De Muysc cubun - Lengua Muisca
guazynsuca#I su. intr. Sentirse dentera, chirriar, zumbar, destemplarse (Tener una sensación desagradable por comer sustancias ácidas o escuchar ruidos agudos) || guazynsuca#II || guazynsuca#III || guazynsuca#IV || guazynsuca#V || guazynsuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
guazynsuca
Fon. Gonz.*/ɣuatʂɨnsuka/ Cons.
*/ɣuatsɨnsuka/
I. su. tr. Zumbar ( Tener una sensación desagradable por comer sustancias ácidas o escuchar ruidos agudos. )
Paradigma verbal: guazyn (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-guazyn | z-b-guazyn-suca | z-b-guazyn-nynga | z-b-guazyn-iua |
| neg. | z-b-guazyn-za | z-b-guazyn-suca-za | z-b-guazyn-zi-nga | z-b-guazyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-guazyn | m-m-guazyn-suca | m-m-guazyn-nynga | m-m-guazyn-iua |
| neg. | m-m-guazyn-za | m-m-guazyn-suca-za | m-m-guazyn-zi-nga | m-m-guazyn-za-n iua |
| 3.ª | a-b-guazyn | a-b-guazyn-suca | a-b-guazyn-nynga | a-b-guazyn-iua |
| neg. | a-b-guazyn-za | a-b-guazyn-suca-za | a-b-guazyn-zi-nga | a-b-guazyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-guazyn | chi-b-guazyn-suca | chi-b-guazyn-nynga | chi-b-guazyn-iua |
| neg. | chi-b-guazyn-za | chi-b-guazyn-suca-za | chi-b-guazyn-zi-nga | chi-b-guazyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-guazyn | mi-b-guazyn-suca | mi-b-guazyn-nynga | mi-b-guazyn-iua |
| neg. | mi-b-guazyn-za | mi-b-guazyn-suca-za | mi-b-guazyn-zi-nga | mi-b-guazyn-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-guazyn-ua | cha-guazyn-suca | cha-guazyn-nynga | cha-guazyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-guazyn-ua | ma-guazyn-suca | ma-guazyn-nynga | ma-guazyn-nynguepqua |
| 3.ª | guazyn-ua | guazyn-suca | guazyn-nynga | guazyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-guazyn-ua | chi-guazyn-suca | chi-guazyn-nynga | chi-guazyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-guazyn-ua | mi-guazyn-suca | mi-guazyn-nynga | mi-guazyn-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | guazyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | guazyn-ua |
Dentera tener. Isicaz aguazynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 53r
Dentera tener. isiccaz, aguazensuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - v Ms. 2922. Voc. fol. 39 v
Ruido sentir entre los oidos, id est, aquel zumbido q.e se siente en ellos = Zecuhucuta. l. -'Zecuhucutan, l. zecuhucuty. l. Zecuhucutyn aguazyn mague. v.g. si vosotros haceis ruido, zumbirme ha en los oidos = mie zni zonan nan miitennan Zecuhucuta aguazyn nynga. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 37v
