De Muysc cubun - Lengua Muisca
tyhyquysuca(2)#I su. tr. Devolver, restituir, volver || tyhyquysuca(2)#II || tyhyquysuca(2)#III || tyhyquysuca(2)#IV || tyhyquysuca(2)#V || tyhyquysuca(2)#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
tyhyquysuca(2)
Fon. Gonz.*/tɨhɨkɨsuka/ Cons.
*/tɨhɨkɨsuka/
I. su. tr. Devolver, restituir, volver
Paradigma verbal: tyhyquy (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-tyhyquy | z-b-tyhyquy-suca | z-b-tyhyquy-nynga | z-b-tyhyquy-iua |
| neg. | z-b-tyhyquy-za | z-b-tyhyquy-suca-za | z-b-tyhyquy-zi-nga | z-b-tyhyquy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-tyhyquy | m-m-tyhyquy-suca | m-m-tyhyquy-nynga | m-m-tyhyquy-iua |
| neg. | m-m-tyhyquy-za | m-m-tyhyquy-suca-za | m-m-tyhyquy-zi-nga | m-m-tyhyquy-za-n iua |
| 3.ª | a-b-tyhyquy | a-b-tyhyquy-suca | a-b-tyhyquy-nynga | a-b-tyhyquy-iua |
| neg. | a-b-tyhyquy-za | a-b-tyhyquy-suca-za | a-b-tyhyquy-zi-nga | a-b-tyhyquy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-tyhyquy | chi-b-tyhyquy-suca | chi-b-tyhyquy-nynga | chi-b-tyhyquy-iua |
| neg. | chi-b-tyhyquy-za | chi-b-tyhyquy-suca-za | chi-b-tyhyquy-zi-nga | chi-b-tyhyquy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-tyhyquy | mi-b-tyhyquy-suca | mi-b-tyhyquy-nynga | mi-b-tyhyquy-iua |
| neg. | mi-b-tyhyquy-za | mi-b-tyhyquy-suca-za | mi-b-tyhyquy-zi-nga | mi-b-tyhyquy-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-tyhyquy-ua | cha-tyhyquy-suca | cha-tyhyquy-nynga | cha-tyhyquy-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-tyhyquy-ua | ma-tyhyquy-suca | ma-tyhyquy-nynga | ma-tyhyquy-nynguepqua |
| 3.ª | tyhyquy-ua | tyhyquy-suca | tyhyquy-nynga | tyhyquy-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-tyhyquy-ua | chi-tyhyquy-suca | chi-tyhyquy-nynga | chi-tyhyquy-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-tyhyquy-ua | mi-tyhyquy-suca | mi-tyhyquy-nynga | mi-tyhyquy-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | tyhyquy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | tyhyquy-ua |
Bolver al comprador la cosa comprada, porq.e no le contenta = Zebtyhyquysuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 10r
