De Muysc cubun - Lengua Muisca
m (Texto reemplaza - '{{II|' a '{{II| |') |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 17 ediciones intermedias de 3 usuarios) | |||
| Línea 1: | Línea 1: | ||
| − | {{ | + | {{MUI-ESP |
|IPA_GONZALEZ = tʂitɨnsuka | |IPA_GONZALEZ = tʂitɨnsuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = |
| − | |MORFOLOGIA = | + | |MORFOLOGIA = ''zity'' [[-n(2)]] [[-suca]] |
}} | }} | ||
| − | {{ | + | {{I| su. tr. |Chamuscarse |
| + | |def = quemarse algo por la parte exterior | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|Chamuscarse. ''Azitynsuca''.|47r}} | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
{{muisquismo|chitiarse}} | {{muisquismo|chitiarse}} | ||
| − | |||
| − | |||
| − | {{sema | + | |
| + | |sema=Chamuscar}} | ||
| + | |||
| + | {{II| su. tr. | Tener empeine en la cara. | auba a~|cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{manuscrito_2923|Empeine del rostro = ''Zubaza, fibansuca''. l. ''Zubaza zitynsuca''. |21r}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema= | ||
| + | |||
| + | Empeine | ||
| + | |||
| + | }} | ||
Revisión actual - 11:21 17 sep 2025
zitynsuca#I su. tr. Chamuscarse (quemarse algo por la parte exterior) || zitynsuca#II su. tr. Tener empeine en la cara. || zitynsuca#III || zitynsuca#IV || zitynsuca#V || zitynsuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
zitynsuca
Fon. Gonz.*/tʂitɨnsuka/ Cons.
*/tsitɨnsuka/
I. su. tr. Chamuscarse ( quemarse algo por la parte exterior. )
Paradigma verbal: zityn (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zityn | z-b-zityn-suca | z-b-zityn-nynga | z-b-zityn-iua |
| neg. | z-b-zityn-za | z-b-zityn-suca-za | z-b-zityn-zi-nga | z-b-zityn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zityn | m-m-zityn-suca | m-m-zityn-nynga | m-m-zityn-iua |
| neg. | m-m-zityn-za | m-m-zityn-suca-za | m-m-zityn-zi-nga | m-m-zityn-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zityn | a-b-zityn-suca | a-b-zityn-nynga | a-b-zityn-iua |
| neg. | a-b-zityn-za | a-b-zityn-suca-za | a-b-zityn-zi-nga | a-b-zityn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zityn | chi-b-zityn-suca | chi-b-zityn-nynga | chi-b-zityn-iua |
| neg. | chi-b-zityn-za | chi-b-zityn-suca-za | chi-b-zityn-zi-nga | chi-b-zityn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zityn | mi-b-zityn-suca | mi-b-zityn-nynga | mi-b-zityn-iua |
| neg. | mi-b-zityn-za | mi-b-zityn-suca-za | mi-b-zityn-zi-nga | mi-b-zityn-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zityn-ua | cha-zityn-suca | cha-zityn-nynga | cha-zityn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zityn-ua | ma-zityn-suca | ma-zityn-nynga | ma-zityn-nynguepqua |
| 3.ª | zityn-ua | zityn-suca | zityn-nynga | zityn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zityn-ua | chi-zityn-suca | chi-zityn-nynga | chi-zityn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zityn-ua | mi-zityn-suca | mi-zityn-nynga | mi-zityn-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zityn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zityn-ua |
Ver también " Chamuscar ": zitynsuca, zitysuca
Chamuscarse. Azitynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 47r
Ver muisquismo chitiarse.
auba a~.
II. su. tr. Tener empeine en la cara.
II. su. tr. Tener empeine en la cara.
Paradigma verbal: zityn (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zityn | z-b-zityn-suca | z-b-zityn-nynga | z-b-zityn-iua |
| neg. | z-b-zityn-za | z-b-zityn-suca-za | z-b-zityn-zi-nga | z-b-zityn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zityn | m-m-zityn-suca | m-m-zityn-nynga | m-m-zityn-iua |
| neg. | m-m-zityn-za | m-m-zityn-suca-za | m-m-zityn-zi-nga | m-m-zityn-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zityn | a-b-zityn-suca | a-b-zityn-nynga | a-b-zityn-iua |
| neg. | a-b-zityn-za | a-b-zityn-suca-za | a-b-zityn-zi-nga | a-b-zityn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zityn | chi-b-zityn-suca | chi-b-zityn-nynga | chi-b-zityn-iua |
| neg. | chi-b-zityn-za | chi-b-zityn-suca-za | chi-b-zityn-zi-nga | chi-b-zityn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zityn | mi-b-zityn-suca | mi-b-zityn-nynga | mi-b-zityn-iua |
| neg. | mi-b-zityn-za | mi-b-zityn-suca-za | mi-b-zityn-zi-nga | mi-b-zityn-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zityn-ua | cha-zityn-suca | cha-zityn-nynga | cha-zityn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zityn-ua | ma-zityn-suca | ma-zityn-nynga | ma-zityn-nynguepqua |
| 3.ª | zityn-ua | zityn-suca | zityn-nynga | zityn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zityn-ua | chi-zityn-suca | chi-zityn-nynga | chi-zityn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zityn-ua | mi-zityn-suca | mi-zityn-nynga | mi-zityn-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zityn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zityn-ua |
Ver también " Empeine ": chipqua(2), fihibansuca
Empeine del rostro = Zubaza, fibansuca. l. Zubaza zitynsuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 21r
