De Muysc cubun - Lengua Muisca

m
m
Línea 3: Línea 3:
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|PROTO1        = ˈdinɡwa-
 
|PROTO1        = ˈdinɡwa-
|IPA_GOMEZ    = 'sinɡwa-  
+
|IPA_GOMEZ    = 'sinwa- → sunʷa-
 
<!--
 
<!--
 
2. (PCC) *'sin-(wa) → *'sun-
 
2. (PCC) *'sin-(wa) → *'sun-
 
3. (PCC) *'zin-(wa) → *'(s/z)un-
 
3. (PCC) *'zin-(wa) → *'(s/z)un-
 
-->
 
-->
|FON          = 'sunw-
+
|FON          = 'suna-
 
|GRUPO        =  
 
|GRUPO        =  
  
Línea 40: Línea 40:
 
{{mbp|dziguanən|Pensar|Trillos}}
 
{{mbp|dziguanən|Pensar|Trillos}}
 
{{arh|a-'zanʉn|Pensar|Frank}}
 
{{arh|a-'zanʉn|Pensar|Frank}}
 +
{{kog|háŋ-gu-i|Pensar|Huber & Reed}}

Revisión del 10:34 20 ago 2023

sunsuca#I su. tr. Pensar, reflexionar, imaginar.  || sunsuca#II  || sunsuca#III  || sunsuca#IV  || sunsuca#V  || sunsuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

sunsuca

Fon. Gonz.*/sunsuka/ Cons. */sunsuka/
Morf. sun -n(2)? -suca
    s:s u:i u:e nw:ʔw̃ 0:a
    I. su. tr. Pensar, reflexionar, imaginar. 
    Paradigma verbal: sun (su. tr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-b-sunz-b-sun-sucaz-b-sun-nyngaz-b-sun-iua
    neg.z-b-sun-zaz-b-sun-suca-zaz-b-sun-zi-ngaz-b-sun-za-n iua
    2.ª sg.m-m-sunm-m-sun-sucam-m-sun-nyngam-m-sun-iua
    neg.m-m-sun-zam-m-sun-suca-zam-m-sun-zi-ngam-m-sun-za-n iua
    3.ªa-b-suna-b-sun-sucaa-b-sun-nyngaa-b-sun-iua
    neg.a-b-sun-zaa-b-sun-suca-zaa-b-sun-zi-ngaa-b-sun-za-n iua
    1.ª pl.chi-b-sunchi-b-sun-sucachi-b-sun-nyngachi-b-sun-iua
    neg.chi-b-sun-zachi-b-sun-suca-zachi-b-sun-zi-ngachi-b-sun-za-n iua
    2.ª pl.mi-b-sunmi-b-sun-sucami-b-sun-nyngami-b-sun-iua
    neg.mi-b-sun-zami-b-sun-suca-zami-b-sun-zi-ngami-b-sun-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-sun-uacha-sun-sucacha-sun-nyngacha-sun-nynguepqua
    2.ª sg.ma-sun-uama-sun-sucama-sun-nyngama-sun-nynguepqua
    3.ªsun-uasun-sucasun-nyngasun-nynguepqua
    1.ª pl.chi-sun-uachi-sun-sucachi-sun-nyngachi-sun-nynguepqua
    2.ª pl.mi-sun-uami-sun-sucami-sun-nyngami-sun-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)sun-u
    2.ª pl. (Imp.)sun-ua

    Part. de pret. sunoa.

    Pensar. Y bsunsuca [o] zepquyquyz ybtasqua. Zepquyquyz yc amisqua, es uenirme al pensamiento alguna cosa. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 97r

    1. yc b~. Pensarlo, imaginarlo.

    Pensar = Zepquyquy yquy btasqua. l. Zebsunsuca. l. Yquy zebsunsuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 33r

    Pecado maquyia, maguza yquy masunoa ynxie Confesar, umquyioa umpquyquyz quy umtaoa, los pecados que abeis hecho dhō e ymajinado hacer abeislos traido a la memoria para Confesarloʃ[?] [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Con. fol. 135v

    Ver también "Pensar": sunsuca, tasqua

    uwa central: séhw̃anro - 1. Pensar; 2. Creer. (Headland )
    uwa central: síhw̃anro - 1. Pensar (Plural); 2. Creer (Plural). (Headland )
    damana: dziguanən - Pensar (Trillos )
    Ikʉ (Arhuaco): a-'zanʉn - Pensar (Frank )
    kággaba (kogui): háŋ-gu-i - Pensar (Huber & Reed )