De Muysc cubun - Lengua Muisca
m (Texto reemplaza - '{{dic_anonymous|' a '{{voc_158|') |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 23 ediciones intermedias de 3 usuarios) | |||
| Línea 1: | Línea 1: | ||
| − | {{ | + | {{MUI-ESP |
|IPA_GONZALEZ = nɨunsuka | |IPA_GONZALEZ = nɨunsuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = eniu- |
| − | + | |FON = eniu | |
| − | + | |GRUPO = | |
| − | |||
| − | | | ||
| − | | | ||
| − | + | [[c1::0:e]] | |
| − | {{voc_158|Añublarce las mieses. ''Anyunsuca''.| | + | [[c1::n:n]] |
| + | [[c1::i:i]] | ||
| + | [[c1::w:0]] | ||
| + | |||
| + | |MORFOLOGIA = nyu [[-n(2)]] [[-suca]] | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{I| su. tr. | Marchitarse la cosecha. |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|Añublarce las mieses. ''Anyunsuca''.|17r}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |come= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | Hemos utilizado la primera acepción de ''mies'' en el DLE: "1. Cereal de cuya semilla se hace el pan.". | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cog= | ||
| + | |||
| + | {{tuf|enik|Morir.|Gómez & Bonilla}} | ||
| + | {{tuf|eninro|1. v. agonizar; desmayar; debilitarse (va a morirse).|Headland}} | ||
| + | {{tuf|suhwonro| 1. cerrar (ojos, las hojas o flores por la noches) 2. parpadear 3. marchitarse|Headland}} | ||
| − | |||
| − | |||
}} | }} | ||
Revisión actual - 10:56 17 sep 2025
nyunsuca#I su. tr. Marchitarse la cosecha. || nyunsuca#II || nyunsuca#III || nyunsuca#IV || nyunsuca#V || nyunsuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
nyunsuca
Fon. Gonz.*/nɨunsuka/ Cons.
*/nɨunsuka/
I. su. tr. Marchitarse la cosecha.
Paradigma verbal: nyun (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-m-nyun | z-m-nyun-suca | z-m-nyun-nynga | z-m-nyun-iua |
| neg. | z-m-nyun-za | z-m-nyun-suca-za | z-m-nyun-zi-nga | z-m-nyun-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-nyun | m-m-nyun-suca | m-m-nyun-nynga | m-m-nyun-iua |
| neg. | m-m-nyun-za | m-m-nyun-suca-za | m-m-nyun-zi-nga | m-m-nyun-za-n iua |
| 3.ª | a-m-nyun | a-m-nyun-suca | a-m-nyun-nynga | a-m-nyun-iua |
| neg. | a-m-nyun-za | a-m-nyun-suca-za | a-m-nyun-zi-nga | a-m-nyun-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-m-nyun | chi-m-nyun-suca | chi-m-nyun-nynga | chi-m-nyun-iua |
| neg. | chi-m-nyun-za | chi-m-nyun-suca-za | chi-m-nyun-zi-nga | chi-m-nyun-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-m-nyun | mi-m-nyun-suca | mi-m-nyun-nynga | mi-m-nyun-iua |
| neg. | mi-m-nyun-za | mi-m-nyun-suca-za | mi-m-nyun-zi-nga | mi-m-nyun-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-nyun-ua | cha-nyun-suca | cha-nyun-nynga | cha-nyun-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-nyun-ua | ma-nyun-suca | ma-nyun-nynga | ma-nyun-nynguepqua |
| 3.ª | nyun-ua | nyun-suca | nyun-nynga | nyun-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-nyun-ua | chi-nyun-suca | chi-nyun-nynga | chi-nyun-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-nyun-ua | mi-nyun-suca | mi-nyun-nynga | mi-nyun-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | nyun-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | nyun-ua |
Comentarios: Hemos utilizado la primera acepción de mies en el DLE: "1. Cereal de cuya semilla se hace el pan.".
Añublarce las mieses. Anyunsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 17r
uwa central: enik - Morir. (Gómez & Bonilla
)
uwa central: eninro - 1. v. agonizar; desmayar; debilitarse (va a morirse). (Headland
)
uwa central: suhwonro - 1. cerrar (ojos, las hojas o flores por la noches) 2. parpadear 3. marchitarse (Headland
)
