De Muysc cubun - Lengua Muisca
I. su. tr. Desbaratar construcciones.
Paradigma verbal: hycha (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-my-hcha-o | z-my-hcha-suca | z-my-hcha-nynga | z-my-hcha-iua |
| neg. | z-my-hcha-za | z-my-hcha-suca-za | z-my-hcha-zi-nga | z-my-hcha-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-my-hcha-o | m-my-hcha-suca | m-my-hcha-nynga | m-my-hcha-iua |
| neg. | m-my-hcha-za | m-my-hcha-suca-za | m-my-hcha-zi-nga | m-my-hcha-za-n iua |
| 3.ª | a-my-hcha-o | a-my-hcha-suca | a-my-hcha-nynga | a-my-hcha-iua |
| neg. | a-my-hcha-za | a-my-hcha-suca-za | a-my-hcha-zi-nga | a-my-hcha-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-my-hcha-o | chi-my-hcha-suca | chi-my-hcha-nynga | chi-my-hcha-iua |
| neg. | chi-my-hcha-za | chi-my-hcha-suca-za | chi-my-hcha-zi-nga | chi-my-hcha-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-my-hcha-o | mi-my-hcha-suca | mi-my-hcha-nynga | mi-my-hcha-iua |
| neg. | mi-my-hcha-za | mi-my-hcha-suca-za | mi-my-hcha-zi-nga | mi-my-hcha-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-hycha-ua | cha-hycha-suca | cha-hycha-nynga | cha-hycha-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-hycha-ua | ma-hycha-suca | ma-hycha-nynga | ma-hycha-nynguepqua |
| 3.ª | hycha-ua | hycha-suca | hycha-nynga | hycha-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-hycha-ua | chi-hycha-suca | chi-hycha-nynga | chi-hycha-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-hycha-ua | mi-hycha-suca | mi-hycha-nynga | mi-hycha-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | hycha-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | hycha-ua |
Desbaratar buhios, barbacoas, etc. Bhychasuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - 54r Ms. 158. Voc. fol. fol 54r
