De Muysc cubun - Lengua Muisca
I. su. intr. Doler, sentir dolor en alguna parte del cuerpo.
Paradigma verbal: iu (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-iu | z-iu-suca | z-iu-nynga | z-iu-iua |
| neg. | z-iu-za | z-iu-suca-za | z-iu-zi-nga | z-iu-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-iu | m-iu-suca | m-iu-nynga | m-iu-iua |
| neg. | m-iu-za | m-iu-suca-za | m-iu-zi-nga | m-iu-za-n iua |
| 3.ª | a-iu | a-iu-suca | a-iu-nynga | a-iu-iua |
| neg. | a-iu-za | a-iu-suca-za | a-iu-zi-nga | a-iu-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-iu | chi-iu-suca | chi-iu-nynga | chi-iu-iua |
| neg. | chi-iu-za | chi-iu-suca-za | chi-iu-zi-nga | chi-iu-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-iu | mi-iu-suca | mi-iu-nynga | mi-iu-iua |
| neg. | mi-iu-za | mi-iu-suca-za | mi-iu-zi-nga | mi-iu-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-iu-ua | cha-iu-suca | cha-iu-nynga | cha-iu-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-iu-ua | ma-iu-suca | ma-iu-nynga | ma-iu-nynguepqua |
| 3.ª | a-iu-ua | a-iu-suca | a-iu-nynga | a-iu-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-iu-ua | chi-iu-suca | chi-iu-nynga | chi-iu-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-iu-ua | mi-iu-suca | mi-iu-nynga | mi-iu-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-iu-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-iu-ua |
Doler. Aiusuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 59v Ms. 158. Voc. fol. fol 59v
Ver también "Doler": chihizansuca, iu, iusuca, nasqua
II. su. intr. Estar enfermo.
Paradigma verbal: iu (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-iu | z-iu-suca | z-iu-nynga | z-iu-iua |
| neg. | z-iu-za | z-iu-suca-za | z-iu-zi-nga | z-iu-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-iu | m-iu-suca | m-iu-nynga | m-iu-iua |
| neg. | m-iu-za | m-iu-suca-za | m-iu-zi-nga | m-iu-za-n iua |
| 3.ª | a-iu | a-iu-suca | a-iu-nynga | a-iu-iua |
| neg. | a-iu-za | a-iu-suca-za | a-iu-zi-nga | a-iu-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-iu | chi-iu-suca | chi-iu-nynga | chi-iu-iua |
| neg. | chi-iu-za | chi-iu-suca-za | chi-iu-zi-nga | chi-iu-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-iu | mi-iu-suca | mi-iu-nynga | mi-iu-iua |
| neg. | mi-iu-za | mi-iu-suca-za | mi-iu-zi-nga | mi-iu-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-iu-ua | cha-iu-suca | cha-iu-nynga | cha-iu-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-iu-ua | ma-iu-suca | ma-iu-nynga | ma-iu-nynguepqua |
| 3.ª | a-iu-ua | a-iu-suca | a-iu-nynga | a-iu-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-iu-ua | chi-iu-suca | chi-iu-nynga | chi-iu-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-iu-ua | mi-iu-suca | mi-iu-nynga | mi-iu-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-iu-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-iu-ua |
Enfermo estar. Ziusuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 71v Ms. 158. Voc. fol. fol 71v
III. su. tr. Criar.
(Imperativo: iu.)
Paradigma verbal: iu (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-iu | z-b-iu-suca | z-b-iu-nynga | z-b-iu-iua |
| neg. | z-b-iu-za | z-b-iu-suca-za | z-b-iu-zi-nga | z-b-iu-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-iu | m-m-iu-suca | m-m-iu-nynga | m-m-iu-iua |
| neg. | m-m-iu-za | m-m-iu-suca-za | m-m-iu-zi-nga | m-m-iu-za-n iua |
| 3.ª | a-b-iu | a-b-iu-suca | a-b-iu-nynga | a-b-iu-iua |
| neg. | a-b-iu-za | a-b-iu-suca-za | a-b-iu-zi-nga | a-b-iu-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-iu | chi-b-iu-suca | chi-b-iu-nynga | chi-b-iu-iua |
| neg. | chi-b-iu-za | chi-b-iu-suca-za | chi-b-iu-zi-nga | chi-b-iu-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-iu | mi-b-iu-suca | mi-b-iu-nynga | mi-b-iu-iua |
| neg. | mi-b-iu-za | mi-b-iu-suca-za | mi-b-iu-zi-nga | mi-b-iu-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-iu-ua | cha-iu-suca | cha-iu-nynga | cha-iu-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-iu-ua | ma-iu-suca | ma-iu-nynga | ma-iu-nynguepqua |
| 3.ª | iu-ua | iu-suca | iu-nynga | iu-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-iu-ua | chi-iu-suca | chi-iu-nynga | chi-iu-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-iu-ua | mi-iu-suca | mi-iu-nynga | mi-iu-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | iu-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | iu-ua |
Criar niños. Zemiusuca, iu, maiua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 45r Ms. 158. Voc. fol. fol 45r
