De Muysc cubun - Lengua Muisca

m
m
Línea 2: Línea 2:
 
|IPA_GONZALEZ  = ɣuahaʂɨsuka
 
|IPA_GONZALEZ  = ɣuahaʂɨsuka
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
|IPA_GOMEZ    =  
+
|IPA_GOMEZ    = (PCC) ˈɡwaʔʃɨ-
|MORFOLOGIA    =
+
|FON          = ˈɡwaʔʃɨ-
|VER           = guachysuca
+
|COM           =  
 +
|GRUPO        = ch:ch
 
}}
 
}}
 +
 +
{{I| su. tr. | Arrancar.}}
 +
{{voc_158|Arrancar. ''Zeguachysuca''.|19r}}
 +
{{manuscrito_2923|Arrancar = ''Zeguahachysuca''.|7r}}
 +
{{sema|Arrancar}}
 +
{{sema|Verbos gu}}
 +
 +
{{tuf|cuahchinro|Arrancar (Tegría)|Headland}}
 +
 +
 +
{{II| su. tr. | Pelar, *retirar la cobertura de algo. }}
 +
{{voc_158|Pelar <nowiki>=</nowiki> ''zeguahachysuca'' <nowiki>=</nowiki>|96v}}
 +
{{sema|Pelar}}

Revisión del 22:53 16 sep 2021

guahachysuca#I su. tr. Arrancar.  || guahachysuca#II su. tr. Pelar (*Retirar la cobertura de algo.) || guahachysuca#III  || guahachysuca#IV  || guahachysuca#V  || guahachysuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

guahachysuca, guachysuca, uahachysuca

Fon. Gonz.*/ɣuahaʂɨsuka/ Cons. */ɣuahatʲɨsuka/
    ch:ch
    I. su. tr. Arrancar. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: guahachy (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-guahachyz-b-guahachy-sucaz-b-guahachy-nyngaz-b-guahachy-iua
    neg.z-b-guahachy-zaz-b-guahachy-suca-zaz-b-guahachy-zi-ngaz-b-guahachy-za-n iua
    2.ª sg.m-m-guahachym-m-guahachy-sucam-m-guahachy-nyngam-m-guahachy-iua
    neg.m-m-guahachy-zam-m-guahachy-suca-zam-m-guahachy-zi-ngam-m-guahachy-za-n iua
    3.ªa-b-guahachya-b-guahachy-sucaa-b-guahachy-nyngaa-b-guahachy-iua
    neg.a-b-guahachy-zaa-b-guahachy-suca-zaa-b-guahachy-zi-ngaa-b-guahachy-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-guahachychi-b-guahachy-sucachi-b-guahachy-nyngachi-b-guahachy-iua
    neg.chi-b-guahachy-zachi-b-guahachy-suca-zachi-b-guahachy-zi-ngachi-b-guahachy-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-guahachymi-b-guahachy-sucami-b-guahachy-nyngami-b-guahachy-iua
    neg.mi-b-guahachy-zami-b-guahachy-suca-zami-b-guahachy-zi-ngami-b-guahachy-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-guahachy-uacha-guahachy-sucacha-guahachy-nyngacha-guahachy-nynguepqua
    2.ª sg.ma-guahachy-uama-guahachy-sucama-guahachy-nyngama-guahachy-nynguepqua
    3.ªguahachy-uaguahachy-sucaguahachy-nyngaguahachy-nynguepqua
    1.ª pl.chi-guahachy-uachi-guahachy-sucachi-guahachy-nyngachi-guahachy-nynguepqua
    2.ª pl.mi-guahachy-uami-guahachy-sucami-guahachy-nyngami-guahachy-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)guahachy-u
    2.ª pl. (Imp.)guahachy-ua

    Arrancar. Zeguachysuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 19r

    Arrancar = Zeguahachysuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 7r

    Ver también "Arrancar": guahachysuca, gune, unsuca

    Ver también "Verbos gu": guahachysuca, uaosuca, uasqua(2), uitysuca, unsuca, uquysuca, usqua(2)

    uwa central: cuahchinro - Arrancar (Tegría) (Headland )


    II. su. tr. Pelar, *retirar la cobertura de algo. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: guahachy (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-guahachyz-b-guahachy-sucaz-b-guahachy-nyngaz-b-guahachy-iua
    neg.z-b-guahachy-zaz-b-guahachy-suca-zaz-b-guahachy-zi-ngaz-b-guahachy-za-n iua
    2.ª sg.m-m-guahachym-m-guahachy-sucam-m-guahachy-nyngam-m-guahachy-iua
    neg.m-m-guahachy-zam-m-guahachy-suca-zam-m-guahachy-zi-ngam-m-guahachy-za-n iua
    3.ªa-b-guahachya-b-guahachy-sucaa-b-guahachy-nyngaa-b-guahachy-iua
    neg.a-b-guahachy-zaa-b-guahachy-suca-zaa-b-guahachy-zi-ngaa-b-guahachy-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-guahachychi-b-guahachy-sucachi-b-guahachy-nyngachi-b-guahachy-iua
    neg.chi-b-guahachy-zachi-b-guahachy-suca-zachi-b-guahachy-zi-ngachi-b-guahachy-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-guahachymi-b-guahachy-sucami-b-guahachy-nyngami-b-guahachy-iua
    neg.mi-b-guahachy-zami-b-guahachy-suca-zami-b-guahachy-zi-ngami-b-guahachy-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-guahachy-uacha-guahachy-sucacha-guahachy-nyngacha-guahachy-nynguepqua
    2.ª sg.ma-guahachy-uama-guahachy-sucama-guahachy-nyngama-guahachy-nynguepqua
    3.ªguahachy-uaguahachy-sucaguahachy-nyngaguahachy-nynguepqua
    1.ª pl.chi-guahachy-uachi-guahachy-sucachi-guahachy-nyngachi-guahachy-nynguepqua
    2.ª pl.mi-guahachy-uami-guahachy-sucami-guahachy-nyngami-guahachy-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)guahachy-u
    2.ª pl. (Imp.)guahachy-ua

    Pelar = zeguahachysuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 96v

    Ver también "Pelar":