De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m |
||
| Línea 22: | Línea 22: | ||
| − | {{II| sq. tr. quy. | | + | {{II| sq. tr. quy. | Componerse bien |
| + | |def = Crear algo dándole cierto orden y forma | ||
| + | }} | ||
{{manuscrito_2923|Componer bien una cosa <nowiki>=</nowiki> ''ypquabie yquy izisqua''. pre.to ''Izyquy''. Imp.o ''yquy aicu''. 2.o ''yquy maica''. ''Ilibros ie yquy Izyquy itas apquane''. yo he compuesto mis libros.|12r}} | {{manuscrito_2923|Componer bien una cosa <nowiki>=</nowiki> ''ypquabie yquy izisqua''. pre.to ''Izyquy''. Imp.o ''yquy aicu''. 2.o ''yquy maica''. ''Ilibros ie yquy Izyquy itas apquane''. yo he compuesto mis libros.|12r}} | ||
Revisión del 09:56 1 may 2023
zisqua(2)#I sq. intr. quy. Convalecer, aliviarse (de una enfermedad) || zisqua(2)#II sq. intr. quy. Componerse bien, (Crear o disponer algo dándole cierto orden y forma) || zisqua(2)#III || zisqua(2)#IV || zisqua(2)#V || zisqua(2)#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
zisqua(2), zysqua(3)
Fon. Gonz.*/tʂiskua/ Cons.
*/tsiskua/
I. sq. intr. quy. Convalecer, aliviarse ( de una enfermedad. )
Paradigma verbal: zi (sq. intr. quy.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-ziquy | i-zi-squa | i-zi-nga | i-zi-iua |
| neg. | i-zi-za | i-zi-squa-za | i-zi-zi-nga | i-zi-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-ziquy | m-zi-squa | m-zi-nga | m-zi-iua |
| neg. | m-zi-za | m-zi-squa-za | m-zi-zi-nga | m-zi-za-n iua |
| 3.ª | a-ziquy | a-zi-squa | a-zi-nga | a-zi-iua |
| neg. | a-zi-za | a-zi-squa-za | a-zi-zi-nga | a-zi-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-ziquy | chi-zi-squa | chi-zi-nga | chi-zi-iua |
| neg. | chi-zi-za | chi-zi-squa-za | chi-zi-zi-nga | chi-zi-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-ziquy | mi-zi-squa | mi-zi-nga | mi-zi-iua |
| neg. | mi-zi-za | mi-zi-squa-za | mi-zi-zi-nga | mi-zi-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zic-a | cha-zi-sca | cha-zi-nga | cha-zi-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zic-a | ma-zi-sca | ma-zi-nga | ma-zi-nguepqua |
| 3.ª | a-zic-a | a-zi-sca | a-zi-nga | a-zi-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zic-a | chi-zi-sca | chi-zi-nga | chi-zi-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zic-a | mi-zi-sca | mi-zi-nga | mi-zi-nguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-zic-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-zic-ua |
Pret. ziquy.
Convalecer de la enfermedad = ichuensuca. l. Zehysiensuca, l. izisqua. pret.o iziquy. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 13v
Aliuiarse de enfermedad. Ingue zhysiansuca [o] ingue puyngue izysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 12r
Ver también "Convalecer": chuensuca, fihizu, gasqua, hysiansuca, zisqua(2)
uwa central: chihrinro - 2. mejorar (de enfermedad, dolor) (Headland
)
II. sq. tr. quy. Componerse bien ( Crear algo dándole cierto orden y forma. )
Paradigma verbal: zi (sq. tr. quy.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-ziquy | z-b-zi-squa | z-b-zi-nga | z-b-zi-iua |
| neg. | z-b-zi-za | z-b-zi-squa-za | z-b-zi-zi-nga | z-b-zi-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-ziquy | m-m-zi-squa | m-m-zi-nga | m-m-zi-iua |
| neg. | m-m-zi-za | m-m-zi-squa-za | m-m-zi-zi-nga | m-m-zi-za-n iua |
| 3.ª | a-b-ziquy | a-b-zi-squa | a-b-zi-nga | a-b-zi-iua |
| neg. | a-b-zi-za | a-b-zi-squa-za | a-b-zi-zi-nga | a-b-zi-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-ziquy | chi-b-zi-squa | chi-b-zi-nga | chi-b-zi-iua |
| neg. | chi-b-zi-za | chi-b-zi-squa-za | chi-b-zi-zi-nga | chi-b-zi-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-ziquy | mi-b-zi-squa | mi-b-zi-nga | mi-b-zi-iua |
| neg. | mi-b-zi-za | mi-b-zi-squa-za | mi-b-zi-zi-nga | mi-b-zi-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zic-a | cha-zi-sca | cha-zi-nga | cha-zi-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zic-a | ma-zi-sca | ma-zi-nga | ma-zi-nguepqua |
| 3.ª | zic-a | zi-sca | zi-nga | zi-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zic-a | chi-zi-sca | chi-zi-nga | chi-zi-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zic-a | mi-zi-sca | mi-zi-nga | mi-zi-nguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zic-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zic-ua |
Componer bien una cosa = ypquabie yquy izisqua. pre.to Izyquy. Imp.o yquy aicu. 2.o yquy maica. Ilibros ie yquy Izyquy itas apquane. yo he compuesto mis libros. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 12r
