De Muysc cubun - Lengua Muisca

Plantilla:MUYSKA1


I. su. tr. Sudar. 
Conjugar
Paradigma verbal: xiun (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
1.ª sg.z-b-xiunz-b-xiun-sucaz-b-xiun-nyngaz-b-xiun-iua
neg.z-b-xiun-zaz-b-xiun-suca-zaz-b-xiun-zi-ngaz-b-xiun-za-n iua
2.ª sg.m-m-xiunm-m-xiun-sucam-m-xiun-nyngam-m-xiun-iua
neg.m-m-xiun-zam-m-xiun-suca-zam-m-xiun-zi-ngam-m-xiun-za-n iua
3.ªa-b-xiuna-b-xiun-sucaa-b-xiun-nyngaa-b-xiun-iua
neg.a-b-xiun-zaa-b-xiun-suca-zaa-b-xiun-zi-ngaa-b-xiun-za-n iua
1.ª pl.chi-b-xiunchi-b-xiun-sucachi-b-xiun-nyngachi-b-xiun-iua
neg.chi-b-xiun-zachi-b-xiun-suca-zachi-b-xiun-zi-ngachi-b-xiun-za-n iua
2.ª pl.mi-b-xiunmi-b-xiun-sucami-b-xiun-nyngami-b-xiun-iua
neg.mi-b-xiun-zami-b-xiun-suca-zami-b-xiun-zi-ngami-b-xiun-za-n iua
Serie de Nominalización
PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
1.ª sg.cha-xiun-uacha-xiun-sucacha-xiun-nyngacha-xiun-nynguepqua
2.ª sg.ma-xiun-uama-xiun-sucama-xiun-nyngama-xiun-nynguepqua
3.ªxiun-uaxiun-sucaxiun-nyngaxiun-nynguepqua
1.ª pl.chi-xiun-uachi-xiun-sucachi-xiun-nyngachi-xiun-nynguepqua
2.ª pl.mi-xiun-uami-xiun-sucami-xiun-nyngami-xiun-nynguepqua
Modo Imperativo
PersonaForma Única
2.ª sg. (Imp.)xiun-u
2.ª pl. (Imp.)xiun-ua
Achacarsele, ocasionarsele el mal. opqua cagasqua. vg. ixiunsuca,s, fybaque zemi,s, opquacaga,s, zinsuca. Estaba sudando, fuime al ayre, y de ese achaque estoi malo. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - 5v Ms. 2922. Voc. fol. fol 5v
Ver también "Sudar": xiuhun, xiunsuca