De Muysc cubun - Lengua Muisca
m (Bot: Reemplazo automático de texto (-MUYSKA1 +MUI-ESP)) |
m (Bot: Reemplazo automático de texto (-|fol +|)) |
||
| Línea 7: | Línea 7: | ||
{{I| su. tr. | Desatar, soltar lo que está atado. }} | {{I| su. tr. | Desatar, soltar lo que está atado. }} | ||
| − | {{voc_158|Desatar. ''Mnyscasuca''.| | + | {{voc_158|Desatar. ''Mnyscasuca''.|54r}} |
{{sema|Desatar}} | {{sema|Desatar}} | ||
| Línea 13: | Línea 13: | ||
:1. Deshacer un laso, cabuya o cosa semejante. | :1. Deshacer un laso, cabuya o cosa semejante. | ||
| − | {{voc_158|Destorçer. ''Mnys casuca''.| | + | {{voc_158|Destorçer. ''Mnys casuca''.|57v}} |
{{II| su. tr. | Desdoblar *un paño. }} | {{II| su. tr. | Desdoblar *un paño. }} | ||
{{manuscrito_2923|Desdoblar <nowiki>=</nowiki> ''Zemnyscasuca''. l. ''ytas'', pret.o ''maque. zemasqua''. l. | {{manuscrito_2923|Desdoblar <nowiki>=</nowiki> ''Zemnyscasuca''. l. ''ytas'', pret.o ''maque. zemasqua''. l. | ||
| − | ''ytasbtasqua''.| | + | ''ytasbtasqua''.|18r}} |
{{sema|Abrir lo que no es puerta}} | {{sema|Abrir lo que no es puerta}} | ||
Revisión del 02:37 29 ene 2013
nyscasuca#I su. tr. Desatar, soltar || nyscasuca#II su. tr. Desdoblar, desenvolver. || nyscasuca#III || nyscasuca#IV || nyscasuca#V || nyscasuca#L I zimne zem~ loc. v. tr. Urdir (Desenvolver los hilos)
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
nyscasuca, nysquasuca, nyzcasuca
Fon. Gonz.*/nɨskasuka/ Cons.
*/nɨskasuka/
- 1. Deshacer un laso, cabuya o cosa semejante.
I. su. tr. Desatar, soltar lo que está atado.
Paradigma verbal: nysca (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-m-nysca-o | z-m-nysca-suca | z-m-nysca-nynga | z-m-nysca-iua |
| neg. | z-m-nysca-za | z-m-nysca-suca-za | z-m-nysca-zi-nga | z-m-nysca-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-nysca-o | m-m-nysca-suca | m-m-nysca-nynga | m-m-nysca-iua |
| neg. | m-m-nysca-za | m-m-nysca-suca-za | m-m-nysca-zi-nga | m-m-nysca-za-n iua |
| 3.ª | a-m-nysca-o | a-m-nysca-suca | a-m-nysca-nynga | a-m-nysca-iua |
| neg. | a-m-nysca-za | a-m-nysca-suca-za | a-m-nysca-zi-nga | a-m-nysca-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-m-nysca-o | chi-m-nysca-suca | chi-m-nysca-nynga | chi-m-nysca-iua |
| neg. | chi-m-nysca-za | chi-m-nysca-suca-za | chi-m-nysca-zi-nga | chi-m-nysca-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-m-nysca-o | mi-m-nysca-suca | mi-m-nysca-nynga | mi-m-nysca-iua |
| neg. | mi-m-nysca-za | mi-m-nysca-suca-za | mi-m-nysca-zi-nga | mi-m-nysca-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-nysca-ua | cha-nysca-suca | cha-nysca-nynga | cha-nysca-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-nysca-ua | ma-nysca-suca | ma-nysca-nynga | ma-nysca-nynguepqua |
| 3.ª | nysca-ua | nysca-suca | nysca-nynga | nysca-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-nysca-ua | chi-nysca-suca | chi-nysca-nynga | chi-nysca-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-nysca-ua | mi-nysca-suca | mi-nysca-nynga | mi-nysca-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | nysca-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | nysca-ua |
Desatar. Mnyscasuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 54r
Ver también "Desatar": gusqua(3), nyscansuca, nyscasuca
uwa central: ricuanro - Soltar lo atado. (Headland
)
Destorçer. Mnys casuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 57v
II. su. tr. Desdoblar *un paño.
Paradigma verbal: nysca (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-m-nysca-o | z-m-nysca-suca | z-m-nysca-nynga | z-m-nysca-iua |
| neg. | z-m-nysca-za | z-m-nysca-suca-za | z-m-nysca-zi-nga | z-m-nysca-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-nysca-o | m-m-nysca-suca | m-m-nysca-nynga | m-m-nysca-iua |
| neg. | m-m-nysca-za | m-m-nysca-suca-za | m-m-nysca-zi-nga | m-m-nysca-za-n iua |
| 3.ª | a-m-nysca-o | a-m-nysca-suca | a-m-nysca-nynga | a-m-nysca-iua |
| neg. | a-m-nysca-za | a-m-nysca-suca-za | a-m-nysca-zi-nga | a-m-nysca-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-m-nysca-o | chi-m-nysca-suca | chi-m-nysca-nynga | chi-m-nysca-iua |
| neg. | chi-m-nysca-za | chi-m-nysca-suca-za | chi-m-nysca-zi-nga | chi-m-nysca-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-m-nysca-o | mi-m-nysca-suca | mi-m-nysca-nynga | mi-m-nysca-iua |
| neg. | mi-m-nysca-za | mi-m-nysca-suca-za | mi-m-nysca-zi-nga | mi-m-nysca-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-nysca-ua | cha-nysca-suca | cha-nysca-nynga | cha-nysca-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-nysca-ua | ma-nysca-suca | ma-nysca-nynga | ma-nysca-nynguepqua |
| 3.ª | nysca-ua | nysca-suca | nysca-nynga | nysca-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-nysca-ua | chi-nysca-suca | chi-nysca-nynga | chi-nysca-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-nysca-ua | mi-nysca-suca | mi-nysca-nynga | mi-nysca-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | nysca-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | nysca-ua |
Desdoblar = Zemnyscasuca. l. ytas, pret.o maque. zemasqua. l. ytasbtasqua. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 18r
Ver también "Abrir lo que no es puerta": iansuca, tasqua, uasqua, yta
