De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 18 ediciones intermedias de 3 usuarios) | |||
| Línea 1: | Línea 1: | ||
| − | {{ | + | {{MUI-ESP |
|IPA_GONZALEZ = zakansuka | |IPA_GONZALEZ = zakansuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = ʃejak- → ʃʲaka |
| − | |MORFOLOGIA = [[ | + | |FONE = ɕaka |
| + | |MORFOLOGIA = [[zaca]] [[-n(2)]] [[-suca]] | ||
}} | }} | ||
| − | {{ | + | {{I| su. tr. | Anochecer completamente. |cit= |
| − | |||
| − | |||
| − | {{sema|Anochecer}} | + | |
| + | {{voc_158|Anochezer. ''Achysquynsuca'' [o] ''azinansuca''; anocheser del todo, ''azacansuca'' [o] ''aumzansuca''.|15v}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cog= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{tuf|checújacro|1. ennegrecer|Headland}} | ||
| + | {{tuf|checúm_cabro|1. oscuro (muy, cuando no hay luna, o en el día cuando no sale el sol).|Headland}} | ||
| + | {{tuf|checumro|1. oscuro (día opaco).|Headland}} | ||
| + | {{tuf|chequía|1. oscura.|Headland}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema=Anochecer completamente|sema1=Anochecer}} | ||
Revisión actual - 10:55 17 sep 2025
zacansuca#I su. tr. Anochecer completamente. || zacansuca#II || zacansuca#III || zacansuca#IV || zacansuca#V || zacansuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
zacansuca
Fon. Gonz.*/zakansuka/ Cons.
*/tsakansuka/
I. su. tr. Anochecer completamente.
Paradigma verbal: zacan (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zacan | z-b-zacan-suca | z-b-zacan-nynga | z-b-zacan-iua |
| neg. | z-b-zacan-za | z-b-zacan-suca-za | z-b-zacan-zi-nga | z-b-zacan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zacan | m-m-zacan-suca | m-m-zacan-nynga | m-m-zacan-iua |
| neg. | m-m-zacan-za | m-m-zacan-suca-za | m-m-zacan-zi-nga | m-m-zacan-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zacan | a-b-zacan-suca | a-b-zacan-nynga | a-b-zacan-iua |
| neg. | a-b-zacan-za | a-b-zacan-suca-za | a-b-zacan-zi-nga | a-b-zacan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zacan | chi-b-zacan-suca | chi-b-zacan-nynga | chi-b-zacan-iua |
| neg. | chi-b-zacan-za | chi-b-zacan-suca-za | chi-b-zacan-zi-nga | chi-b-zacan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zacan | mi-b-zacan-suca | mi-b-zacan-nynga | mi-b-zacan-iua |
| neg. | mi-b-zacan-za | mi-b-zacan-suca-za | mi-b-zacan-zi-nga | mi-b-zacan-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zacan-ua | cha-zacan-suca | cha-zacan-nynga | cha-zacan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zacan-ua | ma-zacan-suca | ma-zacan-nynga | ma-zacan-nynguepqua |
| 3.ª | zacan-ua | zacan-suca | zacan-nynga | zacan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zacan-ua | chi-zacan-suca | chi-zacan-nynga | chi-zacan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zacan-ua | mi-zacan-suca | mi-zacan-nynga | mi-zacan-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zacan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zacan-ua |
Ver también " Anochecer completamente ": umza, umzansuca, zaca, zacansuca
Ver también " Anochecer ": chysquynsuca, umza, umzansuca, za, zacansuca, zacasuca, zahasa, zasca, zina, zinansuca
Anochezer. Achysquynsuca [o] azinansuca; anocheser del todo, azacansuca [o] aumzansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 15v
uwa central: checújacro - 1. ennegrecer (Headland
)
uwa central: checúm_cabro - 1. oscuro (muy, cuando no hay luna, o en el día cuando no sale el sol). (Headland
)
uwa central: checumro - 1. oscuro (día opaco). (Headland
)
uwa central: chequía - 1. oscura. (Headland
)
