| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-gyi | z-b-gyi-suca | z-b-gyi-nynga | z-b-gyi-iua |
| neg. | z-b-gyi-za | z-b-gyi-suca-za | z-b-gyi-zi-nga | z-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-gyi | m-m-gyi-suca | m-m-gyi-nynga | m-m-gyi-iua |
| neg. | m-m-gyi-za | m-m-gyi-suca-za | m-m-gyi-zi-nga | m-m-gyi-za-n iua |
| 3.ª | a-b-gyi | a-b-gyi-suca | a-b-gyi-nynga | a-b-gyi-iua |
| neg. | a-b-gyi-za | a-b-gyi-suca-za | a-b-gyi-zi-nga | a-b-gyi-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-gyi | chi-b-gyi-suca | chi-b-gyi-nynga | chi-b-gyi-iua |
| neg. | chi-b-gyi-za | chi-b-gyi-suca-za | chi-b-gyi-zi-nga | chi-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-gyi | mi-b-gyi-suca | mi-b-gyi-nynga | mi-b-gyi-iua |
| neg. | mi-b-gyi-za | mi-b-gyi-suca-za | mi-b-gyi-zi-nga | mi-b-gyi-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-gyi-ua | cha-gyi-suca | cha-gyi-nynga | cha-gyi-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-gyi-ua | ma-gyi-suca | ma-gyi-nynga | ma-gyi-nynguepqua |
| 3.ª | gyi-ua | gyi-suca | gyi-nynga | gyi-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-gyi-ua | chi-gyi-suca | chi-gyi-nynga | chi-gyi-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-gyi-ua | mi-gyi-suca | mi-gyi-nynga | mi-gyi-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | gyi-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | gyi-ua |
- 1. Pisar con pisón.
Pisar con pisón. Bgyisuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 98v Ms. 158. Voc. fol. fol 98v
- 2. Disparar.
Tirar arcabuz, flecha y otra qualquiera cosa. Bgyisuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 119r Ms. 158. Voc. fol. fol 119r
I. su. tr. Tocar o golpear
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-gyi | z-b-gyi-suca | z-b-gyi-nynga | z-b-gyi-iua |
| neg. | z-b-gyi-za | z-b-gyi-suca-za | z-b-gyi-zi-nga | z-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-gyi | m-m-gyi-suca | m-m-gyi-nynga | m-m-gyi-iua |
| neg. | m-m-gyi-za | m-m-gyi-suca-za | m-m-gyi-zi-nga | m-m-gyi-za-n iua |
| 3.ª | a-b-gyi | a-b-gyi-suca | a-b-gyi-nynga | a-b-gyi-iua |
| neg. | a-b-gyi-za | a-b-gyi-suca-za | a-b-gyi-zi-nga | a-b-gyi-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-gyi | chi-b-gyi-suca | chi-b-gyi-nynga | chi-b-gyi-iua |
| neg. | chi-b-gyi-za | chi-b-gyi-suca-za | chi-b-gyi-zi-nga | chi-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-gyi | mi-b-gyi-suca | mi-b-gyi-nynga | mi-b-gyi-iua |
| neg. | mi-b-gyi-za | mi-b-gyi-suca-za | mi-b-gyi-zi-nga | mi-b-gyi-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-gyi-ua | cha-gyi-suca | cha-gyi-nynga | cha-gyi-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-gyi-ua | ma-gyi-suca | ma-gyi-nynga | ma-gyi-nynguepqua |
| 3.ª | gyi-ua | gyi-suca | gyi-nynga | gyi-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-gyi-ua | chi-gyi-suca | chi-gyi-nynga | chi-gyi-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-gyi-ua | mi-gyi-suca | mi-gyi-nynga | mi-gyi-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | gyi-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | gyi-ua |
(Imperativo: ys gyiu).
- 1. ys b~. Golpear.
Golpear. Ys bgyisuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 78v Ms. 158. Voc. fol. fol 78v
- 2. ues b~. Llamar a la puerta.
Llamar a la puerta. Gue quyhycus bgyisuca [o] gues bgyisuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 85r Ms. 158. Voc. fol. fol 85r
- 3. campana yn b~. Tocar la campana.
Tiempo es ya de q[ue] toques a misa, ie misa campana yn mgyinyngac apqua. Tiempo es ya que digas misa, ie misa yn maguingac apqua. ¿Es ya tiempo de tocar a misa? Ieo misa campana yn ngyinyngac apqua? y rresponde: aún no es tiempo, sa apquaza; ya es tiempo, ia apqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 118r Ms. 158. Voc. fol. fol 118r
I. su. tr. Clavar, hincar.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-gyi | z-b-gyi-suca | z-b-gyi-nynga | z-b-gyi-iua |
| neg. | z-b-gyi-za | z-b-gyi-suca-za | z-b-gyi-zi-nga | z-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-gyi | m-m-gyi-suca | m-m-gyi-nynga | m-m-gyi-iua |
| neg. | m-m-gyi-za | m-m-gyi-suca-za | m-m-gyi-zi-nga | m-m-gyi-za-n iua |
| 3.ª | a-b-gyi | a-b-gyi-suca | a-b-gyi-nynga | a-b-gyi-iua |
| neg. | a-b-gyi-za | a-b-gyi-suca-za | a-b-gyi-zi-nga | a-b-gyi-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-gyi | chi-b-gyi-suca | chi-b-gyi-nynga | chi-b-gyi-iua |
| neg. | chi-b-gyi-za | chi-b-gyi-suca-za | chi-b-gyi-zi-nga | chi-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-gyi | mi-b-gyi-suca | mi-b-gyi-nynga | mi-b-gyi-iua |
| neg. | mi-b-gyi-za | mi-b-gyi-suca-za | mi-b-gyi-zi-nga | mi-b-gyi-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-gyi-ua | cha-gyi-suca | cha-gyi-nynga | cha-gyi-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-gyi-ua | ma-gyi-suca | ma-gyi-nynga | ma-gyi-nynguepqua |
| 3.ª | gyi-ua | gyi-suca | gyi-nynga | gyi-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-gyi-ua | chi-gyi-suca | chi-gyi-nynga | chi-gyi-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-gyi-ua | mi-gyi-suca | mi-gyi-nynga | mi-gyi-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | gyi-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | gyi-ua |
(Imperativo: yc gyiu.)
Clabar hincar. Yc bgyisuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 38v Ms. 158. Voc. fol. fol 38v
Enclauar. Yc bgyisuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 71v Ms. 158. Voc. fol. fol 71v
Clábalo, esto es, híncalo. Yc gyiu. Así se a de deçir, y no, ys gyiu que quiere deçir, 'dale golpes', la qual palabra diçen para que le dé golpes al clauo con el martillo o piedra para que entre. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 38v Ms. 158. Voc. fol. fol 38v
Hincar en el suelo. Hichac bgyisuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 81v Ms. 158. Voc. fol. fol 81v
II. su. tr. Añadir, acrecentar, aumentar.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-gyi | z-b-gyi-suca | z-b-gyi-nynga | z-b-gyi-iua |
| neg. | z-b-gyi-za | z-b-gyi-suca-za | z-b-gyi-zi-nga | z-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-gyi | m-m-gyi-suca | m-m-gyi-nynga | m-m-gyi-iua |
| neg. | m-m-gyi-za | m-m-gyi-suca-za | m-m-gyi-zi-nga | m-m-gyi-za-n iua |
| 3.ª | a-b-gyi | a-b-gyi-suca | a-b-gyi-nynga | a-b-gyi-iua |
| neg. | a-b-gyi-za | a-b-gyi-suca-za | a-b-gyi-zi-nga | a-b-gyi-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-gyi | chi-b-gyi-suca | chi-b-gyi-nynga | chi-b-gyi-iua |
| neg. | chi-b-gyi-za | chi-b-gyi-suca-za | chi-b-gyi-zi-nga | chi-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-gyi | mi-b-gyi-suca | mi-b-gyi-nynga | mi-b-gyi-iua |
| neg. | mi-b-gyi-za | mi-b-gyi-suca-za | mi-b-gyi-zi-nga | mi-b-gyi-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-gyi-ua | cha-gyi-suca | cha-gyi-nynga | cha-gyi-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-gyi-ua | ma-gyi-suca | ma-gyi-nynga | ma-gyi-nynguepqua |
| 3.ª | gyi-ua | gyi-suca | gyi-nynga | gyi-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-gyi-ua | chi-gyi-suca | chi-gyi-nynga | chi-gyi-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-gyi-ua | mi-gyi-suca | mi-gyi-nynga | mi-gyi-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | gyi-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | gyi-ua |
Añadir. Yc bgyisuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 16v Ms. 158. Voc. fol. fol 16v
Acresentar, aumentar. Yc bgyisuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 5v Ms. 158. Voc. fol. fol 5v
