De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m |
||
| Línea 13: | Línea 13: | ||
{{tuf|checújacro|1. ennegrecer|Headland}} | {{tuf|checújacro|1. ennegrecer|Headland}} | ||
| − | {{tuf| | + | {{tuf|checúm_cabro|1. oscuro (muy, cuando no hay luna, o en el día cuando no sale el sol).|Headland}} |
{{tuf|checumro|1. oscuro (día opaco).|Headland}} | {{tuf|checumro|1. oscuro (día opaco).|Headland}} | ||
{{tuf|chequía|1. oscura.|Headland}} | {{tuf|chequía|1. oscura.|Headland}} | ||
Revisión del 08:26 24 may 2022
zacansuca#I su. tr. Anochecer completamente. || zacansuca#II || zacansuca#III || zacansuca#IV || zacansuca#V || zacansuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
zacansuca
Fon. Gonz.*/zakansuka/ Cons.
*/tsakansuka/
I. su. tr. Anochecer completamente.
Paradigma verbal: zacan (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zacan | z-b-zacan-suca | z-b-zacan-nynga | z-b-zacan-iua |
| neg. | z-b-zacan-za | z-b-zacan-suca-za | z-b-zacan-zi-nga | z-b-zacan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zacan | m-m-zacan-suca | m-m-zacan-nynga | m-m-zacan-iua |
| neg. | m-m-zacan-za | m-m-zacan-suca-za | m-m-zacan-zi-nga | m-m-zacan-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zacan | a-b-zacan-suca | a-b-zacan-nynga | a-b-zacan-iua |
| neg. | a-b-zacan-za | a-b-zacan-suca-za | a-b-zacan-zi-nga | a-b-zacan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zacan | chi-b-zacan-suca | chi-b-zacan-nynga | chi-b-zacan-iua |
| neg. | chi-b-zacan-za | chi-b-zacan-suca-za | chi-b-zacan-zi-nga | chi-b-zacan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zacan | mi-b-zacan-suca | mi-b-zacan-nynga | mi-b-zacan-iua |
| neg. | mi-b-zacan-za | mi-b-zacan-suca-za | mi-b-zacan-zi-nga | mi-b-zacan-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zacan-ua | cha-zacan-suca | cha-zacan-nynga | cha-zacan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zacan-ua | ma-zacan-suca | ma-zacan-nynga | ma-zacan-nynguepqua |
| 3.ª | zacan-ua | zacan-suca | zacan-nynga | zacan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zacan-ua | chi-zacan-suca | chi-zacan-nynga | chi-zacan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zacan-ua | mi-zacan-suca | mi-zacan-nynga | mi-zacan-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zacan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zacan-ua |
Anochezer. Achysquynsuca [o] azinansuca; anocheser del todo, azacansuca [o] aumzansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 15v
Ver también "Anochecer completamente": umza, umzansuca, zaca, zacansuca
Ver también "Anochecer": chysquynsuca, umza, umzansuca, za, zacansuca, zacasuca, zahasa, zasca, zina, zinansuca
uwa central: checújacro - 1. ennegrecer (Headland
)
uwa central: checúm_cabro - 1. oscuro (muy, cuando no hay luna, o en el día cuando no sale el sol). (Headland
)
uwa central: checumro - 1. oscuro (día opaco). (Headland
)
uwa central: chequía - 1. oscura. (Headland
)
