muyhyzynsuca#I su. intr. Oscurecerse, negrearse || muyhyzynsuca#II su. tr. Oscurecer, negrear || muyhyzynsuca#III || muyhyzynsuca#IV || muyhyzynsuca#V || muyhyzynsuca#L I zpquyquyz a~ loc. v. Estar disgustado (lit. oscurecerse la conciencia)
muyhyzynsuca, muyhzynsuca
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-muyhyzyn | z-muyhyzyn-suca | z-muyhyzyn-nynga | z-muyhyzyn-iua |
| neg. | z-muyhyzyn-za | z-muyhyzyn-suca-za | z-muyhyzyn-zi-nga | z-muyhyzyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-muyhyzyn | m-muyhyzyn-suca | m-muyhyzyn-nynga | m-muyhyzyn-iua |
| neg. | m-muyhyzyn-za | m-muyhyzyn-suca-za | m-muyhyzyn-zi-nga | m-muyhyzyn-za-n iua |
| 3.ª | a-muyhyzyn | a-muyhyzyn-suca | a-muyhyzyn-nynga | a-muyhyzyn-iua |
| neg. | a-muyhyzyn-za | a-muyhyzyn-suca-za | a-muyhyzyn-zi-nga | a-muyhyzyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-muyhyzyn | chi-muyhyzyn-suca | chi-muyhyzyn-nynga | chi-muyhyzyn-iua |
| neg. | chi-muyhyzyn-za | chi-muyhyzyn-suca-za | chi-muyhyzyn-zi-nga | chi-muyhyzyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-muyhyzyn | mi-muyhyzyn-suca | mi-muyhyzyn-nynga | mi-muyhyzyn-iua |
| neg. | mi-muyhyzyn-za | mi-muyhyzyn-suca-za | mi-muyhyzyn-zi-nga | mi-muyhyzyn-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-muyhyzyn-ua | cha-muyhyzyn-suca | cha-muyhyzyn-nynga | cha-muyhyzyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-muyhyzyn-ua | ma-muyhyzyn-suca | ma-muyhyzyn-nynga | ma-muyhyzyn-nynguepqua |
| 3.ª | a-muyhyzyn-ua | a-muyhyzyn-suca | a-muyhyzyn-nynga | a-muyhyzyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-muyhyzyn-ua | chi-muyhyzyn-suca | chi-muyhyzyn-nynga | chi-muyhyzyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-muyhyzyn-ua | mi-muyhyzyn-suca | mi-muyhyzyn-nynga | mi-muyhyzyn-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-muyhyzyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-muyhyzyn-ua |
Mancharse = Amuyhyzynsuca. l. atymynsuca. l. yquy ahosynsuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 29r
Ver también "Negrear": bhosioiomy, chyugosqua, chyusuca, muyhyxio, muyhyzy, muyhyzynsuca, muyhyzysuca, opqua meza
Ver también "Manchar": hosynsuca, muyhyzynsuca, muyhyzysuca, ohosysuca
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-muyhyzyn | z-b-muyhyzyn-suca | z-b-muyhyzyn-nynga | z-b-muyhyzyn-iua |
| neg. | z-b-muyhyzyn-za | z-b-muyhyzyn-suca-za | z-b-muyhyzyn-zi-nga | z-b-muyhyzyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-muyhyzyn | m-m-muyhyzyn-suca | m-m-muyhyzyn-nynga | m-m-muyhyzyn-iua |
| neg. | m-m-muyhyzyn-za | m-m-muyhyzyn-suca-za | m-m-muyhyzyn-zi-nga | m-m-muyhyzyn-za-n iua |
| 3.ª | a-b-muyhyzyn | a-b-muyhyzyn-suca | a-b-muyhyzyn-nynga | a-b-muyhyzyn-iua |
| neg. | a-b-muyhyzyn-za | a-b-muyhyzyn-suca-za | a-b-muyhyzyn-zi-nga | a-b-muyhyzyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-muyhyzyn | chi-b-muyhyzyn-suca | chi-b-muyhyzyn-nynga | chi-b-muyhyzyn-iua |
| neg. | chi-b-muyhyzyn-za | chi-b-muyhyzyn-suca-za | chi-b-muyhyzyn-zi-nga | chi-b-muyhyzyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-muyhyzyn | mi-b-muyhyzyn-suca | mi-b-muyhyzyn-nynga | mi-b-muyhyzyn-iua |
| neg. | mi-b-muyhyzyn-za | mi-b-muyhyzyn-suca-za | mi-b-muyhyzyn-zi-nga | mi-b-muyhyzyn-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-muyhyzyn-ua | cha-muyhyzyn-suca | cha-muyhyzyn-nynga | cha-muyhyzyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-muyhyzyn-ua | ma-muyhyzyn-suca | ma-muyhyzyn-nynga | ma-muyhyzyn-nynguepqua |
| 3.ª | muyhyzyn-ua | muyhyzyn-suca | muyhyzyn-nynga | muyhyzyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-muyhyzyn-ua | chi-muyhyzyn-suca | chi-muyhyzyn-nynga | chi-muyhyzyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-muyhyzyn-ua | mi-muyhyzyn-suca | mi-muyhyzyn-nynga | mi-muyhyzyn-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | muyhyzyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | muyhyzyn-ua |
Negra cosa haçerse. Amuyhyzynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 89v
Ver también "Negrear": bhosioiomy, chyugosqua, chyusuca, muyhyxio, muyhyzy, muyhyzynsuca, muyhyzysuca, opqua meza
Ver también "Manchar": hosynsuca, muyhyzynsuca, muyhyzysuca, ohosysuca
L.I. loc. v. Estar disgustado ( lit. oscurecerse la conciencia. )
Disgustado, melancólico estar. Zpquyquyz amuyhzynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 59v
