uasqua#I sq. intr. quy. Abrirse, desenvolverse, desdoblarse, desplegarse || uasqua#II sq. tr. quy. Abrir, desenvolver, desdoblar. (Correlativo del anterior.) || uasqua#III || uasqua#IV || uasqua#V || uasqua#L I ziez a~ loc. v. tr. Abortar.
uasqua, masqua(5), vasqua
- Desplegar, desdoblar, extender lo que está plegado.
Desdoblar = Zemnyscasuca. l. ytas, pret.o maque. zemasqua. l. ytasbtasqua. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 29v
Desplegar = ytas zemasqua = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 56v
I. sq. intr. quy. Abrirse, desenvolverse, desdoblarse, desplegarse
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-uaquy | z-ua-squa | z-ua-nga | z-ua-iua |
| neg. | z-ua-za | z-ua-squa-za | z-ua-zi-nga | z-ua-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-uaquy | m-ua-squa | m-ua-nga | m-ua-iua |
| neg. | m-ua-za | m-ua-squa-za | m-ua-zi-nga | m-ua-za-n iua |
| 3.ª | a-uaquy | a-ua-squa | a-ua-nga | a-ua-iua |
| neg. | a-ua-za | a-ua-squa-za | a-ua-zi-nga | a-ua-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-uaquy | chi-ua-squa | chi-ua-nga | chi-ua-iua |
| neg. | chi-ua-za | chi-ua-squa-za | chi-ua-zi-nga | chi-ua-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-uaquy | mi-ua-squa | mi-ua-nga | mi-ua-iua |
| neg. | mi-ua-za | mi-ua-squa-za | mi-ua-zi-nga | mi-ua-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-uac-a | cha-ua-sca | cha-ua-nga | cha-ua-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-uac-a | ma-ua-sca | ma-ua-nga | ma-ua-nguepqua |
| 3.ª | a-uac-a | a-ua-sca | a-ua-nga | a-ua-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-uac-a | chi-ua-sca | chi-ua-nga | chi-ua-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-uac-a | mi-ua-sca | mi-ua-nga | mi-ua-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-uac-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-uac-ua |
Abrirse lo que no es puerta. Ytas auasqua.
Abierto estar lo que no es puerta. Ytas auaquene. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 2v
Abrirse lo que no es puerta. ytas avasqua.
Abierto estar lo que no es puerta. ytas avaquene. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 3r
Abrir fuera de lo q.e es puerta = Ytas btasqua.
Abrirse correlativo de este _ Ytas atasqua.
Ytem. Ytas Zemasqua; neutro - Ytas avasqua.
Ytem. Ytas zebiasqua; neutro - Ytas aiansuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 1v
Ver también "Abrir lo que no es puerta": iansuca, tasqua, uasqua, yta
Comentarios: Todas las fuentes manuscritas traen este verbo como 'auasqua' en su forma intransitiva.
II. sq. tr. quy. Abrir, desenvolver, desdoblar. (Correlativo del anterior.)
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-g-uaquy | z-g-ua-squa | z-g-ua-nga | z-g-ua-iua |
| neg. | z-g-ua-za | z-g-ua-squa-za | z-g-ua-zi-nga | z-g-ua-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-g-uaquy | m-g-ua-squa | m-g-ua-nga | m-g-ua-iua |
| neg. | m-g-ua-za | m-g-ua-squa-za | m-g-ua-zi-nga | m-g-ua-za-n iua |
| 3.ª | a-g-uaquy | a-g-ua-squa | a-g-ua-nga | a-g-ua-iua |
| neg. | a-g-ua-za | a-g-ua-squa-za | a-g-ua-zi-nga | a-g-ua-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-g-uaquy | chi-g-ua-squa | chi-g-ua-nga | chi-g-ua-iua |
| neg. | chi-g-ua-za | chi-g-ua-squa-za | chi-g-ua-zi-nga | chi-g-ua-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-g-uaquy | mi-g-ua-squa | mi-g-ua-nga | mi-g-ua-iua |
| neg. | mi-g-ua-za | mi-g-ua-squa-za | mi-g-ua-zi-nga | mi-g-ua-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-uac-a | cha-ua-sca | cha-ua-nga | cha-ua-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-uac-a | ma-ua-sca | ma-ua-nga | ma-ua-nguepqua |
| 3.ª | uac-a | ua-sca | ua-nga | ua-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-uac-a | chi-ua-sca | chi-ua-nga | chi-ua-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-uac-a | mi-ua-sca | mi-ua-nga | mi-ua-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | uac-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | uac-ua |
Abrir lo que no es puerta. Ytas zemasqua. Ymperatiuos, ytas uacu. Partiçipios: ytas chauasca, ytas chauaca, ytas chauanga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 2v
Ver también "Abrir lo que no es puerta": iansuca, tasqua, uasqua, yta
L.I. loc. v. tr. Abortar.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-g-ua | z-g-ua-squa | z-g-ua-nga | z-g-ua-iua |
| neg. | z-g-ua-za | z-g-ua-squa-za | z-g-ua-zi-nga | z-g-ua-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-g-ua | m-g-ua-squa | m-g-ua-nga | m-g-ua-iua |
| neg. | m-g-ua-za | m-g-ua-squa-za | m-g-ua-zi-nga | m-g-ua-za-n iua |
| 3.ª | a-g-ua | a-g-ua-squa | a-g-ua-nga | a-g-ua-iua |
| neg. | a-g-ua-za | a-g-ua-squa-za | a-g-ua-zi-nga | a-g-ua-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-g-ua | chi-g-ua-squa | chi-g-ua-nga | chi-g-ua-iua |
| neg. | chi-g-ua-za | chi-g-ua-squa-za | chi-g-ua-zi-nga | chi-g-ua-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-g-ua | mi-g-ua-squa | mi-g-ua-nga | mi-g-ua-iua |
| neg. | mi-g-ua-za | mi-g-ua-squa-za | mi-g-ua-zi-nga | mi-g-ua-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ua-ia | cha-ua-sca | cha-ua-nga | cha-ua-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ua-ia | ma-ua-sca | ma-ua-nga | ma-ua-nguepqua |
| 3.ª | ua-ia | ua-sca | ua-nga | ua-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ua-ia | chi-ua-sca | chi-ua-nga | chi-ua-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ua-ia | mi-ua-sca | mi-ua-nga | mi-ua-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | ua-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | ua-ua |
Abortar, mal parir. Zie zamasqua, aie zamasqua, aie zamasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 2r
