De Muysc cubun - Lengua Muisca

muysqua#I sq. tr. Tender, extender, esparcir, desparramar, desenvolver, desplegar, dilatar, desleír, deshacer (Hacer que algo que estaba ordenado, comprimido o doblado, ocupe ahora más espacio que antes) || muysqua#II  || muysqua#III  || muysqua#IV  || muysqua#V  || muysqua#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

muysqua

Fon. Gonz.*/mʷɨskua/ Cons. */mʷɨskua/
Hom. .
    {{{GRUPO}}}
    I. sq. intr. Arruinarse . 
    Conjugar
    Paradigma verbal: muy (sq. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-muyz-muy-squaz-muy-ngaz-muy-iua
    neg.z-muy-zaz-muy-squa-zaz-muy-zi-ngaz-muy-za-n iua
    2.ª sg.m-muym-muy-squam-muy-ngam-muy-iua
    neg.m-muy-zam-muy-squa-zam-muy-zi-ngam-muy-za-n iua
    3.ªa-muya-muy-squaa-muy-ngaa-muy-iua
    neg.a-muy-zaa-muy-squa-zaa-muy-zi-ngaa-muy-za-n iua
    1.ª pl.chi-muychi-muy-squachi-muy-ngachi-muy-iua
    neg.chi-muy-zachi-muy-squa-zachi-muy-zi-ngachi-muy-za-n iua
    2.ª pl.mi-muymi-muy-squami-muy-ngami-muy-iua
    neg.mi-muy-zami-muy-squa-zami-muy-zi-ngami-muy-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-muy-iacha-muy-scacha-muy-ngacha-muy-nguepqua
    2.ª sg.ma-muy-iama-muy-scama-muy-ngama-muy-nguepqua
    3.ªa-muy-iaa-muy-scaa-muy-ngaa-muy-nguepqua
    1.ª pl.chi-muy-iachi-muy-scachi-muy-ngachi-muy-nguepqua
    2.ª pl.mi-muy-iami-muy-scami-muy-ngami-muy-nguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-muy-u
    2.ª pl. (Imp.)a-muy-ua

    Arruinarse. Hichas amuysqua. Actibo no lo ai. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 20r


    II. sq. intr. Dar o sobrevenir una enfermedad contagiosa. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: muy (sq. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-muyz-muy-squaz-muy-ngaz-muy-iua
    neg.z-muy-zaz-muy-squa-zaz-muy-zi-ngaz-muy-za-n iua
    2.ª sg.m-muym-muy-squam-muy-ngam-muy-iua
    neg.m-muy-zam-muy-squa-zam-muy-zi-ngam-muy-za-n iua
    3.ªa-muya-muy-squaa-muy-ngaa-muy-iua
    neg.a-muy-zaa-muy-squa-zaa-muy-zi-ngaa-muy-za-n iua
    1.ª pl.chi-muychi-muy-squachi-muy-ngachi-muy-iua
    neg.chi-muy-zachi-muy-squa-zachi-muy-zi-ngachi-muy-za-n iua
    2.ª pl.mi-muymi-muy-squami-muy-ngami-muy-iua
    neg.mi-muy-zami-muy-squa-zami-muy-zi-ngami-muy-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-muy-iacha-muy-scacha-muy-ngacha-muy-nguepqua
    2.ª sg.ma-muy-iama-muy-scama-muy-ngama-muy-nguepqua
    3.ªa-muy-iaa-muy-scaa-muy-ngaa-muy-nguepqua
    1.ª pl.chi-muy-iachi-muy-scachi-muy-ngachi-muy-nguepqua
    2.ª pl.mi-muy-iami-muy-scami-muy-ngami-muy-nguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-muy-u
    2.ª pl. (Imp.)a-muy-ua

    Pestilençia dar sobre nosotros. Quycaz chahas amuysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 98r


    III. sq. intr. (*)Estar retrasado. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: muy (sq. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-muyz-muy-squaz-muy-ngaz-muy-iua
    neg.z-muy-zaz-muy-squa-zaz-muy-zi-ngaz-muy-za-n iua
    2.ª sg.m-muym-muy-squam-muy-ngam-muy-iua
    neg.m-muy-zam-muy-squa-zam-muy-zi-ngam-muy-za-n iua
    3.ªa-muya-muy-squaa-muy-ngaa-muy-iua
    neg.a-muy-zaa-muy-squa-zaa-muy-zi-ngaa-muy-za-n iua
    1.ª pl.chi-muychi-muy-squachi-muy-ngachi-muy-iua
    neg.chi-muy-zachi-muy-squa-zachi-muy-zi-ngachi-muy-za-n iua
    2.ª pl.mi-muymi-muy-squami-muy-ngami-muy-iua
    neg.mi-muy-zami-muy-squa-zami-muy-zi-ngami-muy-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-muy-iacha-muy-scacha-muy-ngacha-muy-nguepqua
    2.ª sg.ma-muy-iama-muy-scama-muy-ngama-muy-nguepqua
    3.ªa-muy-iaa-muy-scaa-muy-ngaa-muy-nguepqua
    1.ª pl.chi-muy-iachi-muy-scachi-muy-ngachi-muy-nguepqua
    2.ª pl.mi-muy-iami-muy-scami-muy-ngami-muy-nguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-muy-u
    2.ª pl. (Imp.)a-muy-ua

    Quedo estar. Fac izasqua, atan izone, ichuba fac zmuysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 106v