De Muysc cubun - Lengua Muisca
cuhumynsuca#I su. intr. Ensancharse, aumentarse, engordarse, engrosarse. || cuhumynsuca#II || cuhumynsuca#III || cuhumynsuca#IV || cuhumynsuca#V || cuhumynsuca#L I zpquyquyz a~ loc. v. intr. Animarse, consolarse (Aliviarse la aflicción de alguien. lit. Ensanchar su voluntad/corazón)
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
cuhumynsuca, cuhumensuca, cumynsuca
Fon. Gonz.*/kuhumɨnsuka/ Cons.
*/kuhumɨnsuka/
I. su. intr. Ensancharse, aumentarse, engordarse, engrosarse.
Paradigma verbal: cuhumyn (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-cuhumyn | z-cuhumyn-suca | z-cuhumyn-nynga | z-cuhumyn-iua |
| neg. | z-cuhumyn-za | z-cuhumyn-suca-za | z-cuhumyn-zi-nga | z-cuhumyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-cuhumyn | m-cuhumyn-suca | m-cuhumyn-nynga | m-cuhumyn-iua |
| neg. | m-cuhumyn-za | m-cuhumyn-suca-za | m-cuhumyn-zi-nga | m-cuhumyn-za-n iua |
| 3.ª | a-cuhumyn | a-cuhumyn-suca | a-cuhumyn-nynga | a-cuhumyn-iua |
| neg. | a-cuhumyn-za | a-cuhumyn-suca-za | a-cuhumyn-zi-nga | a-cuhumyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-cuhumyn | chi-cuhumyn-suca | chi-cuhumyn-nynga | chi-cuhumyn-iua |
| neg. | chi-cuhumyn-za | chi-cuhumyn-suca-za | chi-cuhumyn-zi-nga | chi-cuhumyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-cuhumyn | mi-cuhumyn-suca | mi-cuhumyn-nynga | mi-cuhumyn-iua |
| neg. | mi-cuhumyn-za | mi-cuhumyn-suca-za | mi-cuhumyn-zi-nga | mi-cuhumyn-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-cuhumyn-ua | cha-cuhumyn-suca | cha-cuhumyn-nynga | cha-cuhumyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-cuhumyn-ua | ma-cuhumyn-suca | ma-cuhumyn-nynga | ma-cuhumyn-nynguepqua |
| 3.ª | a-cuhumyn-ua | a-cuhumyn-suca | a-cuhumyn-nynga | a-cuhumyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-cuhumyn-ua | chi-cuhumyn-suca | chi-cuhumyn-nynga | chi-cuhumyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-cuhumyn-ua | mi-cuhumyn-suca | mi-cuhumyn-nynga | mi-cuhumyn-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-cuhumyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-cuhumyn-ua |
Ver también " Engordar ": chimgosqua, chimpansuca, cuhumynsuca
Ver también " Agrandar ": cuhuma, cuhumynsuca
Engordar = zcuhumensuca, l, ichimgosqua = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 72r
zpquyquyz a~.
L.I. loc. v. intr. Animarse, consolarse ( Aliviarse la aflicción de alguien. lit. Ensanchar su voluntad/corazón. )
Error: No se pudo extraer la raíz de cuhumynsuca. L.I. loc. v. intr. Animarse, consolarse ( Aliviarse la aflicción de alguien. lit. Ensanchar su voluntad/corazón. )
Animarse. Zpquyquyz acuhumynsuca - zquyquy zcuhumac gasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 15v
