De Muysc cubun - Lengua Muisca
-na(2)#I suf. || -na(2)#II || -na(2)#III || -na(2)#IV || -na(2)#V || -na(2)#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
-na(2)
Fon. Gonz.*/na/ Cons.
*/-na/
I. suf. ( Gram. Se junta a los numerales para formar adverbios de tiempo y significa "antes del presente". Si no se especifica el periodo de tiempo se entiende que son días.)
Comentarios: Se pospone a los numerales eliminando la última vocal. Si hiere en una consonante esta se nasaliza completamente, pero si hiere 'ʔk' el numeral permanece íntegro, es decir, no pierde la 'a' final:
- ata -> an-na, at-na
- boza -> mon-na,
- mica -> min-na,
- muyhyca -> muyhyca-na,
- hyzca -> hyzquy-na,
- taa -> ta-na,
- cuhuca -> cuhun-na,
- suhuza -> suhuza-na,
- aca -> an-na, ac-na,
- ubchihica -> ubchihin-na.
- quihicha ata -> quihicha ate-na
- quihicha boza -> quihicha bon-na
(...)
Antaño. Zocam ana; antantaño, zocam bona; zoca mina, aora tres años; zocamuyhycana, aora quatro;... [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 15v
..muyhycana; aora quatro días, hyzquyna; 5, tana; 6 cuhuna; 7 suhuzana; 8, ana; 9, ubchihina; 10, quihicha atena; 11, quihicha bona; 12, quihicha mina; [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 16r
uwa central: -ra - Ahora, desde este momento. e.g. baca-ra (hace cuatro), esi-ra (hace cinco), abi-ra (hace ocho), ucasi-ra (Gómez
)
