m |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 5 ediciones intermedias del mismo usuario) | |||
| Línea 2: | Línea 2: | ||
|IPA_GONZALEZ = kɨhɨtasuka | |IPA_GONZALEZ = kɨhɨtasuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = |
|MORFOLOGIA = | |MORFOLOGIA = | ||
}} | }} | ||
| − | + | ||
| − | {{I| su. tr. | Apretar, achuchar, estrujar, *oprimir, *comprimir | + | {{I| su. tr. | Apretar, achuchar, estrujar, *oprimir, *comprimir |cit= |
| + | |||
| + | |||
| + | |||
{{voc_158|Apretar a otro achuchándolo. ''Bquytasuca''.|18r}} | {{voc_158|Apretar a otro achuchándolo. ''Bquytasuca''.|18r}} | ||
| − | |||
| − | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema= | ||
| + | |||
| + | Estrujar | ||
| + | |||
| + | |sema1= | ||
| + | |||
| + | Apretar | ||
| + | |||
| + | }} | ||
{{II| su. tr. | Encajar | ys b~ | {{II| su. tr. | Encajar | ys b~ | ||
|def = Ajustar algo con presión o a la fuerza | |def = Ajustar algo con presión o a la fuerza | ||
| − | + | ||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
{{voc_158|Encajar actiuo = ''ys bquyhytasuca'' =|71r}} | {{voc_158|Encajar actiuo = ''ys bquyhytasuca'' =|71r}} | ||
| − | {{sema| | + | |
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema=Estrujar}} | ||
| + | |||
| + | {{II| su. tr. | Pegárseme | chahas a~ | ||
| + | |def = | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{manuscrito_2923|Pegar una cosa á otra <nowiki>=</nowiki> ''ys zemihibysuca; chaas amihibysuca''. me la pega a mi. l. chahas abquihistasuca.|32v}} | ||
| + | {{voc_158|Pegárseme. ''Chahas afihibynsuca'' l. ''chahas apquihistansuca'' l. ''chahan azasqua''.|96v}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema=Pegar|sema1=Quemar}} | ||
Revisión actual - 12:59 17 sep 2025
quyhytasuca#I su. tr. Apretar, achuchar, estrujar, *oprimir, *comprimir || quyhytasuca#II su. tr. Encajar, Pegárseme (Ajustar algo con presión o a la fuerza) || quyhytasuca#III || quyhytasuca#IV || quyhytasuca#V || quyhytasuca#L I
quyhytasuca, quihistasuca, quytasuca
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-quyhyta-o | z-b-quyhyta-suca | z-b-quyhyta-nynga | z-b-quyhyta-iua |
| neg. | z-b-quyhyta-za | z-b-quyhyta-suca-za | z-b-quyhyta-zi-nga | z-b-quyhyta-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-quyhyta-o | m-m-quyhyta-suca | m-m-quyhyta-nynga | m-m-quyhyta-iua |
| neg. | m-m-quyhyta-za | m-m-quyhyta-suca-za | m-m-quyhyta-zi-nga | m-m-quyhyta-za-n iua |
| 3.ª | a-b-quyhyta-o | a-b-quyhyta-suca | a-b-quyhyta-nynga | a-b-quyhyta-iua |
| neg. | a-b-quyhyta-za | a-b-quyhyta-suca-za | a-b-quyhyta-zi-nga | a-b-quyhyta-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-quyhyta-o | chi-b-quyhyta-suca | chi-b-quyhyta-nynga | chi-b-quyhyta-iua |
| neg. | chi-b-quyhyta-za | chi-b-quyhyta-suca-za | chi-b-quyhyta-zi-nga | chi-b-quyhyta-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-quyhyta-o | mi-b-quyhyta-suca | mi-b-quyhyta-nynga | mi-b-quyhyta-iua |
| neg. | mi-b-quyhyta-za | mi-b-quyhyta-suca-za | mi-b-quyhyta-zi-nga | mi-b-quyhyta-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quyhyta-ua | cha-quyhyta-suca | cha-quyhyta-nynga | cha-quyhyta-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quyhyta-ua | ma-quyhyta-suca | ma-quyhyta-nynga | ma-quyhyta-nynguepqua |
| 3.ª | quyhyta-ua | quyhyta-suca | quyhyta-nynga | quyhyta-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quyhyta-ua | chi-quyhyta-suca | chi-quyhyta-nynga | chi-quyhyta-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quyhyta-ua | mi-quyhyta-suca | mi-quyhyta-nynga | mi-quyhyta-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | quyhyta-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | quyhyta-ua |
Ver también " Estrujar ": quyhytansuca, quyhytasuca
Ver también " Apretar ": in, in zona, iosqua, punsuca, quyhytansuca, quyhytasuca
Apretar a otro achuchándolo. Bquytasuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 18r
II. su. tr. Encajar ( Ajustar algo con presión o a la fuerza. )
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-quyhyta-o | z-b-quyhyta-suca | z-b-quyhyta-nynga | z-b-quyhyta-iua |
| neg. | z-b-quyhyta-za | z-b-quyhyta-suca-za | z-b-quyhyta-zi-nga | z-b-quyhyta-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-quyhyta-o | m-m-quyhyta-suca | m-m-quyhyta-nynga | m-m-quyhyta-iua |
| neg. | m-m-quyhyta-za | m-m-quyhyta-suca-za | m-m-quyhyta-zi-nga | m-m-quyhyta-za-n iua |
| 3.ª | a-b-quyhyta-o | a-b-quyhyta-suca | a-b-quyhyta-nynga | a-b-quyhyta-iua |
| neg. | a-b-quyhyta-za | a-b-quyhyta-suca-za | a-b-quyhyta-zi-nga | a-b-quyhyta-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-quyhyta-o | chi-b-quyhyta-suca | chi-b-quyhyta-nynga | chi-b-quyhyta-iua |
| neg. | chi-b-quyhyta-za | chi-b-quyhyta-suca-za | chi-b-quyhyta-zi-nga | chi-b-quyhyta-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-quyhyta-o | mi-b-quyhyta-suca | mi-b-quyhyta-nynga | mi-b-quyhyta-iua |
| neg. | mi-b-quyhyta-za | mi-b-quyhyta-suca-za | mi-b-quyhyta-zi-nga | mi-b-quyhyta-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quyhyta-ua | cha-quyhyta-suca | cha-quyhyta-nynga | cha-quyhyta-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quyhyta-ua | ma-quyhyta-suca | ma-quyhyta-nynga | ma-quyhyta-nynguepqua |
| 3.ª | quyhyta-ua | quyhyta-suca | quyhyta-nynga | quyhyta-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quyhyta-ua | chi-quyhyta-suca | chi-quyhyta-nynga | chi-quyhyta-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quyhyta-ua | mi-quyhyta-suca | mi-quyhyta-nynga | mi-quyhyta-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | quyhyta-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | quyhyta-ua |
Ver también " Estrujar ": quyhytansuca, quyhytasuca
Encajar actiuo = ys bquyhytasuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 71r
II. su. tr. Pegárseme
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-quyhyta-o | z-b-quyhyta-suca | z-b-quyhyta-nynga | z-b-quyhyta-iua |
| neg. | z-b-quyhyta-za | z-b-quyhyta-suca-za | z-b-quyhyta-zi-nga | z-b-quyhyta-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-quyhyta-o | m-m-quyhyta-suca | m-m-quyhyta-nynga | m-m-quyhyta-iua |
| neg. | m-m-quyhyta-za | m-m-quyhyta-suca-za | m-m-quyhyta-zi-nga | m-m-quyhyta-za-n iua |
| 3.ª | a-b-quyhyta-o | a-b-quyhyta-suca | a-b-quyhyta-nynga | a-b-quyhyta-iua |
| neg. | a-b-quyhyta-za | a-b-quyhyta-suca-za | a-b-quyhyta-zi-nga | a-b-quyhyta-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-quyhyta-o | chi-b-quyhyta-suca | chi-b-quyhyta-nynga | chi-b-quyhyta-iua |
| neg. | chi-b-quyhyta-za | chi-b-quyhyta-suca-za | chi-b-quyhyta-zi-nga | chi-b-quyhyta-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-quyhyta-o | mi-b-quyhyta-suca | mi-b-quyhyta-nynga | mi-b-quyhyta-iua |
| neg. | mi-b-quyhyta-za | mi-b-quyhyta-suca-za | mi-b-quyhyta-zi-nga | mi-b-quyhyta-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quyhyta-ua | cha-quyhyta-suca | cha-quyhyta-nynga | cha-quyhyta-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quyhyta-ua | ma-quyhyta-suca | ma-quyhyta-nynga | ma-quyhyta-nynguepqua |
| 3.ª | quyhyta-ua | quyhyta-suca | quyhyta-nynga | quyhyta-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quyhyta-ua | chi-quyhyta-suca | chi-quyhyta-nynga | chi-quyhyta-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quyhyta-ua | mi-quyhyta-suca | mi-quyhyta-nynga | mi-quyhyta-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | quyhyta-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | quyhyta-ua |
Ver también " Pegar ": fihibynsuca, fihibysuca, zasqua
Ver también " Quemar ": gaipquansuca, gata, gatansuca, pquihistansuca, pquihistasuca, sucgo, sucogosqua
Pegar una cosa á otra = ys zemihibysuca; chaas amihibysuca. me la pega a mi. l. chahas abquihistasuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 32v
Pegárseme. Chahas afihibynsuca l. chahas apquihistansuca l. chahan azasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 96v
