De Muysc cubun - Lengua Muisca

Revisión del 15:01 23 mar 2024 de Diegomez (discusión | contribs.) (Variable proto)

huizynsuca#I su. intr. Librarse, escaparse  || huizynsuca#II su. intr. Salvarse, escarpase, estar a salvo  || huizynsuca#III  || huizynsuca#IV  || huizynsuca#V  || huizynsuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

huizynsuca, huihyzynsuca, huizensuca

Fon. Gonz.*/huitʂɨnsuka/ Cons. */huitsɨnsuka/
Morf. huizy -n(2) -suca
    {{{GRUPO}}}
    I. su. intr. Librarse, escaparse 
    Conjugar
    Paradigma verbal: huizyn (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-huizynz-huizyn-sucaz-huizyn-nyngaz-huizyn-iua
    neg.z-huizyn-zaz-huizyn-suca-zaz-huizyn-zi-ngaz-huizyn-za-n iua
    2.ª sg.m-huizynm-huizyn-sucam-huizyn-nyngam-huizyn-iua
    neg.m-huizyn-zam-huizyn-suca-zam-huizyn-zi-ngam-huizyn-za-n iua
    3.ªa-huizyna-huizyn-sucaa-huizyn-nyngaa-huizyn-iua
    neg.a-huizyn-zaa-huizyn-suca-zaa-huizyn-zi-ngaa-huizyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-huizynchi-huizyn-sucachi-huizyn-nyngachi-huizyn-iua
    neg.chi-huizyn-zachi-huizyn-suca-zachi-huizyn-zi-ngachi-huizyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-huizynmi-huizyn-sucami-huizyn-nyngami-huizyn-iua
    neg.mi-huizyn-zami-huizyn-suca-zami-huizyn-zi-ngami-huizyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-huizyn-uacha-huizyn-sucacha-huizyn-nyngacha-huizyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-huizyn-uama-huizyn-sucama-huizyn-nyngama-huizyn-nynguepqua
    3.ªa-huizyn-uaa-huizyn-sucaa-huizyn-nyngaa-huizyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-huizyn-uachi-huizyn-sucachi-huizyn-nyngachi-huizyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-huizyn-uami-huizyn-sucami-huizyn-nyngami-huizyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-huizyn-u
    2.ª pl. (Imp.)a-huizyn-ua

    Librarse escaparse = zhuizynsuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 84r

    Escabullirsė, escaparse = Zehuizyns inasqua. l. aytas zansuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 22r

    Ver también "Librar": huizynsuca


    II. su. intr. Salvarse, escarpase, estar a salvo 
    Conjugar
    Paradigma verbal: huizyn (su. intr.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-huizynz-huizyn-sucaz-huizyn-nyngaz-huizyn-iua
    neg.z-huizyn-zaz-huizyn-suca-zaz-huizyn-zi-ngaz-huizyn-za-n iua
    2.ª sg.m-huizynm-huizyn-sucam-huizyn-nyngam-huizyn-iua
    neg.m-huizyn-zam-huizyn-suca-zam-huizyn-zi-ngam-huizyn-za-n iua
    3.ªa-huizyna-huizyn-sucaa-huizyn-nyngaa-huizyn-iua
    neg.a-huizyn-zaa-huizyn-suca-zaa-huizyn-zi-ngaa-huizyn-za-n iua
    1.ª pl.chi-huizynchi-huizyn-sucachi-huizyn-nyngachi-huizyn-iua
    neg.chi-huizyn-zachi-huizyn-suca-zachi-huizyn-zi-ngachi-huizyn-za-n iua
    2.ª pl.mi-huizynmi-huizyn-sucami-huizyn-nyngami-huizyn-iua
    neg.mi-huizyn-zami-huizyn-suca-zami-huizyn-zi-ngami-huizyn-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-huizyn-uacha-huizyn-sucacha-huizyn-nyngacha-huizyn-nynguepqua
    2.ª sg.ma-huizyn-uama-huizyn-sucama-huizyn-nyngama-huizyn-nynguepqua
    3.ªa-huizyn-uaa-huizyn-sucaa-huizyn-nyngaa-huizyn-nynguepqua
    1.ª pl.chi-huizyn-uachi-huizyn-sucachi-huizyn-nyngachi-huizyn-nynguepqua
    2.ª pl.mi-huizyn-uami-huizyn-sucami-huizyn-nyngami-huizyn-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)a-huizyn-u
    2.ª pl. (Imp.)a-huizyn-ua

    ʃaluarʃe o escapar de peligro = zehuizensuca [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 112v

    Ver también "Salvarse":