De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m |
||
| Línea 5: | Línea 5: | ||
|FON = 'witɨ- | |FON = 'witɨ- | ||
|FONE = 'witɨ- | |FONE = 'witɨ- | ||
| − | |COM = 1. La regla de cambio cuando se junta la marca ergativa (-b) sería: bw > gw / #_ . 2. El protofonema *k habría cambiado en uwa a /t/ | + | |COM = 1. La regla de cambio cuando se junta la marca ergativa (-b) sería: bw > gw / #_ . 2. El protofonema *k habría cambiado en uwa a /t/. k > t / _ɨ. Recoger mayor información. Revisar *t to k: An Austronesian Sound Change Revisited and shows Caughnawaga dialect *k > t / _v. |
|GRUPO = t:k | |GRUPO = t:k | ||
|MORFOLOGIA = | |MORFOLOGIA = | ||
Revisión del 18:23 19 may 2021
uitysuca#I su. tr. Azotar, golpear, dar (a alguien o algo *con un objeto) || uitysuca#II su. intr. Azotarse, golpearse. || uitysuca#III || uitysuca#IV || uitysuca#V || uitysuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
uitysuca, guitysuca, uitasûca, uitesuca, uitisuca, uitɣsuca, uitɣsûca, uitẏsuca, uytisuca
Fon. Gonz.*/uitɨsuca/ Cons.
*/uitɨsuka/
I. su. tr. Azotar, golpear ( a alguien *con un objeto. )
Paradigma verbal: uity (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-g-uity | z-g-uity-suca | z-g-uity-nynga | z-g-uity-iua |
| neg. | z-g-uity-za | z-g-uity-suca-za | z-g-uity-zi-nga | z-g-uity-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-g-uity | m-g-uity-suca | m-g-uity-nynga | m-g-uity-iua |
| neg. | m-g-uity-za | m-g-uity-suca-za | m-g-uity-zi-nga | m-g-uity-za-n iua |
| 3.ª | a-g-uity | a-g-uity-suca | a-g-uity-nynga | a-g-uity-iua |
| neg. | a-g-uity-za | a-g-uity-suca-za | a-g-uity-zi-nga | a-g-uity-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-g-uity | chi-g-uity-suca | chi-g-uity-nynga | chi-g-uity-iua |
| neg. | chi-g-uity-za | chi-g-uity-suca-za | chi-g-uity-zi-nga | chi-g-uity-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-g-uity | mi-g-uity-suca | mi-g-uity-nynga | mi-g-uity-iua |
| neg. | mi-g-uity-za | mi-g-uity-suca-za | mi-g-uity-zi-nga | mi-g-uity-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-uity-ua | cha-uity-suca | cha-uity-nynga | cha-uity-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-uity-ua | ma-uity-suca | ma-uity-nynga | ma-uity-nynguepqua |
| 3.ª | uity-ua | uity-suca | uity-nynga | uity-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-uity-ua | chi-uity-suca | chi-uity-nynga | chi-uity-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-uity-ua | mi-uity-suca | mi-uity-nynga | mi-uity-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | uity-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | uity-ua |
Açotar, Zeguitysuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 6v
Él sí me dio, pero yo no le di. Han chaguity cha zguityza. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 68r
Ver también "Golpear": nysqua, taguasuca, uitysuca, zahanasuca
uwa central: buquinro - pegar; golpear (con bejuco o palo). (Headland
)
kággaba (kogui): múʃ-i - golpear (& Reed
)
Comentarios: 1. La marca de ergatividad es asimilada por <gu>, según la ley expuesta por el profesor Quesada (2014) 2. Es probable que el verbo "aguaitar", usado en Cundiboyacá con el significado de golpear, provenga de este verbo.
II. su. intr. Azotarse, golpearse.
Paradigma verbal: uity (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-uity | z-uity-suca | z-uity-nynga | z-uity-iua |
| neg. | z-uity-za | z-uity-suca-za | z-uity-zi-nga | z-uity-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-uity | m-uity-suca | m-uity-nynga | m-uity-iua |
| neg. | m-uity-za | m-uity-suca-za | m-uity-zi-nga | m-uity-za-n iua |
| 3.ª | a-uity | a-uity-suca | a-uity-nynga | a-uity-iua |
| neg. | a-uity-za | a-uity-suca-za | a-uity-zi-nga | a-uity-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-uity | chi-uity-suca | chi-uity-nynga | chi-uity-iua |
| neg. | chi-uity-za | chi-uity-suca-za | chi-uity-zi-nga | chi-uity-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-uity | mi-uity-suca | mi-uity-nynga | mi-uity-iua |
| neg. | mi-uity-za | mi-uity-suca-za | mi-uity-zi-nga | mi-uity-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-uity-ua | cha-uity-suca | cha-uity-nynga | cha-uity-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-uity-ua | ma-uity-suca | ma-uity-nynga | ma-uity-nynguepqua |
| 3.ª | a-uity-ua | a-uity-suca | a-uity-nynga | a-uity-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-uity-ua | chi-uity-suca | chi-uity-nynga | chi-uity-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-uity-ua | mi-uity-suca | mi-uity-nynga | mi-uity-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-uity-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-uity-ua |
Açotarse. Zuitysuca, muitysuca. Terçera persona no tiene, ni tampoco plural, dirán: atas aguity, él proprio se açotó. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 6v
