De Muysc cubun - Lengua Muisca
hosynsuca#I su. intr. Mancharse. || hosynsuca#II || hosynsuca#III || hosynsuca#IV || hosynsuca#V || hosynsuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
hosynsuca
Fon. Gonz.*/hosɨnsuka/ Cons.
*/hosɨnsuka/
yquy a~.
I. su. tr. Mancharse.
I. su. tr. Mancharse.
Paradigma verbal: hosyn (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-mo-hsyn | z-mo-hsyn-suca | z-mo-hsyn-nynga | z-mo-hsyn-iua |
| neg. | z-mo-hsyn-za | z-mo-hsyn-suca-za | z-mo-hsyn-zi-nga | z-mo-hsyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-mo-hsyn | m-mo-hsyn-suca | m-mo-hsyn-nynga | m-mo-hsyn-iua |
| neg. | m-mo-hsyn-za | m-mo-hsyn-suca-za | m-mo-hsyn-zi-nga | m-mo-hsyn-za-n iua |
| 3.ª | a-mo-hsyn | a-mo-hsyn-suca | a-mo-hsyn-nynga | a-mo-hsyn-iua |
| neg. | a-mo-hsyn-za | a-mo-hsyn-suca-za | a-mo-hsyn-zi-nga | a-mo-hsyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-mo-hsyn | chi-mo-hsyn-suca | chi-mo-hsyn-nynga | chi-mo-hsyn-iua |
| neg. | chi-mo-hsyn-za | chi-mo-hsyn-suca-za | chi-mo-hsyn-zi-nga | chi-mo-hsyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-mo-hsyn | mi-mo-hsyn-suca | mi-mo-hsyn-nynga | mi-mo-hsyn-iua |
| neg. | mi-mo-hsyn-za | mi-mo-hsyn-suca-za | mi-mo-hsyn-zi-nga | mi-mo-hsyn-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-hosyn-ua | cha-hosyn-suca | cha-hosyn-nynga | cha-hosyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-hosyn-ua | ma-hosyn-suca | ma-hosyn-nynga | ma-hosyn-nynguepqua |
| 3.ª | hosyn-ua | hosyn-suca | hosyn-nynga | hosyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-hosyn-ua | chi-hosyn-suca | chi-hosyn-nynga | chi-hosyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-hosyn-ua | mi-hosyn-suca | mi-hosyn-nynga | mi-hosyn-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | hosyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | hosyn-ua |
Mancharse = Amuy hyzynsuca. l. atymynsuca. l. yquyahosynsuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - Ms. 2924. fol. 49r
Ver también "Oscurecer":
