tyhysqua

tyhysqua#I  || tyhysqua#II  || tyhysqua#III  || tyhysqua#IV  || tyhysqua#V  || tyhysqua#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

tyhysqua

Fon. Gonz.*/tɨhɨskua/ Cons. */tɨhɨskua/

{{{GRUPO}}}
I. sq. intr. Ponerse o colocarse en un determinado lugar. 
Conjugar
Paradigma verbal: tyhy (sq. intr.)

Serie de Flexión Verbal

Persona	Perfectivo	Imperfectivo	Irrealis	Destinativo
1.ª sg.	i-tyhy	i-tyhy-squa	i-tyhy-nga	i-tyhy-iua
neg.	i-tyhy-za	i-tyhy-squa-za	i-tyhy-zi-nga	i-tyhy-za-n iua
2.ª sg.	m-tyhy	m-tyhy-squa	m-tyhy-nga	m-tyhy-iua
neg.	m-tyhy-za	m-tyhy-squa-za	m-tyhy-zi-nga	m-tyhy-za-n iua
3.ª	a-tyhy	a-tyhy-squa	a-tyhy-nga	a-tyhy-iua
neg.	a-tyhy-za	a-tyhy-squa-za	a-tyhy-zi-nga	a-tyhy-za-n iua
1.ª pl.	chi-tyhy	chi-tyhy-squa	chi-tyhy-nga	chi-tyhy-iua
neg.	chi-tyhy-za	chi-tyhy-squa-za	chi-tyhy-zi-nga	chi-tyhy-za-n iua
2.ª pl.	mi-tyhy	mi-tyhy-squa	mi-tyhy-nga	mi-tyhy-iua
neg.	mi-tyhy-za	mi-tyhy-squa-za	mi-tyhy-zi-nga	mi-tyhy-za-n iua

Serie de Nominalización

Persona	Resultativa	Factual	Irrealis	Prospectiva
1.ª sg.	cha-tyhy-ia	cha-tyhy-sca	cha-tyhy-nga	cha-tyhy-nguepqua
2.ª sg.	ma-tyhy-ia	ma-tyhy-sca	ma-tyhy-nga	ma-tyhy-nguepqua
3.ª	a-tyhy-ia	a-tyhy-sca	a-tyhy-nga	a-tyhy-nguepqua
1.ª pl.	chi-tyhy-ia	chi-tyhy-sca	chi-tyhy-nga	chi-tyhy-nguepqua
2.ª pl.	mi-tyhy-ia	mi-tyhy-sca	mi-tyhy-nga	mi-tyhy-nguepqua

Modo Imperativo

Persona	Forma Única
2.ª sg. (Imp.)	a-tyhy-u
2.ª pl. (Imp.)	a-tyhy-ua

Echarse la gallina sobre los güebos. Agec atyhysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 66r

Echarse en la cama. Quypquac ityhysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 66r

1. ac a~. Pararse delante.

Adelante açerse, esto es más allá. Ac izasqua, ac ity hysqua, ac zequysqua. Este último çirbe no más de para quando está en pie. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 7r

Ver también "Hacerse adelante": quysqua, tysqua, zasqua