m |
m |
||
| Línea 2: | Línea 2: | ||
|IPA_GONZALEZ = ʂuensuka | |IPA_GONZALEZ = ʂuensuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | |IPA_GOMEZ = (PCC) ( | + | |IPA_GOMEZ = (PCC) *(ʃ)utɨ- → (PH) *'(ʃ)uɾə- → *'(ʃ)uə- |
| − | |MORFOLOGIA = [[chue(2)]] [[- | + | |MORFOLOGIA = [[chue(2)]] [[-n(2)]] [[-suca]] |
}} | }} | ||
| − | {{I| | + | {{I| su. intr. | Convalecer, alentarse, restablecerse (de una enfermedad). }} |
{{manuscrito_2923|Convalecer de la enfermedad = ''ichuensuca''. l. ''Zehysiensuca'', l. ''izisqua''. pret.o ''iziquy''.|13v}} | {{manuscrito_2923|Convalecer de la enfermedad = ''ichuensuca''. l. ''Zehysiensuca'', l. ''izisqua''. pret.o ''iziquy''.|13v}} | ||
{{voc_2922|Bueno estar de enfermedad. ''ichuensuca''.|24v}} | {{voc_2922|Bueno estar de enfermedad. ''ichuensuca''.|24v}} | ||
{{sema|Convalecer}} | {{sema|Convalecer}} | ||
| − | {{II| | + | {{II| su. tr. | Sanar, alentar (a alguien de una enfermedad o dolencia). }} |
| + | {{voc_158|ʃanar a otro <nowiki>=</nowiki> ''bchuesuca'' <nowiki>=</nowiki> |112v}} | ||
| + | |||
| + | {{III| su. intr. | Hervir (*Producir burbujas un líquido por la acción del calor o la fermentación). }} | ||
{{voc_158|Heruir. ''Atomansuca, achuensuca, agochansuca, apquychansuca''.|81v}} | {{voc_158|Heruir. ''Atomansuca, achuensuca, agochansuca, apquychansuca''.|81v}} | ||
{{sema|Hervir}} | {{sema|Hervir}} | ||
| − | {{I| loc. v. | Agradarme, holgarme, deleitarme. |zhuc a~}} | + | {{I| loc. v. intr. | Agradarme, holgarme, deleitarme. |zhuc a~}} |
| − | {{voc_158|Holgarse. '' | + | {{voc_158|Holgarse. ''Zuhuc achuensuca zuhuc chogue''.|82r}} |
| − | {{voc_158|Deleitaise. '' | + | {{voc_158|Deleitaise. ''Zuhuc achuensuca, zuhuc chogue''.|53r}} |
:1. '''zhuc a~ne'''. Agradar. | :1. '''zhuc a~ne'''. Agradar. | ||
| Línea 23: | Línea 26: | ||
{{sema|Agradar}} | {{sema|Agradar}} | ||
| − | {{I| loc. v. | Acabarse, perfeccionarse. |yc ~}} | + | {{I| loc. v. intr. | Acabarse, perfeccionarse. |yc ~}} |
| − | {{voc_158|Acabarse, perfiçionarse. '' | + | {{voc_158|Acabarse, perfiçionarse. ''Yc achuensuca''.|3v}} |
{{sema|Acabar}} | {{sema|Acabar}} | ||
| Línea 31: | Línea 34: | ||
| − | {{I| loc. v. | Alegrase. | zpquyquyz a~ }} | + | {{I| loc. v. intr. | Alegrase. | zpquyquyz a~ }} |
{{voc_158|Alegrarçe. ''Zpquyquyz achuensuca''.|11r}} | {{voc_158|Alegrarçe. ''Zpquyquyz achuensuca''.|11r}} | ||
{{sema|Alegrar}} | {{sema|Alegrar}} | ||
| Línea 38: | Línea 41: | ||
{{voc_158|Aplacarse. ''Zpquyquyz achuensuca''.|17r}} | {{voc_158|Aplacarse. ''Zpquyquyz achuensuca''.|17r}} | ||
| − | {{I| loc. v. | Braviar, rabiar, enojarse. | ityhybaz a~ }} | + | {{I| loc. v. intr. | Braviar, rabiar, enojarse. | ityhybaz a~ }} |
{{voc_2922|Bravear, rabiar. ''ichiugosqua'' l. ''ityhyba,z, achuensuca''.|24v}} | {{voc_2922|Bravear, rabiar. ''ichiugosqua'' l. ''ityhyba,z, achuensuca''.|24v}} | ||
{{sema|Bravear}} | {{sema|Bravear}} | ||
Revisión del 16:08 18 may 2017
chuensuca#I su. intr. Ponerse bien, estar bien, sanarse, convalecer, alentarse, restablecerse, *arreglarse. (Mejorarse la condición de algo, la salud o el bienestar de alguien) || chuensuca#II su. intr. Sazonarse (ponerse a un punto óptimo) || chuensuca#III su. intr. Hervir ((*) Producir burbujas un líquido por la acción del calor o la fermentación) || chuensuca#IV || chuensuca#V || chuensuca#L I zhuc a~ loc. v. intr. Agradarme, holgarme, deleitarme
chuensuca, choensuca, cħuensuca
- 1. zhuc a~ne. Agradar.
- 1. Aplacarse el ánimo.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-chuen | i-chuen-suca | i-chuen-nynga | i-chuen-iua |
| neg. | i-chuen-za | i-chuen-suca-za | i-chuen-zi-nga | i-chuen-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-chuen | m-chuen-suca | m-chuen-nynga | m-chuen-iua |
| neg. | m-chuen-za | m-chuen-suca-za | m-chuen-zi-nga | m-chuen-za-n iua |
| 3.ª | a-chuen | a-chuen-suca | a-chuen-nynga | a-chuen-iua |
| neg. | a-chuen-za | a-chuen-suca-za | a-chuen-zi-nga | a-chuen-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-chuen | chi-chuen-suca | chi-chuen-nynga | chi-chuen-iua |
| neg. | chi-chuen-za | chi-chuen-suca-za | chi-chuen-zi-nga | chi-chuen-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-chuen | mi-chuen-suca | mi-chuen-nynga | mi-chuen-iua |
| neg. | mi-chuen-za | mi-chuen-suca-za | mi-chuen-zi-nga | mi-chuen-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-chuen-ua | cha-chuen-suca | cha-chuen-nynga | cha-chuen-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-chuen-ua | ma-chuen-suca | ma-chuen-nynga | ma-chuen-nynguepqua |
| 3.ª | a-chuen-ua | a-chuen-suca | a-chuen-nynga | a-chuen-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-chuen-ua | chi-chuen-suca | chi-chuen-nynga | chi-chuen-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-chuen-ua | mi-chuen-suca | mi-chuen-nynga | mi-chuen-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-chuen-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-chuen-ua |
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-chuen | z-b-chuen-suca | z-b-chuen-nynga | z-b-chuen-iua |
| neg. | z-b-chuen-za | z-b-chuen-suca-za | z-b-chuen-zi-nga | z-b-chuen-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-chuen | m-m-chuen-suca | m-m-chuen-nynga | m-m-chuen-iua |
| neg. | m-m-chuen-za | m-m-chuen-suca-za | m-m-chuen-zi-nga | m-m-chuen-za-n iua |
| 3.ª | a-b-chuen | a-b-chuen-suca | a-b-chuen-nynga | a-b-chuen-iua |
| neg. | a-b-chuen-za | a-b-chuen-suca-za | a-b-chuen-zi-nga | a-b-chuen-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-chuen | chi-b-chuen-suca | chi-b-chuen-nynga | chi-b-chuen-iua |
| neg. | chi-b-chuen-za | chi-b-chuen-suca-za | chi-b-chuen-zi-nga | chi-b-chuen-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-chuen | mi-b-chuen-suca | mi-b-chuen-nynga | mi-b-chuen-iua |
| neg. | mi-b-chuen-za | mi-b-chuen-suca-za | mi-b-chuen-zi-nga | mi-b-chuen-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-chuen-ua | cha-chuen-suca | cha-chuen-nynga | cha-chuen-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-chuen-ua | ma-chuen-suca | ma-chuen-nynga | ma-chuen-nynguepqua |
| 3.ª | chuen-ua | chuen-suca | chuen-nynga | chuen-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-chuen-ua | chi-chuen-suca | chi-chuen-nynga | chi-chuen-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-chuen-ua | mi-chuen-suca | mi-chuen-nynga | mi-chuen-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | chuen-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | chuen-ua |
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-chuen | i-chuen-suca | i-chuen-nynga | i-chuen-iua |
| neg. | i-chuen-za | i-chuen-suca-za | i-chuen-zi-nga | i-chuen-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-chuen | m-chuen-suca | m-chuen-nynga | m-chuen-iua |
| neg. | m-chuen-za | m-chuen-suca-za | m-chuen-zi-nga | m-chuen-za-n iua |
| 3.ª | a-chuen | a-chuen-suca | a-chuen-nynga | a-chuen-iua |
| neg. | a-chuen-za | a-chuen-suca-za | a-chuen-zi-nga | a-chuen-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-chuen | chi-chuen-suca | chi-chuen-nynga | chi-chuen-iua |
| neg. | chi-chuen-za | chi-chuen-suca-za | chi-chuen-zi-nga | chi-chuen-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-chuen | mi-chuen-suca | mi-chuen-nynga | mi-chuen-iua |
| neg. | mi-chuen-za | mi-chuen-suca-za | mi-chuen-zi-nga | mi-chuen-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-chuen-ua | cha-chuen-suca | cha-chuen-nynga | cha-chuen-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-chuen-ua | ma-chuen-suca | ma-chuen-nynga | ma-chuen-nynguepqua |
| 3.ª | a-chuen-ua | a-chuen-suca | a-chuen-nynga | a-chuen-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-chuen-ua | chi-chuen-suca | chi-chuen-nynga | chi-chuen-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-chuen-ua | mi-chuen-suca | mi-chuen-nynga | mi-chuen-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-chuen-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-chuen-ua |
I. loc. v. intr. Agradarme, holgarme, deleitarme.
I. loc. v. intr. Acabarse, perfeccionarse.
I. loc. v. intr. Alegrase.
I. loc. v. intr. Braviar, rabiar, enojarse.
