De Muysc cubun - Lengua Muisca

m
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=)
 
(No se muestran 3 ediciones intermedias del mismo usuario)
Línea 2: Línea 2:
 
|IPA_GONZALEZ  = zakansuka
 
|IPA_GONZALEZ  = zakansuka
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
|IPA_GOMEZ    = ʃejak- → ʃʲaka
+
|PROTO        = ʃejak- → ʃʲaka
 
|FONE          = ɕaka
 
|FONE          = ɕaka
 
|MORFOLOGIA    = [[zaca]] [[-n(2)]] [[-suca]]
 
|MORFOLOGIA    = [[zaca]] [[-n(2)]] [[-suca]]
 
}}
 
}}
  
{{I| su. tr. | Anochecer completamente. }}
+
{{I| su. tr. | Anochecer completamente. |cit=
 +
 
 +
 
 +
 
 
{{voc_158|Anochezer. ''Achysquynsuca'' [o] ''azinansuca''; anocheser del todo, ''azacansuca'' [o] ''aumzansuca''.|15v}}
 
{{voc_158|Anochezer. ''Achysquynsuca'' [o] ''azinansuca''; anocheser del todo, ''azacansuca'' [o] ''aumzansuca''.|15v}}
{{sema|Anochecer completamente}}
+
 
{{sema|Anochecer}}
+
 
 +
 
 +
 
 +
|cog=
 +
 
 +
 
  
 
{{tuf|checújacro|1. ennegrecer|Headland}}
 
{{tuf|checújacro|1. ennegrecer|Headland}}
Línea 16: Línea 24:
 
{{tuf|checumro|1. oscuro (día opaco).|Headland}}
 
{{tuf|checumro|1. oscuro (día opaco).|Headland}}
 
{{tuf|chequía|1. oscura.|Headland}}
 
{{tuf|chequía|1. oscura.|Headland}}
 +
 +
 +
 +
|sema=Anochecer completamente|sema1=Anochecer}}

Revisión actual - 10:55 17 sep 2025

zacansuca#I su. tr. Anochecer completamente.  || zacansuca#II  || zacansuca#III  || zacansuca#IV  || zacansuca#V  || zacansuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

zacansuca

Fon. Gonz.*/zakansuka/ Cons. */tsakansuka/
    {{{GRUPO}}}
    I. su. tr. Anochecer completamente. 
    Conjugar
    Paradigma verbal: zacan (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-zacanz-b-zacan-sucaz-b-zacan-nyngaz-b-zacan-iua
    neg.z-b-zacan-zaz-b-zacan-suca-zaz-b-zacan-zi-ngaz-b-zacan-za-n iua
    2.ª sg.m-m-zacanm-m-zacan-sucam-m-zacan-nyngam-m-zacan-iua
    neg.m-m-zacan-zam-m-zacan-suca-zam-m-zacan-zi-ngam-m-zacan-za-n iua
    3.ªa-b-zacana-b-zacan-sucaa-b-zacan-nyngaa-b-zacan-iua
    neg.a-b-zacan-zaa-b-zacan-suca-zaa-b-zacan-zi-ngaa-b-zacan-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-zacanchi-b-zacan-sucachi-b-zacan-nyngachi-b-zacan-iua
    neg.chi-b-zacan-zachi-b-zacan-suca-zachi-b-zacan-zi-ngachi-b-zacan-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-zacanmi-b-zacan-sucami-b-zacan-nyngami-b-zacan-iua
    neg.mi-b-zacan-zami-b-zacan-suca-zami-b-zacan-zi-ngami-b-zacan-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-zacan-uacha-zacan-sucacha-zacan-nyngacha-zacan-nynguepqua
    2.ª sg.ma-zacan-uama-zacan-sucama-zacan-nyngama-zacan-nynguepqua
    3.ªzacan-uazacan-sucazacan-nyngazacan-nynguepqua
    1.ª pl.chi-zacan-uachi-zacan-sucachi-zacan-nyngachi-zacan-nynguepqua
    2.ª pl.mi-zacan-uami-zacan-sucami-zacan-nyngami-zacan-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)zacan-u
    2.ª pl. (Imp.)zacan-ua

    Ver también " Anochecer completamente ": umza, umzansuca, zaca, zacansuca

    Ver también " Anochecer ": chysquynsuca, umza, umzansuca, za, zacansuca, zacasuca, zahasa, zasca, zina, zinansuca

    Anochezer. Achysquynsuca [o] azinansuca; anocheser del todo, azacansuca [o] aumzansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 15v

    uwa central: checújacro - 1. ennegrecer (Headland )
    uwa central: checúm_cabro - 1. oscuro (muy, cuando no hay luna, o en el día cuando no sale el sol). (Headland )
    uwa central: checumro - 1. oscuro (día opaco). (Headland )
    uwa central: chequía - 1. oscura. (Headland )