m |
m |
||
| Línea 11: | Línea 11: | ||
{{I| su. tr. | Apretar, estrujar, achuchar | b~ }} | {{I| su. tr. | Apretar, estrujar, achuchar | b~ }} | ||
{{voc_158|Apretar a otro achuchándolo. ''Bquytasuca''.<br>Apretarse d[e] esta manera. ''Zequytansuca''.|18r}} | {{voc_158|Apretar a otro achuchándolo. ''Bquytasuca''.<br>Apretarse d[e] esta manera. ''Zequytansuca''.|18r}} | ||
| − | {{sema| | + | {{sema|Estrujar}} |
{{sema|Apretar}} | {{sema|Apretar}} | ||
{{sema|Amarrar}} | {{sema|Amarrar}} | ||
Revisión del 12:48 14 jun 2022
quyhytansuca#I su. tr. Apretar, achuchar, estrujar, *oprimir, *comprimir || quyhytansuca#II su. intr. Encajarse, atascarse || quyhytansuca#III || quyhytansuca#IV || quyhytansuca#V || quyhytansuca#L I hisch b~ loc. v. intr. Amarrar al suelo (*con una distancia muy corta del lazo o la cuerda)
quyhytansuca, pquihistansuca(2), quihistansuca, quyhistansuca, quytansuca
- 1. Encajar.
- 2. Atascar.
I. su. tr. Apretar, estrujar, achuchar
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-quyhytan | z-b-quyhytan-suca | z-b-quyhytan-nynga | z-b-quyhytan-iua |
| neg. | z-b-quyhytan-za | z-b-quyhytan-suca-za | z-b-quyhytan-zi-nga | z-b-quyhytan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-quyhytan | m-m-quyhytan-suca | m-m-quyhytan-nynga | m-m-quyhytan-iua |
| neg. | m-m-quyhytan-za | m-m-quyhytan-suca-za | m-m-quyhytan-zi-nga | m-m-quyhytan-za-n iua |
| 3.ª | a-b-quyhytan | a-b-quyhytan-suca | a-b-quyhytan-nynga | a-b-quyhytan-iua |
| neg. | a-b-quyhytan-za | a-b-quyhytan-suca-za | a-b-quyhytan-zi-nga | a-b-quyhytan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-quyhytan | chi-b-quyhytan-suca | chi-b-quyhytan-nynga | chi-b-quyhytan-iua |
| neg. | chi-b-quyhytan-za | chi-b-quyhytan-suca-za | chi-b-quyhytan-zi-nga | chi-b-quyhytan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-quyhytan | mi-b-quyhytan-suca | mi-b-quyhytan-nynga | mi-b-quyhytan-iua |
| neg. | mi-b-quyhytan-za | mi-b-quyhytan-suca-za | mi-b-quyhytan-zi-nga | mi-b-quyhytan-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quyhytan-ua | cha-quyhytan-suca | cha-quyhytan-nynga | cha-quyhytan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quyhytan-ua | ma-quyhytan-suca | ma-quyhytan-nynga | ma-quyhytan-nynguepqua |
| 3.ª | quyhytan-ua | quyhytan-suca | quyhytan-nynga | quyhytan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quyhytan-ua | chi-quyhytan-suca | chi-quyhytan-nynga | chi-quyhytan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quyhytan-ua | mi-quyhytan-suca | mi-quyhytan-nynga | mi-quyhytan-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | quyhytan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | quyhytan-ua |
Apretar a otro achuchándolo. Bquytasuca.
Apretarse d[e] esta manera. Zequytansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 18r
Ver también "Estrujar": quyhytansuca, quyhytasuca
Ver también "Apretar": in, in zona, iosqua, punsuca, quyhytansuca, quyhytasuca
Ver también "Amarrar": camysuca, quyhytansuca, zybosuca
II. su. intr. Estrujarlo, atascarlo
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-quyhytan | z-quyhytan-suca | z-quyhytan-nynga | z-quyhytan-iua |
| neg. | z-quyhytan-za | z-quyhytan-suca-za | z-quyhytan-zi-nga | z-quyhytan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-quyhytan | m-quyhytan-suca | m-quyhytan-nynga | m-quyhytan-iua |
| neg. | m-quyhytan-za | m-quyhytan-suca-za | m-quyhytan-zi-nga | m-quyhytan-za-n iua |
| 3.ª | a-quyhytan | a-quyhytan-suca | a-quyhytan-nynga | a-quyhytan-iua |
| neg. | a-quyhytan-za | a-quyhytan-suca-za | a-quyhytan-zi-nga | a-quyhytan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-quyhytan | chi-quyhytan-suca | chi-quyhytan-nynga | chi-quyhytan-iua |
| neg. | chi-quyhytan-za | chi-quyhytan-suca-za | chi-quyhytan-zi-nga | chi-quyhytan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-quyhytan | mi-quyhytan-suca | mi-quyhytan-nynga | mi-quyhytan-iua |
| neg. | mi-quyhytan-za | mi-quyhytan-suca-za | mi-quyhytan-zi-nga | mi-quyhytan-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quyhytan-ua | cha-quyhytan-suca | cha-quyhytan-nynga | cha-quyhytan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quyhytan-ua | ma-quyhytan-suca | ma-quyhytan-nynga | ma-quyhytan-nynguepqua |
| 3.ª | a-quyhytan-ua | a-quyhytan-suca | a-quyhytan-nynga | a-quyhytan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quyhytan-ua | chi-quyhytan-suca | chi-quyhytan-nynga | chi-quyhytan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quyhytan-ua | mi-quyhytan-suca | mi-quyhytan-nynga | mi-quyhytan-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-quyhytan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-quyhytan-ua |
Encajar = ys aquyhytansuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 71r
Atascar = Yszaquyhytansuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 7v
L.I. su. tr. Amarrar al suelo ( *con una distancia muy corta del lazo o la cuerda. )
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-quyhytan | z-b-quyhytan-suca | z-b-quyhytan-nynga | z-b-quyhytan-iua |
| neg. | z-b-quyhytan-za | z-b-quyhytan-suca-za | z-b-quyhytan-zi-nga | z-b-quyhytan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-quyhytan | m-m-quyhytan-suca | m-m-quyhytan-nynga | m-m-quyhytan-iua |
| neg. | m-m-quyhytan-za | m-m-quyhytan-suca-za | m-m-quyhytan-zi-nga | m-m-quyhytan-za-n iua |
| 3.ª | a-b-quyhytan | a-b-quyhytan-suca | a-b-quyhytan-nynga | a-b-quyhytan-iua |
| neg. | a-b-quyhytan-za | a-b-quyhytan-suca-za | a-b-quyhytan-zi-nga | a-b-quyhytan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-quyhytan | chi-b-quyhytan-suca | chi-b-quyhytan-nynga | chi-b-quyhytan-iua |
| neg. | chi-b-quyhytan-za | chi-b-quyhytan-suca-za | chi-b-quyhytan-zi-nga | chi-b-quyhytan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-quyhytan | mi-b-quyhytan-suca | mi-b-quyhytan-nynga | mi-b-quyhytan-iua |
| neg. | mi-b-quyhytan-za | mi-b-quyhytan-suca-za | mi-b-quyhytan-zi-nga | mi-b-quyhytan-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quyhytan-ua | cha-quyhytan-suca | cha-quyhytan-nynga | cha-quyhytan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quyhytan-ua | ma-quyhytan-suca | ma-quyhytan-nynga | ma-quyhytan-nynguepqua |
| 3.ª | quyhytan-ua | quyhytan-suca | quyhytan-nynga | quyhytan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quyhytan-ua | chi-quyhytan-suca | chi-quyhytan-nynga | chi-quyhytan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quyhytan-ua | mi-quyhytan-suca | mi-quyhytan-nynga | mi-quyhytan-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | quyhytan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | quyhytan-ua |
Apretar estribando azia abaxo = hischy zebquysqua. Pret.o Zebquyquy. imp. hischẏ quycu.
Apretarse de esta manera, neutro = Aquyhistansuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 6v
