqua#IV  || zisqua#V  || zisqua#L I afihizaz b~ loc. v. tr. Desafiar.

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

zisqua, ʒhisqua, ʒhisquâ, ʒhîsqua

Fon. Gonz.*/tʂɨskua/ Cons. */tsiskua/
    {{{GRUPO}}}
    I. sq. tr. Pedir, preguntar. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: zi (sq. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-ziz-b-zi-squaz-b-zi-ngaz-b-zi-iua
    neg.z-b-zi-zaz-b-zi-squa-zaz-b-zi-zi-ngaz-b-zi-za-n iua
    2.ª sg.m-m-zim-m-zi-squam-m-zi-ngam-m-zi-iua
    neg.m-m-zi-zam-m-zi-squa-zam-m-zi-zi-ngam-m-zi-za-n iua
    3.ªa-b-zia-b-zi-squaa-b-zi-ngaa-b-zi-iua
    neg.a-b-zi-zaa-b-zi-squa-zaa-b-zi-zi-ngaa-b-zi-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-zichi-b-zi-squachi-b-zi-ngachi-b-zi-iua
    neg.chi-b-zi-zachi-b-zi-squa-zachi-b-zi-zi-ngachi-b-zi-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-zimi-b-zi-squami-b-zi-ngami-b-zi-iua
    neg.mi-b-zi-zami-b-zi-squa-zami-b-zi-zi-ngami-b-zi-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-zi-iacha-zi-scacha-zi-ngacha-zi-nguepqua
    2.ª sg.ma-zi-iama-zi-scama-zi-ngama-zi-nguepqua
    3.ªzi-iazi-scazi-ngazi-nguepqua
    1.ª pl.chi-zi-iachi-zi-scachi-zi-ngachi-zi-nguepqua
    2.ª pl.mi-zi-iami-zi-scami-zi-ngami-zi-nguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)zi-u
    2.ª pl. (Imp.)zi-ua
    Imp. ziu.

    Pedir. Bzisqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 96v

    Preguntar. Bzisqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 103r

    Pedir = Zebzisqua, ō preguntar = imp.o Ziu. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - Ms. 2924. fol. 55v

    uwa central: chiinro/chihinro - 1. Cobrar. 2. Pedir. 3. llamar (Headland )


    II. sq. tr. Cubrir. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: zi (sq. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-ziz-b-zi-squaz-b-zi-ngaz-b-zi-iua
    neg.z-b-zi-zaz-b-zi-squa-zaz-b-zi-zi-ngaz-b-zi-za-n iua
    2.ª sg.m-m-zim-m-zi-squam-m-zi-ngam-m-zi-iua
    neg.m-m-zi-zam-m-zi-squa-zam-m-zi-zi-ngam-m-zi-za-n iua
    3.ªa-b-zia-b-zi-squaa-b-zi-ngaa-b-zi-iua
    neg.a-b-zi-zaa-b-zi-squa-zaa-b-zi-zi-ngaa-b-zi-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-zichi-b-zi-squachi-b-zi-ngachi-b-zi-iua
    neg.chi-b-zi-zachi-b-zi-squa-zachi-b-zi-zi-ngachi-b-zi-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-zimi-b-zi-squami-b-zi-ngami-b-zi-iua
    neg.mi-b-zi-zami-b-zi-squa-zami-b-zi-zi-ngami-b-zi-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-zi-iacha-zi-scacha-zi-ngacha-zi-nguepqua
    2.ª sg.ma-zi-iama-zi-scama-zi-ngama-zi-nguepqua
    3.ªzi-iazi-scazi-ngazi-nguepqua
    1.ª pl.chi-zi-iachi-zi-scachi-zi-ngachi-zi-nguepqua
    2.ª pl.mi-zi-iami-zi-scami-zi-ngami-zi-nguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)zi-u
    2.ª pl. (Imp.)zi-ua
    1.ys b~. Cubrirlo.

    Echarle tierra, esto es, cubrirlo con tierra: Fusquez ys bzisqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 65v

    Echarse ensima la manta el que está acostado. Foi chahas bzisqua [o] zgec btasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 66v

    2. asan b~. Defender, favorecer.

    Defender. Asan bzisqua [o] asan zpquansuca [o] asan zquynsuca [o] asas zinsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 52v

    Fauoreçer. Asan bzísqua [o] asan zepquansuca [o] asas zinsuca [o] asan zquynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 76v

    Ver también "Favorecer":