De Muysc cubun - Lengua Muisca
hychansuca#I su. intr. Partir || hychansuca#II || hychansuca#III || hychansuca#IV || hychansuca#V || hychansuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
hychansuca
Fon. Gonz.*/hɨʂansuka/ Cons.
*/hɨtʲansuka/
I. su. tr. Partir
Paradigma verbal: hychan (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-my-hchan | z-my-hchan-suca | z-my-hchan-nynga | z-my-hchan-iua |
| neg. | z-my-hchan-za | z-my-hchan-suca-za | z-my-hchan-zi-nga | z-my-hchan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-my-hchan | m-my-hchan-suca | m-my-hchan-nynga | m-my-hchan-iua |
| neg. | m-my-hchan-za | m-my-hchan-suca-za | m-my-hchan-zi-nga | m-my-hchan-za-n iua |
| 3.ª | a-my-hchan | a-my-hchan-suca | a-my-hchan-nynga | a-my-hchan-iua |
| neg. | a-my-hchan-za | a-my-hchan-suca-za | a-my-hchan-zi-nga | a-my-hchan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-my-hchan | chi-my-hchan-suca | chi-my-hchan-nynga | chi-my-hchan-iua |
| neg. | chi-my-hchan-za | chi-my-hchan-suca-za | chi-my-hchan-zi-nga | chi-my-hchan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-my-hchan | mi-my-hchan-suca | mi-my-hchan-nynga | mi-my-hchan-iua |
| neg. | mi-my-hchan-za | mi-my-hchan-suca-za | mi-my-hchan-zi-nga | mi-my-hchan-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-hychan-ua | cha-hychan-suca | cha-hychan-nynga | cha-hychan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-hychan-ua | ma-hychan-suca | ma-hychan-nynga | ma-hychan-nynguepqua |
| 3.ª | hychan-ua | hychan-suca | hychan-nynga | hychan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-hychan-ua | chi-hychan-suca | chi-hychan-nynga | chi-hychan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-hychan-ua | mi-hychan-suca | mi-hychan-nynga | mi-hychan-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | hychan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | hychan-ua |
Partir = Sacan btasqua._ Partirse = sacan amasqua. l. ahychan-suca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 32r
Ver también "Partir": hychansuca, masqua, sacan, tasqua, tosqua
