De Muysc cubun - Lengua Muisca
huyhyzensuca#I su. tr. Vivir || huyhyzensuca#II || huyhyzensuca#III || huyhyzensuca#IV || huyhyzensuca#V || huyhyzensuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
huyhyzensuca
Fon. Gonz.*/huɨhɨtʂensuka/ Cons.
*/huɨhɨtsensuka/
I. su. tr. Vivir
Paradigma verbal: huyhyzen (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-mu-hyhyzen | z-mu-hyhyzen-suca | z-mu-hyhyzen-nynga | z-mu-hyhyzen-iua |
| neg. | z-mu-hyhyzen-za | z-mu-hyhyzen-suca-za | z-mu-hyhyzen-zi-nga | z-mu-hyhyzen-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-mu-hyhyzen | m-mu-hyhyzen-suca | m-mu-hyhyzen-nynga | m-mu-hyhyzen-iua |
| neg. | m-mu-hyhyzen-za | m-mu-hyhyzen-suca-za | m-mu-hyhyzen-zi-nga | m-mu-hyhyzen-za-n iua |
| 3.ª | a-mu-hyhyzen | a-mu-hyhyzen-suca | a-mu-hyhyzen-nynga | a-mu-hyhyzen-iua |
| neg. | a-mu-hyhyzen-za | a-mu-hyhyzen-suca-za | a-mu-hyhyzen-zi-nga | a-mu-hyhyzen-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-mu-hyhyzen | chi-mu-hyhyzen-suca | chi-mu-hyhyzen-nynga | chi-mu-hyhyzen-iua |
| neg. | chi-mu-hyhyzen-za | chi-mu-hyhyzen-suca-za | chi-mu-hyhyzen-zi-nga | chi-mu-hyhyzen-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-mu-hyhyzen | mi-mu-hyhyzen-suca | mi-mu-hyhyzen-nynga | mi-mu-hyhyzen-iua |
| neg. | mi-mu-hyhyzen-za | mi-mu-hyhyzen-suca-za | mi-mu-hyhyzen-zi-nga | mi-mu-hyhyzen-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-huyhyzen-ua | cha-huyhyzen-suca | cha-huyhyzen-nynga | cha-huyhyzen-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-huyhyzen-ua | ma-huyhyzen-suca | ma-huyhyzen-nynga | ma-huyhyzen-nynguepqua |
| 3.ª | huyhyzen-ua | huyhyzen-suca | huyhyzen-nynga | huyhyzen-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-huyhyzen-ua | chi-huyhyzen-suca | chi-huyhyzen-nynga | chi-huyhyzen-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-huyhyzen-ua | mi-huyhyzen-suca | mi-huyhyzen-nynga | mi-huyhyzen-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | huyhyzen-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | huyhyzen-ua |
Vivir = Zupquaz abizine, tengo los ojos abiertos, estoi vivo. l. Zehuyhyzensuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 43r
Ver también "Vivir": bizine, huyhyzensuca
