De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 11 ediciones intermedias de 3 usuarios) | |||
| Línea 1: | Línea 1: | ||
| − | {{ | + | {{MUI-ESP |
|IPA_GONZALEZ = pkɨhɨtʂɨnsuka | |IPA_GONZALEZ = pkɨhɨtʂɨnsuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = |
| − | |MORFOLOGIA = [[ | + | |MORFOLOGIA = [[pquyhyzy]] [[-n(2)]] [[-suca]] |
}} | }} | ||
| − | {{I| | + | {{I| su. tr. | Blanquearse, emblanquecerse |cit= |
| − | |||
| − | {{sema| | + | |
| + | |||
| + | {{voc_158|Enblanqueçerse. ''Zpquyhyzynsuca''.|69v}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema= | ||
| + | |||
| + | Blanquear | ||
| + | |||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{II| su. tr. | Tener sed. |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|ʃed tener <nowiki>=</nowiki> ''zepquyhyzynsuca'' <nowiki>=</nowiki> |113r}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | }} | ||
Revisión actual - 10:16 17 sep 2025
pquyhyzynsuca#I su. tr. Blanquearse, emblanquecerse || pquyhyzynsuca#II su. tr. Tener sed. || pquyhyzynsuca#III || pquyhyzynsuca#IV || pquyhyzynsuca#V || pquyhyzynsuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
pquyhyzynsuca
Fon. Gonz.*/pkɨhɨtʂɨnsuka/ Cons.
*/pkɨhɨtsɨnsuka/
I. su. tr. Blanquearse, emblanquecerse
Paradigma verbal: pquyhyzyn (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-pquyhyzyn | z-b-pquyhyzyn-suca | z-b-pquyhyzyn-nynga | z-b-pquyhyzyn-iua |
| neg. | z-b-pquyhyzyn-za | z-b-pquyhyzyn-suca-za | z-b-pquyhyzyn-zi-nga | z-b-pquyhyzyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-pquyhyzyn | m-m-pquyhyzyn-suca | m-m-pquyhyzyn-nynga | m-m-pquyhyzyn-iua |
| neg. | m-m-pquyhyzyn-za | m-m-pquyhyzyn-suca-za | m-m-pquyhyzyn-zi-nga | m-m-pquyhyzyn-za-n iua |
| 3.ª | a-b-pquyhyzyn | a-b-pquyhyzyn-suca | a-b-pquyhyzyn-nynga | a-b-pquyhyzyn-iua |
| neg. | a-b-pquyhyzyn-za | a-b-pquyhyzyn-suca-za | a-b-pquyhyzyn-zi-nga | a-b-pquyhyzyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-pquyhyzyn | chi-b-pquyhyzyn-suca | chi-b-pquyhyzyn-nynga | chi-b-pquyhyzyn-iua |
| neg. | chi-b-pquyhyzyn-za | chi-b-pquyhyzyn-suca-za | chi-b-pquyhyzyn-zi-nga | chi-b-pquyhyzyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-pquyhyzyn | mi-b-pquyhyzyn-suca | mi-b-pquyhyzyn-nynga | mi-b-pquyhyzyn-iua |
| neg. | mi-b-pquyhyzyn-za | mi-b-pquyhyzyn-suca-za | mi-b-pquyhyzyn-zi-nga | mi-b-pquyhyzyn-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-pquyhyzyn-ua | cha-pquyhyzyn-suca | cha-pquyhyzyn-nynga | cha-pquyhyzyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-pquyhyzyn-ua | ma-pquyhyzyn-suca | ma-pquyhyzyn-nynga | ma-pquyhyzyn-nynguepqua |
| 3.ª | pquyhyzyn-ua | pquyhyzyn-suca | pquyhyzyn-nynga | pquyhyzyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-pquyhyzyn-ua | chi-pquyhyzyn-suca | chi-pquyhyzyn-nynga | chi-pquyhyzyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-pquyhyzyn-ua | mi-pquyhyzyn-suca | mi-pquyhyzyn-nynga | mi-pquyhyzyn-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | pquyhyzyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | pquyhyzyn-ua |
Ver también " Blanquear ": pquyhyxio, pquyhyzynsuca
Enblanqueçerse. Zpquyhyzynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 69v
II. su. tr. Tener sed.
Paradigma verbal: pquyhyzyn (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-pquyhyzyn | z-b-pquyhyzyn-suca | z-b-pquyhyzyn-nynga | z-b-pquyhyzyn-iua |
| neg. | z-b-pquyhyzyn-za | z-b-pquyhyzyn-suca-za | z-b-pquyhyzyn-zi-nga | z-b-pquyhyzyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-pquyhyzyn | m-m-pquyhyzyn-suca | m-m-pquyhyzyn-nynga | m-m-pquyhyzyn-iua |
| neg. | m-m-pquyhyzyn-za | m-m-pquyhyzyn-suca-za | m-m-pquyhyzyn-zi-nga | m-m-pquyhyzyn-za-n iua |
| 3.ª | a-b-pquyhyzyn | a-b-pquyhyzyn-suca | a-b-pquyhyzyn-nynga | a-b-pquyhyzyn-iua |
| neg. | a-b-pquyhyzyn-za | a-b-pquyhyzyn-suca-za | a-b-pquyhyzyn-zi-nga | a-b-pquyhyzyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-pquyhyzyn | chi-b-pquyhyzyn-suca | chi-b-pquyhyzyn-nynga | chi-b-pquyhyzyn-iua |
| neg. | chi-b-pquyhyzyn-za | chi-b-pquyhyzyn-suca-za | chi-b-pquyhyzyn-zi-nga | chi-b-pquyhyzyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-pquyhyzyn | mi-b-pquyhyzyn-suca | mi-b-pquyhyzyn-nynga | mi-b-pquyhyzyn-iua |
| neg. | mi-b-pquyhyzyn-za | mi-b-pquyhyzyn-suca-za | mi-b-pquyhyzyn-zi-nga | mi-b-pquyhyzyn-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-pquyhyzyn-ua | cha-pquyhyzyn-suca | cha-pquyhyzyn-nynga | cha-pquyhyzyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-pquyhyzyn-ua | ma-pquyhyzyn-suca | ma-pquyhyzyn-nynga | ma-pquyhyzyn-nynguepqua |
| 3.ª | pquyhyzyn-ua | pquyhyzyn-suca | pquyhyzyn-nynga | pquyhyzyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-pquyhyzyn-ua | chi-pquyhyzyn-suca | chi-pquyhyzyn-nynga | chi-pquyhyzyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-pquyhyzyn-ua | mi-pquyhyzyn-suca | mi-pquyhyzyn-nynga | mi-pquyhyzyn-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | pquyhyzyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | pquyhyzyn-ua |
ʃed tener = zepquyhyzynsuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 113r